Cá rô phi Việt Nam lần đầu vào chuỗi sushi Nhật Bản, mở cánh cửa chinh phục phân khúc cao cấp

Không chỉ duy trì đà tăng trưởng tại thị trường Nhật Bản, cá rô phi Việt Nam còn ghi dấu mốc mới khi lần đầu được sử dụng làm nguyên liệu chế biến sushi và sashimi. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình nâng cấp chuỗi giá trị, đưa cá rô phi từ mặt hàng phổ thông tiến vào phân khúc thủy sản cao cấp.

Xuất khẩu sang Nhật Bản tăng hơn 50%

Theo số liệu của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), trong tháng 6/2026, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam sang Nhật Bản đạt gần 200.000 USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt khoảng 1,4 triệu USD, tăng 54% so với cùng kỳ năm 2025.

Dù quy mô kim ngạch chưa lớn so với các thị trường xuất khẩu chủ lực, mức tăng trưởng này cho thấy nhu cầu đối với cá rô phi Việt Nam tại Nhật Bản đang có xu hướng mở rộng.

Cơ cấu sản phẩm xuất khẩu cũng phản ánh sự chuyển dịch theo hướng nâng cao giá trị. Trong đó, nhóm phi lê đông lạnh (mã HS0304) chiếm khoảng 67% tổng kim ngạch xuất khẩu sang Nhật Bản, tiếp tục là mặt hàng chủ lực. Nhóm sản phẩm cá đông lạnh khác (HS03) chiếm khoảng 10%, trong khi các sản phẩm chế biến giá trị gia tăng (HS16) đóng góp khoảng 21%; phần còn lại thuộc các nhóm sản phẩm khác.

Theo VASEP, cơ cấu này cho thấy xuất khẩu cá rô phi sang Nhật Bản vẫn tập trung chủ yếu vào sản phẩm phi lê, đồng thời đã bắt đầu hình thành nhu cầu đối với các mặt hàng chế biến có giá trị gia tăng cao hơn.

Trong bức tranh chung của ngành cá rô phi, Nhật Bản hiện chưa phải thị trường lớn nhất. Theo số liệu của VASEP, 6 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam đạt 69 triệu USD, tăng 67% so với cùng kỳ năm trước. Brazil tiếp tục là thị trường nhập khẩu lớn nhất với kim ngạch khoảng 35 triệu USD, chiếm khoảng 50% tổng giá trị xuất khẩu, tiếp theo là Mỹ với khoảng 17 triệu USD.

Lần đầu vào chuỗi chế biến sushi, sashimi

Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong năm nay là việc doanh nghiệp Việt Nam đã xuất khẩu thành công cá rô phi phi lê sang Nhật Bản để phục vụ chế biến sushi và sashimi.

Theo VASEP, sau quá trình đầu tư phát triển vùng nuôi và hoàn thiện quy trình chế biến dành cho phân khúc thực phẩm giá trị gia tăng, sản phẩm đã nhận được phản hồi tích cực từ khách hàng Nhật Bản về chất lượng cũng như hương vị.

Để được sử dụng làm nguyên liệu chế biến các món ăn như sushi và sashimi, cá rô phi phải đáp ứng nhiều yêu cầu nghiêm ngặt từ vùng nuôi, chất lượng nguồn nước, nguyên liệu thức ăn, quy trình chế biến, cấp đông, kiểm soát ký sinh trùng đến các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

VASEP đánh giá việc sản phẩm của Việt Nam tiếp cận được phân khúc này cho thấy doanh nghiệp trong nước đã có khả năng kiểm soát chuỗi sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn của một thị trường có yêu cầu chất lượng cao như Nhật Bản.

Theo ông Vũ Cường, Tham tán Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam tại Nhật Bản, đối với mặt hàng thủy sản, Nhật Bản không yêu cầu Chính phủ Việt Nam phải thẩm định hoặc cấp giấy chứng nhận đối với từng lô hàng xuất khẩu. Doanh nghiệp Việt Nam chỉ cần đáp ứng đầy đủ các quy định chung về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc cũng như các yêu cầu kỹ thuật do nhà nhập khẩu đưa ra là có thể đưa sản phẩm vào thị trường Nhật Bản, bao gồm cả cá rô phi.

Ông Vũ Cường cho rằng việc xuất khẩu thành công lô cá rô phi đầu tiên sang Nhật Bản phản ánh những chuyển biến tích cực trong năng lực sản xuất, chế biến và kiểm soát chất lượng của doanh nghiệp Việt Nam. Đồng thời, kết quả này cũng cho thấy hiệu quả của quá trình nâng cấp chuỗi giá trị ngành thủy sản theo các tiêu chuẩn quốc tế trong thời gian qua.

Theo ông, thành công này còn gắn với những nỗ lực của ngành thủy sản Việt Nam, đặc biệt là vai trò định hướng, xây dựng tiêu chuẩn và hỗ trợ doanh nghiệp của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong việc nâng cao năng lực toàn ngành, đáp ứng ngày càng tốt hơn các yêu cầu từ các thị trường có tiêu chuẩn cao như Nhật Bản.

Mở thêm dư địa cho sản phẩm giá trị gia tăng

Theo VASEP, việc cá rô phi Việt Nam được sử dụng để chế biến sushi và sashimi không chỉ giúp nâng giá trị trên mỗi đơn vị nguyên liệu mà còn tạo tiền đề để doanh nghiệp phát triển thêm nhiều dòng sản phẩm chế biến sâu như phi lê cắt lát, sản phẩm đóng gói theo khẩu phần, thực phẩm ăn liền, sản phẩm tẩm gia vị và các mặt hàng giá trị gia tăng khác.

Sự hiện diện của cá rô phi trên thực đơn sushi cũng đánh dấu bước chuyển về vị thế của sản phẩm. Nếu trước đây cá rô phi chủ yếu được xuất khẩu dưới dạng nguyên con hoặc phi lê đông lạnh, thì nay đã từng bước tham gia vào phân khúc thực phẩm cao cấp với yêu cầu cao hơn về chất lượng, hình thức và trải nghiệm ẩm thực.

Hiện Việt Nam có khoảng 43.000 ha nuôi cá rô phi với sản lượng trên 420.000 tấn mỗi năm. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt hơn 99 triệu USD. Trong đó, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long được đánh giá có nhiều lợi thế về vùng nguyên liệu, năng lực chế biến và hệ thống logistics, tạo nền tảng để mở rộng sản xuất và gia tăng xuất khẩu trong thời gian tới.

Theo VASEP, tăng trưởng 54% tại thị trường Nhật Bản cùng với sự chuyển dịch sang các sản phẩm phi lê và chế biến giá trị gia tăng cho thấy thị trường này đang mở ra hướng phát triển mới cho cá rô phi Việt Nam. Đây không chỉ là bước tiến về thị trường mà còn đánh dấu quá trình nâng cấp của ngành hàng từ xuất khẩu sản phẩm phổ thông sang nhóm thủy sản có giá trị gia tăng cao, chinh phục những phân khúc có tiêu chuẩn và giá trị cao hơn.