Biến động đa chiều và AI định hình lại cách doanh nghiệp quản trị nhân sự

Biến động kinh tế, địa chính trị, nhân khẩu học cùng tốc độ phát triển của AI đang đặt doanh nghiệp trước yêu cầu đổi mới cách quản trị nhân sự. Không chỉ thu hút và giữ chân người giỏi, nhà lãnh đạo còn phải tái định hình tổ chức, thiết kế lại công việc và phát huy hiệu quả năng lực người lao động...

Ảnh minh họa. Ảnh: Wise Business.

Ngày 15/10/2026, tại hội thảo thường niên The Makeover 2026 do Công ty Cổ phần Kết Nối Nhân Tài (Talentnet) tổ chức với chủ đề “RE.verse: Đối ứng giữa vạn biến”. Các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp cần chủ động thiết kế lại tổ chức và công việc trong bối cảnh AI phát triển, thay vì chỉ tìm cách ứng phó với biến động. Trong đó, lãnh đạo và bộ phận nhân sự cần tập trung nâng cao hiệu suất, phát huy năng lực con người và tích hợp công nghệ vào hoạt động doanh nghiệp.

NHÀ LÃNH ĐẠO CẦN LINH HOẠT TRONG BỐI CẢNH THẾ GIỚI NHIỀU BIẾN ĐỘNG

Theo bà Tiêu Yến Trinh, Nhà sáng lập và Tổng Giám đốc Talentnet, các nhà lãnh đạo hiện nay không chỉ đối mặt với một thế giới đang thay đổi mà còn phải thích ứng với nhiều biến động diễn ra đồng thời. Thay vì tìm cách ngăn cản sự thay đổi, doanh nghiệp cần chủ động kiến tạo hành trình và phương thức hoạt động mới.

“Người lãnh đạo phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán: thích ứng với xu hướng thị trường, đổi mới mô hình kinh doanh, tạo ra giá trị mới cho khách hàng, thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao hiệu suất và giảm chi phí”, bà Trinh nói.

Bên cạnh yêu cầu về hiệu quả kinh doanh, doanh nghiệp còn phải xây dựng môi trường làm việc linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm sự gắn kết của nhân viên. Theo bà Trinh, những thách thức này xuất phát từ các chuyển dịch đồng thời về công nghệ, nhân khẩu học, kinh tế, địa chính trị và con người, tạo nên một thế giới “đa vũ trụ”.

“Trong bối cảnh đó, những phương thức từng mang lại thành công trong quá khứ chưa chắc còn phù hợp với hiện tại. Công nghệ số và AI ngày càng phát triển, trong khi nhu cầu kết nối và hỗ trợ con người cũng trở nên cấp thiết. Doanh nghiệp vì vậy cần chủ động thay đổi, thay vì chờ đợi tình hình rõ ràng hơn hoặc chỉ phản ứng khi biến động xảy ra”, bà Tiêu Yến Trinh chia sẻ.

Dẫn ví dụ về thị trường trung tâm thể dục thể thao, bà Trinh cho biết thời gian gần đây nhiều cơ sở phải đóng cửa do chi phí quản trị, vận hành và mặt bằng cao, trong khi mô hình thu phí hội viên trả trước nhiều năm không còn duy trì được nguồn thu ổn định như trước.

“Hành vi tiêu dùng thay đổi khi người trẻ ưu tiên các gói tập theo tháng, với khoản chi nhỏ hơn. Thị trường cũng xuất hiện các mô hình phòng tập tự động ứng dụng công nghệ, có mức phí 10 - 20 USD/tháng mà không cần nhân viên vận hành”, bà Trinh cho biết.

Theo ông Lewis Garrad, Giám đốc mảng Tư vấn Lực lượng Lao động và Đãi ngộ Khu vực Châu Á, Marsh, cho rằng lãnh đạo không chỉ là kiểm soát công việc, định hướng hành động của nhân viên và quản lý nguồn lực. Cách tiếp cận này có thể hạn chế quyền chủ động, khiến nhân viên khó phát huy năng lực.

Ngược lại, những nhà lãnh đạo xuất sắc cần biết cách nâng đỡ nhân viên, giúp họ vượt qua giới hạn của bản thân và thực hiện những điều từng nghĩ mình không thể làm được. Việc đặt con người ở vị trí trung tâm trong hoạt động doanh nghiệp cũng là yếu tố quan trọng đối với vai trò lãnh đạo trong giai đoạn tới.

AI THÚC ĐẨY THAY ĐỔI, ĐẶT RA YÊU CẦU MỚI TRONG QUẢN TRỊ NHÂN SỰ

Dẫn số liệu từ Khảo sát Lương, Thưởng và Phúc lợi Talentnet - Mercer (Marsh) 2026, bà Nguyễn Thị Quỳnh Phương, Giám đốc Giải pháp nguồn nhân lực, Talentnet, cho biết mức độ sẵn sàng của hệ thống nhân sự là một trong những yếu tố cần được xem xét khi doanh nghiệp triển khai AI. Hiện, có 46,1% doanh nghiệp vẫn quản lý nhân sự thủ công hoặc sử dụng các nền tảng riêng biệt cho từng nhiệm vụ.

Trong khi đó, 28,9% doanh nghiệp đã hợp nhất hoạt động trên 1 - 2 ứng dụng hoặc nền tảng chính, còn 24,8% sử dụng một nền tảng tích hợp.

Bà Phương nhận định AI không làm giảm số lượng công việc mà có thể thay đổi cách thực hiện công việc, giúp nâng cao hiệu quả và năng suất, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và cải thiện biên lợi nhuận.

Dữ liệu từ khảo sát cho thấy nhóm công việc hành chính và dịch vụ khách hàng giảm không đáng kể, trong khi các nhóm công việc còn lại đều tăng. Điều này có nghĩa là công việc vẫn tồn tại nhưng cách thực hiện có thể thay đổi nhờ ứng dụng công nghệ.

Khác biệt thế hệ cũng thể hiện trong quan điểm và mức độ sử dụng AI. Với Gen X, tỷ lệ xem ứng dụng AI là yêu cầu bắt buộc tương đối cao, nhưng không đồng nghĩa họ sử dụng công nghệ này hằng ngày. “Điều này có thể do nhiều người thuộc thế hệ X đang giữ vị trí quản lý, nhận thức rõ yêu cầu ứng dụng công nghệ nhưng chưa chắc trực tiếp sử dụng thường xuyên. Trong khi đó, người lao động trẻ có xu hướng chủ động thử nghiệm và sử dụng AI”, bà Phương phân tích.

Tuy nhiên, bà Phương khuyến nghị trước khi ứng dụng AI, doanh nghiệp nên xem xét và thiết kế lại quy trình làm việc, cơ cấu tổ chức và mô hình vận hành, sau đó mới xác định công nghệ phù hợp với từng khâu để bảo đảm hiệu quả.

Theo ông Lewis Garrad, doanh nghiệp cần thay đổi cách tiếp cận trong tổ chức và thiết kế công việc, thay vì chỉ đưa công nghệ mới vào mô hình vận hành hiện có.

Trong quá trình này, bộ phận nhân sự cần chủ động tham gia giải quyết bài toán ứng dụng AI, thay vì chờ các bộ phận như công nghệ thông tin (IT) hay tài chính đưa ra phương án. 

Việc tái thiết kế công việc cần bắt đầu từ nhiệm vụ và giá trị cần tạo ra, từ đó lựa chọn công nghệ phù hợp. Doanh nghiệp cũng cần xác định cách kết hợp hiệu quả giữa con người và máy móc, công nghệ; tổ chức các nhóm làm việc linh hoạt theo dự án và chuyển từ quản trị nhân tài dựa trên chức danh sang đánh giá theo kỹ năng. 

Để thích ứng, lãnh đạo cần sẵn sàng thử nghiệm, thay đổi và đặt con người ở vị trí trung tâm. “Khi AI ngày càng phổ biến và nhiều doanh nghiệp có thể tiếp cận những công nghệ tương tự, con người sẽ trở thành yếu tố tạo nên sự khác biệt” ông Lewis nhấn mạnh.