BrainCo: "Kẻ thách thức" từ Trung Quốc muốn lật đổ đế chế cấy chip não Neuralink

Các startup Trung Quốc như BrainCo đang tìm cách thách thức Neuralink bằng việc đặt cược rằng tương lai của công nghệ thần kinh đại chúng nằm ở các thiết bị không xâm lấn, thay vì các mảnh cấy ghép trực tiếp vào não bộ.

Bên cạnh BrainCo, một số công ty khởi nghiệp khác của Trung Quốc như StrairMed, NeuroXess và Gestala cũng đang theo đuổi các thiết bị sử dụng công nghệ giao diện não - máy tính (BCI).

Cuộc chiến giành vị thế thống trị công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc thường được thu hẹp trong phạm vi trí tuệ nhân tạo (AI) và chuỗi cung ứng bán dẫn. Thế nhưng, một mặt trận mới đang nhanh chóng thành hình trong ván cờ địa chính trị này, với tầm ảnh hưởng hứa hẹn không hề kém cạnh: giao diện não - máy tính (BCI).

Công nghệ BCI hoạt động bằng cách giải mã sóng não và chuyển hóa chúng thành các mệnh lệnh số, giúp con người làm chủ thiết bị ngoại vi chỉ bằng ý nghĩ. Loại hình công nghệ thần kinh (neuratech) này hiện vẫn đang ở giai đoạn sơ khai, khi các startup tập trung vào BCI chỉ thu hút được một phần nhỏ nguồn vốn so với dòng vốn khổng lồ đang đổ vào AI.

Dẫu vậy, công nghệ này đang tiến bộ không ngừng, với những đột phá gần đây cho phép những người mắc các bệnh lý mãn tính như xơ cứng cột bên teo cơ (ALS) có thể gõ chữ, giao tiếp, và thậm chí là chơi trò chơi điện tử chỉ bằng tín hiệu não bộ. Tập đoàn Neuralink của tỷ phú Elon Musk được biết đến rộng rãi nhờ việc đưa BCI ra ánh sáng toàn cầu thông qua việc phát triển các thiết bị cấy ghép giúp những người mắc bệnh thần kinh phục hồi các chức năng đã mất.

Giờ đây, một làn sóng startup công nghệ thần kinh mới đang nổi lên thách thức Neuralink khi đặt cược rằng: tương lai của công nghệ thần kinh đại chúng thuộc về các thiết bị không xâm lấn và hoàn toàn không yêu cầu phẫu thuật mở hộp sọ không cần cấy ghép chip trực tiếp vào não. Tiên phong trong cuộc cách mạng không xâm lấn này chính là BrainCo của Trung Quốc.

BrainCo là gì? Công ty này sản xuất những sản phẩm nào?

Ra đời từ năm 2015, BrainCo là startup công nghệ thần kinh bước ra từ Phòng thí nghiệm Đổi mới Harvard (Harvard Innovation Labs). Có trụ sở tại thành phố Hàng Châu, miền Đông Trung Quốc, doanh nghiệp này vinh dự là một thành viên của nhóm "Lục tiểu long" - Danh sách sáu startup công nghệ hạt giống hàng đầu được chính phủ Trung Quốc công nhận.

Bàn tay sinh học của BrainCo. (Ảnh: BrainCo)

BrainCo tập trung phát triển chế tạo các bộ phận giả sinh học và thiết bị đeo ứng dụng BCI, với định hướng phát triển nhất quán theo con đường công nghệ không xâm lấn. Ông Nyx He, đối tác kiêm Phó chủ tịch cấp cao của BrainCo, nhận định rằng dù một số ca bệnh thần kinh bắt buộc phải can thiệp sâu vào não bộ, vô vàn nhu cầu thực tế khác vẫn có thể được giải quyết hiệu quả bằng phương pháp không xâm lấn. Hướng đi này không chỉ giảm thiểu rủi ro, tối ưu chi phí mà còn giúp người dùng dễ dàng chấp nhận và tiếp cận công nghệ hơn.

Cho đến nay, hệ sinh thái sản phẩm xoay quanh BCI của startup này khá đa dạng, trải dài từ tay giả sinh học cho đến thiết bị hỗ trợ giấc ngủ. Trong đó, mẫu tay giả sinh học vừa được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt hoạt động bằng cách thu nhận các tín hiệu điện cơ và thần kinh từ phần chi đã mất của người bệnh, sau đó chuyển hóa chúng thành các chuyển động ngón tay chính xác theo ý muốn.

Trong một báo cáo của Bloomberg tháng trước, ông He tiết lộ mảng kinh doanh tay giả sinh học của hãng "đã ghi nhận bước nhảy vọt về tăng trưởng so với năm ngoái".

Ở các mảng khác, thiết bị hỗ trợ giấc ngủ của BrainCo hoạt động bằng cách phát ra các xung điện nhẹ để kích thích các chất hóa học trong não liên quan đến việc giảm stress. Ngoài ra, chiếc mũ đeo đầu thông minh của hãng cũng được thiết kế để hỗ trợ điều trị các chứng rối loạn thần kinh như tự kỷ, ADHD và mất ngủ nhờ công nghệ BCI.

Không dừng lại ở đó, BrainCo đang phát triển một liệu pháp giảm cân bằng BCI độc đáo, mô phỏng lại hiệu quả kiềm chế cơn thèm ăn của các loại thuốc giảm cân đình đám như GLP-1. Ông He kỳ vọng phương pháp này sẽ sớm cập bến thị trường vào cuối năm 2027 hoặc đầu năm 2028.

"Chúng tôi không chỉ chế tạo những cánh tay giả. Chúng tôi tin rằng BCI và trí tuệ hiện thân (embodied intelligence) có thể kết hợp với nhau, và chúng tôi nghĩ rằng các robot được điều khiển bằng bộ não con người sẽ là trọng tâm phát triển trong tương lai," ông He chia sẻ.

Thiết bị hỗ trợ giấc ngủ điều khiển bằng giao diện não - máy tính của BrainCo (Ảnh: BrainCo)

Về mặt tài chính, BrainCo gần đây đã huy động được 2 tỷ nhân dân tệ (khoảng 280 triệu USD) trong một vòng gọi vốn được dẫn đầu bởi IDG Capital và Walden International - Quỹ đầu tư mạo hiểm do Giám đốc điều hành Intel, Lip-Bu Tan, sáng lập.

BrainCo đang đối mặt với những thách thức nào?

Dù ban đầu BrainCo hướng đến việc phục vụ những người cần công nghệ BCI nhất, chẳng hạn như người bị đoạn chi tại các thị trường được bảo hiểm chi trả, công ty cũng có kế hoạch mở rộng dần sang điều trị các tình trạng y khoa như tăng động giảm chú ý (ADHD) và trầm cảm. BrainCo cũng muốn hướng tới thị trường đại chúng bằng các thiết bị điện tử tiêu dùng.

Công ty còn có kế hoạch tăng doanh thu bằng cách cấp phép nền tảng BCI của mình cho các doanh nghiệp khác đang phát triển các sản phẩm công nghệ não bộ. Về vấn đề bảo mật và quyền riêng tư, BrainCo cho biết công ty không thu thập dữ liệu của khách hàng vốn được lưu trữ trên thiết bị của người dùng. Tuy nhiên, các thông tin như điểm số tập trung có thể được lưu trữ cục bộ trên các thiết bị luyện tập khả năng tập trung của hãng.

Trung Quốc đang đứng ở đâu trong cuộc đua BCI?

Bên cạnh BrainCo, một số startup khác của Trung Quốc như StairMed, NeuroXess và Gestala cũng đang theo đuổi các thiết bị ứng dụng công nghệ BCI. Trong khi StairMed và NeuroXess đặt cược vào các thiết bị cấy ghép não bộ, Gestala lại sử dụng phương pháp tiếp cận dựa trên siêu âm nhằm mang lại cái nhìn toàn diện hơn về não bộ mà không phải đối mặt với các rủi ro phẫu thuật.

Neuracle Medical Technology, một startup BCI khác, gần đây cũng thu hút sự chú ý lớn của truyền thông sau khi các cơ quan quản lý phê duyệt thiết bị BCI can thiệp tối thiểu đầu tiên trên thế giới được phép thương mại hóa. Thiết bị này được thiết kế nhằm giúp những người bị tổn thương tủy sống phục hồi một phần chức năng của bàn tay.

Nhằm thúc đẩy toàn ngành công nghiệp này và cạnh tranh sòng phẳng với các đối thủ Mỹ, chính phủ Trung Quốc đã tuyên bố BCI là một "ngành công nghiệp tương lai" mang tính chiến lược trong Kế hoạch 5 năm mới nhất. Vào tháng 8 năm 2025, 7 bộ ngành của Trung Quốc đã đồng ban hành kế hoạch triển khai cho ngành công nghiệp BCI, hướng tới các đột phá công nghệ cốt lõi vào năm 2027. Bắc Kinh cũng đã hạ thấp các rào cản lâm sàng và pháp lý đối với các công nghệ phục hồi chức năng không xâm lấn.

Chính phủ nước này cũng đang tạo điều kiện cho các startup BCI hợp tác sâu rộng với các bệnh viện và trường đại học, mở rộng cơ hội tiếp cận bệnh nhân và các bác sĩ phẫu thuật thần kinh. Bên cạnh đó, các cơ quan y tế Trung Quốc vào năm ngoái đã thiết lập một danh mục bảo hiểm riêng cho BCI, động thái mà các chuyên gia nhận định có thể giúp nhân rộng quy mô ứng dụng của công nghệ này.