13 nhà xuất bản tố WeLib phát tán hàng triệu tác phẩm vi phạm bản quyền

Liên minh gồm 13 nhà xuất bản lớn trên thế giới đã đệ đơn kiện nền tảng WeLib tại Mỹ với cáo buộc website này có hành vi sao chép, lưu trữ và thu lợi từ hàng chục triệu đầu sách, tài liệu nghiên cứu và giáo trình bản quyền khi không được cấp phép.

Mở mặt trận mới trong cuộc chiến chống vi phạm bản quyền số

Sau chiến thắng pháp lý trước trang web chia sẻ sách lậu Anna’s Archive vào tháng trước, một liên minh gồm 13 nhà xuất bản hàng đầu thế giới tiếp tục mở mặt trận mới trong cuộc chiến chống vi phạm bản quyền số khi khởi kiện nền tảng WeLib tại Tòa án Quận Nam New York (Mỹ).

Theo đơn kiện, WeLib bị cáo buộc vi phạm bản quyền trên quy mô lớn khi sao chép mã nguồn và phần lớn nội dung từ Anna’s Archive, một trong những kho lưu trữ sách điện tử lậu lớn nhất thế giới. Các nguyên đơn bao gồm nhóm “Big Five” trong ngành xuất bản cùng nhiều nhà xuất bản học thuật và giáo dục lớn như Cengage, Elsevier, McGraw Hill, Pearson, Taylor & Francis và Wiley.

Đơn kiện cho rằng các bị đơn công khai tuyên bố đã xây dựng một “bộ sưu tập vô tận” gồm sách, công trình nghiên cứu và tài liệu giáo dục, dù không sở hữu cũng như không được cấp phép khai thác bất kỳ nội dung nào trong số đó.

Theo thông tin được WeLib công bố trên website và được các nguyên đơn trích dẫn trong hồ sơ khởi kiện, nền tảng này hiện lưu trữ hơn 43 triệu đầu sách cùng 98 triệu bài báo, công trình nghiên cứu khoa học. Kho dữ liệu khổng lồ này được cho là đã thu hút hơn 80.000 người dùng hoạt động mỗi tháng.

Đáng chú ý, WeLib tuyên bố người dùng đã truy cập trái phép hơn 51 triệu cuốn sách chỉ trong vòng một tháng gần đây, tương đương trung bình khoảng 1,7 triệu lượt truy cập mỗi ngày. Các nhà xuất bản cho rằng những con số này cho thấy quy mô vi phạm bản quyền đặc biệt nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn cho ngành xuất bản toàn cầu.

Mặc dù tự nhận là một “thư viện trực tuyến”, WeLib bị cáo buộc đã xây dựng mô hình kinh doanh nhằm thu lợi từ các nội dung vi phạm bản quyền. Theo đơn kiện, người dùng miễn phí thường phải đối mặt với tốc độ tải xuống rất chậm và thời gian chờ kéo dài. Đổi lại, nếu thực hiện các khoản gọi là “quyên góp”, họ sẽ được quyền truy cập tốc độ cao và bỏ qua danh sách chờ.

Các nguyên đơn lập luận rằng những khoản “quyên góp” này thực chất là phí thành viên trả tiền. Trong bối cảnh WeLib khuyến khích người dùng tải xuống số lượng lớn tài liệu, việc mua các gói truy cập tốc độ cao gần như trở thành nhu cầu bắt buộc đối với nhiều người sử dụng.

Theo thông tin công khai trên website, gói thành viên cơ bản của WeLib có giá từ 7 USD/tháng, cho phép 25 lượt tải xuống và 25 lượt đọc nhanh mỗi ngày. Trong khi đó, gói cao cấp nhất có giá lên tới 90 USD/tháng, cung cấp 1.000 lượt tải xuống và 1.000 lượt đọc nhanh mỗi ngày.

Bà Maria A. Pallante, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Hiệp hội Các Nhà xuất bản Mỹ (Association of American Publishers, AAP), cho rằng WeLib đang vận hành một mô hình khai thác nội dung bất hợp pháp nhằm trục lợi từ thành quả sáng tạo của các tác giả, nhà nghiên cứu và nhà xuất bản.

“Chúng tôi cho rằng WeLib đang đánh cắp, phân phối và thu lợi từ hàng triệu tác phẩm văn học, giáo dục và khoa học thông qua các nền tảng trực tuyến ẩn danh, gây tổn hại cho tác giả, nhà xuất bản cũng như lợi ích công cộng”, bà Pallante nhấn mạnh trong tuyên bố đi kèm vụ kiện.

Kỷ nguyên công nghệ mang đến thách thức ngày càng lớn cho công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ 

Vụ kiện nhằm vào WeLib phản ánh thực trạng đáng lo ngại của nạn vi phạm bản quyền trong kỷ nguyên công nghệ số. Sự phát triển của internet tốc độ cao, điện toán đám mây và các công cụ lưu trữ trực tuyến đã giúp việc sao chép, phân phối và tiếp cận nội dung số trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.

Trong lĩnh vực xuất bản, các kho dữ liệu lậu có thể lưu trữ hàng chục triệu đầu sách, tài liệu nghiên cứu và giáo trình, cho phép người dùng trên toàn cầu tiếp cận nội dung có bản quyền chỉ bằng vài thao tác đơn giản. Điều này không chỉ làm suy giảm doanh thu của ngành xuất bản mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến động lực sáng tạo của tác giả, nhà khoa học và các đơn vị đầu tư cho hoạt động nghiên cứu, biên tập và phát hành.

Các chuyên gia sở hữu trí tuệ nhận định rằng cùng với việc tăng cường các biện pháp thực thi pháp luật, cuộc chiến chống vi phạm bản quyền số trong thời đại công nghệ cần sự phối hợp chặt chẽ giữa chủ sở hữu quyền, nền tảng công nghệ, cơ quan quản lý và cộng đồng người dùng. Chỉ khi xây dựng được một môi trường số tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, hệ sinh thái sáng tạo toàn cầu mới có thể phát triển bền vững trong dài hạn.