Công tác biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử đảng bộ và truyền thống lịch sử địa phương - cách làm của Cẩm Phả

06:11, 29/09/2022

Cẩm Phả là vùng đất có bề dày truyền thống cách mạng, nơi thực dân Pháp sớm tổ chức các hoạt động khai thác mỏ trên quy mô lớn, là cái nôi của giai cấp công nhân mỏ với truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”. Cách đây hơn 60 năm, trên mảnh đất Vùng Mỏ có bề dày truyền thống yêu nước và cách mạng, cái nôi ra đời của giai cấp công nhân Việt Nam nói chung, giai cấp công nhân khu mỏ Quảng Ninh nói riêng, Đảng bộ thị xã Cẩm Phả, nay là thành phố Cẩm Phả được thành lập theo Nghị quyết số 256 của Ban Bí thư Trung ương Đảng Lao động Việt Nam (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam), đánh dấu sự trưởng thành về tổ chức và bước vào giai đoạn phát triển mới của Đảng bộ.

Xác định công tác nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng và truyền thống cách mạng địa phương là nhiệm vụ chính trị quan trọng quan trọng của Đảng, nhằm tái hiện lịch sử đấu tranh cách mạng ở địa phương qua các thời kỳ, góp phần tổng kết thực tiễn công tác tư tưởng, lý luận và xây dựng Đảng, đồng thời, củng cố niềm tin của Nhân dân vào con đường cách mạng đúng đắn mà Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn, cũng như thực hiện theo đúng lời dạy của Người: Dân ta phải biết sử ta, Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”. 

Chú trọng nghiên cứu, biên soạn, xuất bản; tăng cường bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị di tích; đổi mới hình thức tuyên truyền

Thực hiện Chỉ thị 20-CT/TW Ban Bí thư Trung ương Đảng, trong thời gian qua, công tác nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng trên địa bàn Thành phố được các cấp ủy Đảng, chính quyền, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội từ Thành phố đến cơ sở quan tâm, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và đạt được kết quả nổi bật: Thành phố đã ban hành được Nghị quyết chuyên đề “về tăng cường nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục truyền thống và lịch sử Đảng bộ địa phương trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2020 - 2025” và hiện đang triển khai xây dựng Nghị quyết Quản lý, bảo tồn, phát huy giá trị di tích và danh thắng trên địa bàn thành phố Cẩm Phả đến năm 2025, tầm nhìn đến 2030”; công tác sưu tầm, bổ sung, biên soạn, xuất bản tài liệu về lịch sử Đảng bộ; lịch sử truyền thống của các địa phương, đơn vị được triển khai tích cực; công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống và lịch sử Đảng bộ Thành phố được triển khai sâu rộng từ Thành phố đến các chi, đảng bộ, cơ quan, đơn vị, trường học...

Công tác nghiên cứu, biên soạn lịch sử Đảng bộ, lịch sử lực lượng vũ trang Thành phố, xã, phường; lịch sử truyền thống ban, ngành, đoàn thể các cấp được triển khai đồng bộ, đến nay, Thành phố đã chỉ đạo thực hiện xuất bản được 43 công trình khoa học Lịch sử Đảng, trong đó:

Cấp Thành phố có 07 công trình: (1) Lịch sử Đảng bộ thành phố Cẩm Phả (1930-2005), xuất bản năm 2005; (2) Lịch sử Đảng bộ thành phố Cẩm Phả (tài liệu tuyên truyền giáo dục trong các trường học), xuất bản năm 2012; (3) Lịch sử Đảng bộ thành phố Cẩm Phả (1930-2015), xuất bản năm 2015; (4) Kỷ yếu các đ/c lãnh đạo thành phố Cẩm Phả qua các thời kỳ (1930-2020), xuất bản năm 2020; (5) Tài liệu giáo dục Truyền thống lịch sử Thành phố (dành cho cấp tiểu học), xuất bản năm 2020; (6) Tài liệu giáo dục Truyền thống lịch sử Thành phố (dành cho cấp THCS), xuất bản năm 2020; (7) Địa danh thành phố Cẩm Phả xưa và nay, xuất bản năm 2021. Hiện Thành phố đang triển khai cuốn “Cẩm Phả-Đất và Người”; “Lịch sử Đảng bộ quân sự Thành phố giai đoạn 1945-2020” dự kiến hoàn thành trong năm 2022.

Các cơ quan đơn vị có 18 công trình: Lịch sử lực lượng Vũ trang đảng bộ thị xã Cẩm Phả; (2) Lịch sử truyền thống Hội Cựu chiến binh; (3) Lịch sử MTTQVN thành phố Cẩm Phả, (4) Kỷ yếu quá trình hình thành và phát triển của Ban Dân vận Thành ủy (1930-2020), xuất bản năm 2020; (5) Công an Thành phố Cẩm Phả 75 năm xây dựng chiến đấu và trưởng thành (1945-2020), xuất bản năm 2020; (6) Lịch sử phong trào Nông dân và Hội nông dân Thành phố (1930-2018), xuất bản năm 2018;

Các phường xã có 18 công trình, trong đó 16/16 phường xã (đạt 100%) đã hoàn thành nghiên cứu, biên soạn và xuất bản cuốn Lịch sử Đảng bộ.

Các ấn phẩm lịch sử được xuất bản từng bước nâng cao chất lượng, bảo đảm tính Đảng và tính khoa học, tính thống nhất, tạo thành chỉnh thể giữa lịch sử toàn Đảng và lịch sử của các Đảng bộ địa phương, các ban, ngành, đoàn thể.... đáp ứng nhu cầu, nhiệm vụ chính trị của huyện và cơ sở, phục vụ tốt công tác tuyên truyền giáo dục truyền thống cách mạng cho đông đảo cán bộ và Nhân dân trong huyện.

Thực hiện chủ trương đưa nội dung giáo dục truyền thống lịch sử địa phương, lịch sử Đảng vào các cấp học trong các nhà trường, Thành phố đã chỉ đạo ngành giáo dục tích hợp lịch sử Đảng bộ trong chương trình giảng dạy bộ môn lịch sử trong khối các trường học, nổi bật là năm 2020, Thành phố biên soạn, hoàn thiện và xuất bản “Tập tài liệu giáo dục truyền thống và lịch sử thành phố Cẩm Phả” dành cho cấp Tiểu học, Trung học cơ sở và từ năm 2021, các trường Tiểu học, THCS đã đưa tập tài liệu vào giảng dạy lồng ghép trong các môn học lịch sử, địa lý, văn học. Đến nay, các trường Tiểu học và THCS cơ sở trên địa bàn vẫn đang duy trì và phát huy hiệu quả việc giảng dạy, học tập, trung bình 16 tiết/năm (đối với cấp Tiểu học) và 32 tiết/năm (đối với THCS). Ngoài ra, các trường còn duy trì thường xuyên các hoạt động ngoại khóa như: “Rung chuông vàng”, “Đường lên đỉnh Olympia”, hội thi tìm hiểu kiến thức lịch sử địa phương, về nguồn thăm các di tích lịch sử, chiếu phim tư liệu, hình ảnh, di tích lịch sử - văn hóa, 38/38 (đạt 100%) trường cấp Tiểu học, THCS mỗi năm học đều tổ chức ít nhất 02 buổi ngoại khóa, 01 chuyên đề và hàng chục cuộc tham quan di tích lịch sử: Vũng Đục, Đền Cửa Ông, Nghĩa trang Liệt sỹ thành phố, địa điểm lưu niệm Bác Hồ về thăm mỏ Đèo Nai 1959, Trận địa pháo 37 ly của Tự vệ Nhà Sàng Cửa Ông; trên 90% học sinh nắm được các di tích quốc gia đặc biệt, các lễ hội truyền thống, địa chỉ đỏ ....

Thành phố Cẩm Phả tự hào khi có 14 trường học trên địa bàn (11/11 trường Tiểu học, THCS và 03/03 trường THPT) được mang tên các danh nhân. Đến nay, 14/14 trường đều có bảng tin giới thiệu về danh nhân; đưa nội dung giới thiệu lịch sử hình thành, phát triển, ý nghĩa tên gọi của trường tuyên truyền, giới thiệu trên các tài khoản xã hội, fanpage của nhà trường.

Bên cạnh đó, Thành phố chỉ đạo đưa nội dung “Giáo dục lịch sử truyền thống” vào giảng dạy lý luận chính trị cho đối tượng kết nạp đảng và đảng viên mới tại Trung tâm chính trị. Sau mỗi lớp bồi dưỡng, Trung tâm Chính trị đều tổ chức cho học viên tham quan, thắp hương tại Đền Vũng Đục, báo cáo kết quả học tập với Bác tại di tích Địa điểm lưu niệm Bác  Hồ về thăm mỏ Đèo Nai 1959.

Công tác bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị các di tích cách mạng, kháng chiến được Thành phố đặc biệt quan tâm, đảm bảo mỗi năm có ít nhất 01 di tích được bảo quản, tu bổ, phục hồi:  Thành phố Cẩm Phả hiện nay có 24 di tích, trong đó, 22/24 di tích là di tích lịch sử. Trong số di tích lịch sử có 10 di tích là di tích cách mạng, kháng chiến: Đền Cửa Ông; Ngã tư đường lên mỏ Đèo Nai (nơi mở đầu cuộc tổng bãi công của ba vạn thợ mỏ ngày 12/11/1936); (Cầu Poóc Tích số 1 - trận địa pháo Cao xạ - hầm chỉ huy của xí nghiệp tuyển than Cửa Ông; Địa điểm lưu niệm Bác Hồ về thăm mỏ than Đèo Nai ngày 30/3/1959; Hang núi đá Chồng (Nơi sơ tán của nhà máy cơ khí Cẩm Phả); Khu di tích và Danh thắng Vũng Đục; Núi Cốt Mìn; Khu phố Lê Hồng Phong; Trường Quân Chính Cẩm Phả; Trụ sở báo Than. Trong thời gian qua, Thành phố chú trọng công tác bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích, nổi bật là triển khai Dự án cải tạo mở rộng di tích Đền Cửa Ông với tổng kinh phí trên 100 tỷ đồng; thực hiện tu bổ, tôn tạo hạng mục tượng đài thuộc khu di tích và Danh thắng Vũng Đục với tổng mức đầu tư 13,6 tỷ đồng;...

Cẩm Phả là Thành phố công nghiệp khai thác than, nhiệt điện lớn nhất cả nước, do đó hệ thống di tích cũng như các công trình, thiết chế văn hóa của ngành than nhiều bậc nhất cả nước; Thành phố đã tích cực phối hợp với Tập đoàn Than khoáng sản Việt Nam - TKV trong công tác quản lý, phát huy giá trị di tích, cụ thể: triển khai và hoàn thành Dự án cải tạo, nâng cấp Trụ sở Thị ủy cũ thành Khu lưu niệm vùng than Cẩm Phả vào năm 2021 (hiện Thành phố đang hướng dẫn đơn vị quản lý lập hồ sơ bổ sung vào danh mục và dự kiến lập hồ sơ khoa học xếp hạng cấp Tỉnh vào năm 2025); triển khai dự án cải tạo và mở rộng Quảng trường 12/11 khánh thành vào dịp kỷ niệm ngày sinh của Bác (19/5/2022); tổ chức khánh thành gắn biển công trình mở rộng Quảng trường 12/11, khai trương phố đi bộ “Phố đêm thợ mỏ” tại phường Cẩm Tây; nghiên cứu lập quy hoạch đầu tư, xây dựng Nhà giữ lửa truyền thống.

Nhằm phát huy giá trị các công trình lịch sử, sách lịch sử đảng bộ địa phương, lịch sử đấu tranh cách mạng và ấn phẩm lịch sử,... các cấp ủy, chính quyền Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội đã chỉ đạo, tổ chức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục đến cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên và Nhân dân với hình thức đa dạng như: tổ chức hội nghị tọa đàm, tuyên truyền miệng, hoạt động văn hóa, văn nghệ, sinh hoạt chi bộ, giảng dạy chuyên đề ở lớp bồi dưỡng đối tượng kết nạp Đảng, tuyên truyền bằng pa-nô, khẩu hiệu tại các trục đường chính trong dịp Lễ, Tết; trên trang fanpage chính thống của Thành phố, Cổng thông tin điện tử thành phần Thành phố, trang thông tin điện tử tổng hợp, hệ thống thong tin cơ sở…

Những kết quả đạt được trong công tác lịch sử Đảng trên địa bàn Thành phố đã góp phần nâng cao nhận thức của cấp ủy, chính quyền về sự cần thiết của công tác nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng bộ địa phương, lịch sử các ban, ngành, đoàn thể; đồng thời giúp cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân nắm rõ và sâu sắc hơn về lịch sử Đảng bộ địa phương và truyền thống ngành, đơn vị mình; khơi dậy lòng tự hào về những truyền thống tốt đẹp của quê hương, đất nước, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ để tiếp tục phát huy những truyền thống vẻ vang của các thế hệ đi trước, truyền thống "kỷ luật và đồng tâm” của vùng mỏ anh hùng để góp phần xây dựng thành phố Cẩm Phả giàu đẹp, văn minh.

Một số vấn đề đặt ra

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, vẫn còn một số hạn chế, tồn tại: (1) Công tác lãnh đạo, chỉ đạo của một số cấp ủy trong việc tuyên truyền, quán triệt Chỉ thị số 20-CT/TW, các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng có thời điểm chưa được thường xuyên, chưa cụ thể; công tác giáo dục truyền thống và lịch sử địa phương, nhất là cho thanh, thiếu niên có thời điểm, có nơi chưa được quan tâm đúng mức. (2) Việc thông tin, tuyên truyền gương người tốt, việc tốt trên các lĩnh vực chưa nhiều, chưa lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng. (3) Còn một số cơ quan, đơn vị chưa quan tâm chỉ đạo việc biên soạn kỷ yếu, tài liệu lịch sử truyền thống của đơn vị mình. (4) Công tác quản lý, phát huy giá trị di tích còn để xảy ra sai sót. (5)  Tỉ lệ các các chi, đảng bộ trực thuộc Thành ủy chưa xây dựng kỷ yếu, lịch sử truyền thống còn cao (23/46 chi, đảng bộ chiếm 50%). 

Để tiếp tục tăng cường, nâng cao chất lượng, nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng bộ, lịch sử truyền thống cho cán bộ, đảng viên và nhân dân, nhất là thế hệ trẻ; phấn đấu đến năm 2025, 100% các chi, đảng bộ, các phòng chuyên môn thuộc UBND Thành phố biên soạn lịch sử truyền thống hoặc kỷ yếu;.. một số nội dung được Ban Thường vụ Thành ủy xác định thực hiện có chất lượng,  hiệu quả trong thời gian tới là:

Một là, tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện Chỉ thị số 20-CT/TW ngày 18/01/2018 của Ban Bí thư “về tiếp tục tăng cường, nâng cao chất lượng nghiên cứu, biên soạn, tuyên truyền, giáo dục lịch sử Đảng" gắn với thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TU của Thành ủy và các chỉ thị, nghị quyết của Trung ương, của Tỉnh về giáo dục lịch sử, văn hóa, con người, đạo đức, lối sống với tinh thần quyết tâm, quyết liệt, sáng tạo, thực chất, hiệu quả; tuyệt đối không phô trương, hình thức.

Hai là, tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về giáo dục truyền thống và lịch sử Đảng bộ Thành phố; tiếp tục xây dựng kế hoạch cụ thể để triển khai thực hiện Chỉ thị số 20-CT/TW trong thời gian tiếp theo đảm bảo 100% các trường học có phòng truyền thống; 100% Đảng bộ cơ quan, phòng, ban, đơn vị của Thành phố hoàn thành biên soạn kỷ yếu, tài liệu lịch sử truyền thống của cơ quan, đơn vị. Đưa nội dung lịch sử đảng bộ địa phương lồng ghép giảng dạy trong các chương trình đào tạo, bồi dưỡng phù hợp với từng đối tượng cụ thể. Tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền về các sự kiện lịch sử; ưu tiên dành thời lượng tuyên truyền về lịch sử truyền thống cách mạng, lịch sử các đảng bộ, địa phương, về Đảng quang vinh, Bác Hồ vĩ đại, về các anh hùng liệt sĩ.

Ba là, tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức tổ chức thực hiện các hoạt động giáo dục truyền thống cách mạng; triển khai thực hiện có hiệu quả Bộ quy tắc ứng xử “Tự hào là công dân Cẩm Phả”, chú trọng xây dựng và triển khai các tiêu chí, chuẩn mực trong hành vi, lối sống, ứng xử của thanh thiếu niên gắn với nội dung học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; quan tâm giáo dục về truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm", tinh thần hào sảng của người Cẩm Phả, các giá trị lịch sử, văn hóa của Thành phố, ứng dụng các nền tảng công nghệ hiện đại trong quá trình triển khai thực hiện.

Bốn là, quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác lịch sử Đảng. Chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng và kiện toàn đội ngũ cán bộ làm công tác lịch sử theo hướng ổn định lâu dài, bố trí đủ cán bộ chuyên trách lịch sử Đảng có chuyên môn, kinh nghiệm.

Năm là, phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội Thành phố, Hội văn học nghệ thuật, Chi hội văn nghệ dân gian, Câu lạc bộ Hưu trí Bái Tử Long, Chi hội Báo và các tổ chức xã hội trong việc vận động đoàn viên, hội viên và Nhân dân tham gia vào các cuộc vận động, các phong trào góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục truyền thống và lịch sử của địa phương.

Sáu là, xây dựng các chương trình kiểm tra, giám sát việc triển khai thực hiện Nghị quyết; kịp thời rút kinh nghiệm, chấn chỉnh các mặt hạn chế; đồng thời, định kỳ sơ kết, biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích trong tổ chức thực hiện Chỉ thị.

Kim Hương-Ban Tuyên giáo Thành ủy Cẩm Phả