AI chủ quyền: Khi làm chủ dữ liệu trở thành năng lực cạnh tranh

Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo đang đặt doanh nghiệp trước yêu cầu không chỉ khai thác AI hiệu quả mà còn phải kiểm soát dữ liệu, tri thức và cách công nghệ được đưa vào vận hành. Đây cũng là nội dung nổi bật được đặt ra tại Tech Data Solutions Day - INSPIRE 2026.

Ngày 2/10/2026, tại TP. Hồ Chí Minh, Tech Data Việt Nam đã tổ chức Tech Data Solutions Day – INSPIRE 2026, tập trung vào khả năng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) từ những ứng dụng thử nghiệm vào các hoạt động vận hành thực tiễn của doanh nghiệp. Chương trình đề cập nhiều khía cạnh của hệ sinh thái AI, từ hạ tầng, dữ liệu, an toàn thông tin đến Agentic AI và tự động hóa vận hành.

 Ông Nguyễn Thế Duy, Founder ADT Global

Một trong những nội dung đáng chú ý tại sự kiện là chuyên đề “AI Chủ quyền: Từ Tuân thủ Dữ liệu đến Tự động hóa Vận hành” do ông Nguyễn Thế Duy, Founder ADT Global, trình bày. Nội dung tập trung vào cách doanh nghiệp có thể triển khai AI trên nền dữ liệu và tri thức nội bộ, đồng thời bảo đảm yêu cầu về quản trị, tuân thủ dữ liệu và từng bước đưa AI từ công cụ hỏi, đáp trở thành các AI Agent có khả năng tham gia vào quy trình vận hành thực tế.

Theo nội dung được chia sẻ tại sự kiện, nhu cầu về AI chủ quyền xuất phát từ nhiều yêu cầu song song: tuân thủ các quy định về an ninh mạng và bảo mật thông tin, hạn chế nguy cơ thất thoát dữ liệu và bí mật kinh doanh, đồng thời nâng cao hiệu suất khi AI được đưa vào những hoạt động cốt lõi của doanh nghiệp.

Điểm đáng chú ý là AI chủ quyền không được đặt đồng nghĩa với việc doanh nghiệp phải tự xây dựng toàn bộ một hệ thống AI mới. Thay vào đó, trọng tâm nằm ở khả năng làm chủ những thành phần cốt lõi của hệ thống, gồm hạ tầng và vận hành, kiến trúc mô hình, dữ liệu và quyền truy cập của AI.

Về hạ tầng, AI có thể được triển khai trên máy chủ riêng, private cloud hoặc môi trường biệt lập tùy theo kiến trúc, quy trình và nhu cầu tính toán của từng tổ chức. Song song với đó, kiến trúc multi-model cho phép tích hợp và điều phối nhiều mô hình ngôn ngữ lớn, tạo khả năng linh hoạt trong lựa chọn mô hình phù hợp với từng nghiệp vụ.

Trong bức tranh này, dữ liệu giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Theo tài liệu được trình bày, AI chủ quyền hướng tới việc dữ liệu được lưu trữ, xử lý trong phạm vi địa lý Việt Nam, hạn chế chia sẻ tài liệu nội bộ hoặc dữ liệu trọng yếu ra các máy chủ công cộng quốc tế. Qua đó, doanh nghiệp có thể duy trì quyền kiểm soát đối với dữ liệu và tri thức nội bộ những nguồn lực ngày càng có vai trò quan trọng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Cùng với quyền kiểm soát dữ liệu là quyền kiểm soát khả năng tiếp cận của AI. Theo nội dung chia sẻ, AI Agent chỉ được phép truy cập những dữ liệu và công cụ đã được cấp quyền; đối với các tác vụ nhạy cảm, quyết định cuối cùng vẫn cần sự phê duyệt của con người. Cách tiếp cận này hướng tới việc đặt AI trong một khuôn khổ vận hành có kiểm soát thay vì trao quyền truy cập không giới hạn cho hệ thống.

Từ góc độ ứng dụng, sự thay đổi này cho thấy AI đang chuyển dần từ một công cụ hỗ trợ người dùng sang một thành phần có khả năng tham gia trực tiếp vào quy trình nghiệp vụ. Tại sự kiện, xu hướng từ Sovereign AI đến Agentic AI và hệ thống đa tác nhân được đặt trong bối cảnh AI có thể tự lập kế hoạch, truy vấn dữ liệu, gọi các công cụ thông qua API và phối hợp thực hiện các quy trình công việc.

Những ứng dụng được giới thiệu tại INSPIRE 2026 trải rộng trên nhiều lĩnh vực. Trong ngân hàng, AI được định hướng hỗ trợ phân loại email, tổng hợp công việc, lập báo cáo, xử lý văn bản hành chính và tra cứu, đối chiếu các quy định dựa trên kho dữ liệu nội bộ. Tài liệu sự kiện cũng dẫn một trường hợp ứng dụng nội bộ tại một số cơ quan quản lý, chính quyền và đoàn đội, với mức giảm 80% thời gian tìm kiếm thông tin và 50% thao tác thủ công.

Những ứng dụng được giới thiệu tại INSPIRE 2026 trải rộng trên nhiều lĩnh vực như: ngân hàng, y tế, sản xuất

Trong lĩnh vực y tế, các giải pháp được giới thiệu gồm màn hình y tế thông minh kết nối với hệ thống quản lý bệnh viện và robot dẫn đường tự hành có khả năng hỗ trợ đón khách, cung cấp thông tin, điều hướng và tương tác bằng giọng nói hoặc màn hình cảm ứng. Một trường hợp được tài liệu đề cập là giải pháp phòng bệnh thông minh tại Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc với hơn 350 thiết bị tại 250 phòng nội trú và hơn 20 dịch vụ, tiện ích được tích hợp.

Trong sản xuất, AI kết hợp với robot tự hành được ứng dụng vào logistics, vận chuyển nguyên vật liệu và thành phẩm, tuần tra, giám sát an toàn và các hoạt động dịch vụ. Các hệ thống được giới thiệu gồm robot xe nâng tự hành, AMR/AGV, robot xe kéo, robot vận chuyển, robot tuần tra, robot lễ tân và robot dẫn đường.

Đối với ngành năng lượng, các nhóm giải pháp được định hướng vào 5 lĩnh vực gồm địa tầng, khoan, khai thác, toàn vẹn tài sản và HSE (an toàn - sức khỏe - môi trường). AI được sử dụng theo hướng tối ưu hoạt động thăm dò, dự báo sự cố trong quá trình khoan, tự động hóa vận hành giếng, dự báo ăn mòn, kéo dài tuổi thọ thiết bị và giám sát các nguy cơ liên quan đến an toàn, môi trường.

Nhìn từ những nội dung được chia sẻ tại sự kiện, bài toán AI đối với doanh nghiệp đang chuyển từ “có ứng dụng AI hay không” sang “kiểm soát AI như thế nào”. Khi AI ngày càng được đưa sâu vào các quy trình nghiệp vụ, dữ liệu và tri thức nội bộ trở thành những yếu tố cần được bảo vệ song song với mục tiêu nâng cao năng suất.

Đây cũng là điểm khiến AI chủ quyền trở thành một vấn đề không chỉ thuần túy về công nghệ. Khả năng làm chủ hạ tầng, dữ liệu, mô hình và quyền truy cập có thể tạo nền tảng để doanh nghiệp khai thác sức mạnh của AI, đồng thời duy trì quyền kiểm soát đối với nguồn dữ liệu và tri thức của mình.

Trong bối cảnh AI tiếp tục phát triển nhanh, việc xác lập rõ ranh giới giữa con người, dữ liệu và hệ thống AI sẽ ngày càng quan trọng. Với doanh nghiệp, năng lực cạnh tranh không chỉ nằm ở việc tiếp cận công nghệ mới, mà còn ở khả năng biến dữ liệu và tri thức nội bộ thành nguồn lực được khai thác hiệu quả, an toàn và có kiểm soát.