App đầu tư nở rộ: Rủi ro phía sau sự tiện lợi
Sự bùng nổ của các ứng dụng đầu tư đang mở ra một “cánh cửa dễ dàng” cho dòng tiền cá nhân, nhưng cũng đồng thời kéo theo những rủi ro pháp lý ngày càng khó nhận diện. Trong bối cảnh đó, ứng dụng BUFF, Topi... là trong những nền tảng được nhắc đến khi nói về xu hướng đầu tư qua ứng dụng đang phát triển nhanh trên thị trường.
Không dừng lại ở một vài cái tên riêng lẻ, các mô hình đầu tư qua ứng dụng đang xuất hiện ngày càng dày đặc, với nhiều biến thể khác nhau nhưng cùng chung một logic vận hành: tận dụng nền tảng công nghệ để tiếp cận nhanh người dùng, đơn giản hóa quy trình tham gia và làm mờ đi các yếu tố rủi ro phía sau.
Chỉ cần một chiếc điện thoại, vài thao tác đăng ký và những lời giới thiệu hấp dẫn về lợi nhuận, người dùng đã có thể trở thành “nhà đầu tư” mà không cần hiểu đầy đủ bản chất sản phẩm hay cấu trúc pháp lý liên quan.
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã cảnh báo về hoạt động đầu tư trên môi trường mạng, nêu đích danh một số nền tảng như Buff (Ảnh chụp màn hình).
Sự phổ biến nhanh chóng này không chỉ phản ánh nhu cầu tìm kiếm kênh sinh lời trong bối cảnh kinh tế biến động, mà còn cho thấy một thực tế đáng lo ngại: rủi ro đang được phân tán rộng trong cộng đồng, đặc biệt với nhóm nhà đầu tư nhỏ lẻ, những người thiếu kinh nghiệm, thiếu công cụ kiểm chứng và dễ bị tác động bởi tâm lý đám đông.
Khi các mô hình ngoài khung pháp lý lan rộng mà không đi kèm cơ chế kiểm soát tương xứng, nguy cơ không chỉ dừng lại ở từng cá nhân mà có thể tạo ra hiệu ứng dây chuyền, làm xói mòn niềm tin thị trường. Và trong vòng xoáy đó, người tiêu dùng, với vị thế yếu hơn về thông tin và pháp lý, thường là người chịu rủi ro đầu tiên và rõ rệt nhất.
Không chỉ cơ quan quản lý, nhiều chuyên gia kinh tế tài chính đã sớm lên tiếng cảnh báo về rủi ro của các mô hình này trong bối cảnh hành lang pháp lý chưa theo kịp thực tiễn.
Nói về vấn đề này, chuyên gia kinh tế Cấn Văn Lực cho rằng sự phát triển nhanh của fintech đang tạo ra không ít mô hình vận hành trong vùng chưa được kiểm soát đầy đủ, khi cung cấp các dịch vụ tài chính nhưng lại chưa chịu sự điều chỉnh tương ứng của pháp luật. Theo ông, công nghệ có thể đơn giản hóa trải nghiệm đầu tư nhưng không làm thay đổi bản chất rủi ro, thậm chí còn khiến rủi ro trở nên khó nhận diện hơn đối với nhà đầu tư cá nhân.
Cùng quan điểm, chuyên gia tài chính ngân hàng Nguyễn Trí Hiếu cảnh báo người dân rất dễ nhầm lẫn giữa các sản phẩm đầu tư trên ứng dụng với các kênh tích lũy an toàn, trong khi thực chất đây có thể là những khoản đầu tư không có bất kỳ cơ chế bảo đảm nào. Trong khi đó, chuyên gia kinh tế Đinh Thế Hiển nhấn mạnh rằng các mô hình huy động vốn nếu không được kiểm soát chặt chẽ rất dễ biến tướng, đặc biệt khi quyền sở hữu tài sản của nhà đầu tư không được xác lập rõ ràng.
Kênh đầu tư Topi vừa bị UBCKNN nêu đích danh (Ảnh: Chụp màn hình).
Trong bối cảnh đó, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã cảnh báo về hoạt động đầu tư trên môi trường mạng, nêu đích danh một số nền tảng như Buff, Topi… đang huy động vốn bằng hình thức hợp tác đầu tư. Theo UBCKNN, một số doanh nghiệp thông qua ứng dụng và website tổ chức ký hợp đồng hợp tác đầu tư với nhà đầu tư, sau đó ủy thác cho các công ty quản lý quỹ để thực hiện đầu tư vào các sản phẩm tài chính.
Cơ quan này khẳng định, hoạt động huy động vốn theo hình thức trên không thuộc phạm vi quản lý, cấp phép. Điều đó đồng nghĩa với việc khi xảy ra tranh chấp, nhà đầu tư có thể không được pháp luật về chứng khoán bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp. Trong các mô hình này, nhà đầu tư không trực tiếp sở hữu tài sản mà chỉ tham gia thông qua hợp đồng dân sự với nền tảng; dòng tiền sau đó có thể được phân bổ qua nhiều tầng trung gian trước khi quay trở lại dưới dạng lợi nhuận, khiến việc xác định trách nhiệm trở nên phức tạp hơn khi rủi ro phát sinh.
Khoảng trống pháp lý vì thế không còn là câu chuyện mang tính kỹ thuật, mà đang trở thành một rủi ro hiện hữu. Khi công nghệ tiếp tục mở rộng biên giới của hoạt động tài chính còn khung pháp lý vẫn trong quá trình hoàn thiện, mỗi quyết định đầu tư qua ứng dụng thực chất là một lựa chọn đi kèm với những điều kiện mà không phải ai cũng hiểu rõ.
Trong bối cảnh đó, các nền tảng cụ thể như BUFF Fintech hay Topi đặt ra một câu hỏi đáng chú ý: ranh giới giữa một ứng dụng công nghệ và một trung gian tài chính thực chất nằm ở đâu, và dòng tiền phía sau các sản phẩm đầu tư đang được vận hành như thế nào? Những câu hỏi này sẽ được làm rõ trong kỳ tiếp theo.
Còn nữa!...
