Các “ông lớn” công nghệ thúc G20 xây trung tâm dữ liệu, nhưng chia rẽ về rủi ro AI

Các lãnh đạo công nghệ hàng đầu Mỹ kêu gọi các nước G20 coi trí tuệ nhân tạo (AI) là một dạng hạ tầng thiết yếu và đẩy mạnh đầu tư trung tâm dữ liệu. Tuy nhiên, ngay tại Mỹ, các dự án trung tâm dữ liệu đang vấp phải sự phản đối của cộng đồng do lo ngại về giá điện và tác động xã hội…

CEO Nvidia Jensen Huang phát biểu tại Hội nghị Bộ trưởng Đổi mới sáng tạo G20, trong khi Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick lắng nghe, tại Chapel Hill, Bắc Carolina, Mỹ, ngày 2/9/2026. Ảnh: Reuters/Jonathan Drake.

Đằng sau cuộc đua phát triển AI là một cuộc đua hạ tầng chưa từng có. Khi các mô hình AI ngày càng cần nhiều năng lực tính toán, trung tâm dữ liệu, chip và điện năng trở thành những yếu tố nền tảng của nền kinh tế số. Nhưng chính sự mở rộng nhanh chóng của hạ tầng này cũng đặt ra những câu hỏi khó đối với các chính phủ: đầu tư đến đâu, kiểm soát rủi ro thế nào và làm sao để cộng đồng địa phương cùng được hưởng lợi thay vì phải gánh thêm chi phí.

AI LÀ “HẠ TẦNG” NHƯ ĐIỆN, ĐƯỜNG SÁ VÀ INTERNET

Các lãnh đạo hàng đầu ngành công nghệ Mỹ, trong đó có CEO Nvidia Jensen Huang và CEO OpenAI Sam Altman, ngày 2/9 kêu gọi các bộ trưởng G20 thúc đẩy ứng dụng AI và xây dựng hạ tầng trung tâm dữ liệu cần thiết để vận hành công nghệ này.

Những phát biểu được đưa ra trong ngày thứ hai của Hội nghị G20 tại Bắc Carolina, Mỹ, nơi chính quyền Tổng thống Donald Trump tập hợp nhiều nhân vật hàng đầu của ngành AI để trình bày tầm nhìn về công nghệ này với các bộ trưởng đến từ những nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Theo ông Jensen Huang, AI cần được nhìn nhận như một dạng hạ tầng cơ bản của nền kinh tế hiện đại, tương tự nước sạch, đường sá, điện và Internet. “Cuối cùng, mọi quốc gia đều phải nhận ra rằng AI là hạ tầng, cũng giống như nước, đường sá, điện và Internet”, CEO Nvidia nói. Ông cho rằng mỗi quốc gia cần xây dựng năng lực hạ tầng AI của riêng mình để hỗ trợ nền kinh tế trong nước.

Nvidia hiện là doanh nghiệp giữ vị trí then chốt trong làn sóng AI tạo sinh. Sự bùng nổ của công nghệ này đã giúp Nvidia trở thành một trong những doanh nghiệp có giá trị vốn hóa lớn nhất thế giới.

Các bộ xử lý đồ họa (GPU) của Nvidia đang được sử dụng rộng rãi tại những trung tâm dữ liệu trên toàn cầu và đóng vai trò quan trọng trong quá trình huấn luyện các mô hình AI.

Theo ông Huang, trung tâm dữ liệu không đơn thuần là những cơ sở vật chất phục vụ tính toán. Đây còn là nơi cung cấp “năng lực trí tuệ số” để hỗ trợ các nhà nghiên cứu, sinh viên, doanh nghiệp, startup và toàn bộ nền kinh tế.

Tuy nhiên, việc xây dựng hàng loạt trung tâm dữ liệu đang tạo ra những tranh luận ngày càng gay gắt tại Mỹ. Nhiều cộng đồng địa phương phản đối các dự án mới vì lo ngại chúng tiêu thụ lượng điện khổng lồ, gây sức ép lên hệ thống điện và cuối cùng có thể khiến chi phí điện của người dân tăng lên.

Trong bối cảnh đó, khoảng 100-200 người đã tập trung biểu tình tại khuôn viên Đại học Bắc Carolina, nơi diễn ra cuộc họp G20, nhằm phản đối tốc độ phát triển nhanh chóng của AI.

AI KHÔNG XÓA BỎ VIỆC LÀM, NHƯNG RỦI RO LÀ CÓ THẬT

Bên cạnh vấn đề hạ tầng, tác động của AI đối với việc làm cũng là một trong những chủ đề được quan tâm tại hội nghị.

Ông Huang bác bỏ quan điểm cho rằng AI sẽ khiến phần lớn việc làm biến mất. “Ý tưởng cho rằng bằng cách nào đó tất cả việc làm sẽ bị loại bỏ hoặc biến mất là hoàn toàn vô lý”, ông nói.

Theo CEO Nvidia, AI sẽ chủ yếu làm thay đổi cách thức tổ chức công việc. Một số nhiệm vụ sẽ được tự động hóa, nhưng mục đích và vai trò của con người trong công việc vẫn tồn tại.

“Các nhiệm vụ sẽ được tự động hóa, nhưng mục đích của công việc vẫn còn đó”, ông Huang nhận định.

Đáng chú ý, ông Huang cho rằng rủi ro lớn nhất đối với các quốc gia không phải là AI phát triển quá nhanh, mà là không tận dụng được công nghệ này và bị bỏ lại phía sau. “Kết quả tồi tệ nhất là các bạn không tận dụng được nó và bị bỏ lại phía sau”, ông cảnh báo.

Trung tâm dữ liệu Digital Realty tại Oakland, California, Mỹ. Ảnh: REUTERS/Fred Greaves/File

Theo ông, các quốc gia có thể chịu thiệt hại nếu các nhà lãnh đạo nhìn nhận AI chủ yếu bằng tâm lý sợ hãi và bất định.

Quan điểm này phản ánh cách tiếp cận phổ biến của ngành công nghệ: thúc đẩy nhanh việc ứng dụng AI để tận dụng lợi ích kinh tế, đồng thời cho rằng những quốc gia chậm chân có nguy cơ đánh mất lợi thế cạnh tranh.

Tuy nhiên, CEO OpenAI Sam Altman lại thể hiện quan điểm thận trọng hơn về những rủi ro của công nghệ.

Phát biểu tại một phiên thảo luận khác, ông Altman cho rằng không nhất thiết mọi quốc gia đều phải tự xây dựng trung tâm dữ liệu. “Một số quốc gia sẽ lựa chọn xây dựng trung tâm dữ liệu. Một số khác sẽ lựa chọn thuê trung tâm dữ liệu từ nơi khác vì không muốn đặt chúng trong nước”, ông nói, đồng thời cho rằng cả hai lựa chọn đều có thể chấp nhận được.

Nhưng theo ông, việc sử dụng AI thì không thể trì hoãn. “Điều này không thể thương lượng. Các bạn phải sử dụng nó”, ông Altman nói, đồng thời ví việc một quốc gia từ chối AI hiện nay giống như một quốc gia từ chối sử dụng điện cách đây một thế kỷ.

“Giá trị mà AI mang lại cho một quốc gia là quá lớn để có thể bỏ qua”, ông nhấn mạnh.

Dù vậy, ông Altman thừa nhận những lo ngại về AI là có cơ sở. “Lo lắng là có cơ sở. Lo lắng là cách chúng ta dự đoán và chuẩn bị cho các vấn đề”, ông nói, liên hệ với sự phát triển của các tiêu chuẩn an toàn phòng cháy chữa cháy sau những vụ hỏa hoạn từng tàn phá nhiều thành phố.

Ông cũng cảnh báo nguy cơ AI làm gia tăng sự tập trung của cải. OpenAI, theo ông, không muốn trở thành công ty duy nhất trong lĩnh vực này hay “hút hết giá trị” của nền kinh tế AI về mình.

TÌM “ĐIỂM CÂN BẰNG” GIỮA TĂNG TỐC VÀ KIỂM SOÁT

Trong khi giới công nghệ nhấn mạnh lợi ích kinh tế của AI, các bộ trưởng G20 tỏ ra thận trọng hơn.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Anh Chris McDonald cho rằng không ai phủ nhận những cơ hội mà AI mang lại, nhưng trách nhiệm của chính phủ khác với trách nhiệm của doanh nghiệp. “Rõ ràng những người lãnh đạo doanh nghiệp có một tập hợp trách nhiệm khác với những người điều hành các quốc gia”, ông nói.

Theo ông McDonald, Anh đang theo đuổi đồng thời hai mục tiêu: đẩy nhanh phát triển AI và duy trì niềm tin của công chúng. Bỏ qua một trong hai yếu tố đều có thể dẫn tới những hệ quả tiêu cực.

“Không có sự lựa chọn giữa bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và AI, hay giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển AI. Phải tìm được điểm cân bằng để đạt được cả hai”, ông nói.

Ông ví cách tiếp cận này giống như câu chuyện “Goldilocks” - không quá nóng, cũng không quá lạnh, mà phải vừa đủ. “Cháo không thể quá nóng cũng không thể quá lạnh. Nó phải vừa đủ, và đó là vấn đề của sự phán đoán”, ông McDonald nói.

Anh hiện chưa phải đối mặt với mức độ phản đối các dự án trung tâm dữ liệu như tại Mỹ. Tuy nhiên, ông McDonald cảnh báo không nên cho rằng sự ủng hộ của cộng đồng sẽ luôn được duy trì.

Ông dẫn chứng sự phản đối của người dân Anh đối với các dự án hydrogen và hoạt động khai thác dầu khí bằng phương pháp fracking cho thấy thái độ của cộng đồng có thể thay đổi khi các dự án công nghệ và năng lượng tác động trực tiếp tới cuộc sống.

“Chúng ta phải thực sự thận trọng để bảo đảm rằng cộng đồng được đồng hành cùng quá trình này”, ông nói. Theo ông, mục tiêu không phải là trở thành “người truyền giáo” cho công nghệ, mà phải tiếp cận AI một cách thực tế và thực dụng.

Cuộc tranh luận tại G20 cho thấy bài toán AI đang bước sang một giai đoạn mới. Khi AI ngày càng trở thành động lực tăng trưởng kinh tế, nhu cầu về chip, năng lượng và trung tâm dữ liệu cũng tăng theo. Nhưng cùng lúc, chính những hạ tầng vật chất cần thiết để phát triển AI lại đang tạo ra các vấn đề mới về năng lượng, môi trường, chi phí và sự đồng thuận của cộng đồng.

Vì vậy, thách thức đối với các chính phủ không chỉ là làm thế nào để phát triển AI nhanh hơn, mà còn là xây dựng được một hệ sinh thái hạ tầng đủ mạnh, có kiểm soát và nhận được sự đồng thuận xã hội.