Cần chặn dòng tiền, truy vết đường dây để diệt tận gốc web lậu

Thời gian qua, mặc dù nhiều website phát tán phim, âm nhạc và chương trình truyền hình trái phép đã bị xử lý, tuy nhiên chỉ ít lâu sau đó, lại có không ít website với tên miền 'na ná' xuất hiện trở lại. Điều này tạo nên cuộc chiến dai dẳng giữa cơ quan quản lý và các hệ thống web lậu.

Trong bối cảnh Chính phủ phát động đợt cao điểm xử lý xâm phạm sở hữu trí tuệ trên phạm vi toàn quốc, các cơ quan chức năng đang chuyển hướng từ việc chỉ chặn website sang triệt phá toàn bộ hệ sinh thái đứng phía sau các nền tảng nội dung lậu.

Vi phạm bản quyền ngày càng tinh vi

Sự bùng nổ của công nghệ số đã tạo điều kiện cho thị trường nội dung trực tuyến phát triển mạnh mẽ, từ phim ảnh, âm nhạc, truyền hình đến trò chơi điện tử. Tuy nhiên, cùng với đó là sự gia tăng của các hành vi sao chép, phát tán và khai thác trái phép tác phẩm trên Internet.

Theo đánh giá của cơ quan quản lý, các hành vi vi phạm hiện nay không chỉ diễn ra với quy mô lớn mà còn mang tính xuyên biên giới, tận dụng công nghệ để che giấu danh tính và né tránh sự kiểm soát. Nhiều website đặt máy chủ ở nước ngoài, thường xuyên thay đổi tên miền hoặc sử dụng các công cụ ẩn danh để tiếp tục hoạt động sau khi bị phát hiện.

Đáng chú ý, các lĩnh vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là điện ảnh, âm nhạc, truyền hình và các loại hình giải trí trực tuyến. Đây đều là những lĩnh vực có khả năng thương mại hóa cao, dễ bị sao chép và phát tán với tốc độ nhanh trên môi trường mạng.

Không chỉ gây thất thu doanh thu bản quyền, tình trạng khai thác trái phép còn làm giảm động lực sáng tạo, ảnh hưởng đến quá trình đầu tư sản xuất và sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp văn hóa.

Dù bị gỡ bỏ, website lậu vẫn mọc lên nhanh chóng như nấm sau mưa. Ảnh: Internet 

Lợi nhuận khổng lồ là động lực của web lậuTheo các chuyên gia, nguyên nhân khiến các website vi phạm liên tục tái xuất phát từ lợi ích kinh tế rất lớn mà chúng mang lại.

Các nền tảng này thường thu hút lượng truy cập cao nhờ cung cấp miễn phí những bộ phim, chương trình truyền hình hoặc sản phẩm âm nhạc đang được quan tâm. Từ đó, họ kiếm tiền thông qua quảng cáo, bán tài khoản thành viên, nhận tài trợ hoặc các hình thức đóng góp trực tuyến.

Đặc biệt, nhiều website phim lậu hiện không chỉ đơn thuần phát tán nội dung vi phạm bản quyền mà còn trở thành công cụ quảng bá cho các hoạt động cá cược, cờ bạc trực tuyến hoặc các dịch vụ có dấu hiệu lừa đảo.

Khảo sát thực tế cho thấy không ít trang phim lậu được phủ kín bởi các quảng cáo với nội dung như "nạp lần đầu", "vòng quay miễn phí", "thưởng cược" hay các chương trình khuyến mại liên quan đến đánh bạc trực tuyến. Đây được xem là nguồn doanh thu quan trọng giúp các website này duy trì hoạt động.

Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Trần Hoàng nhận định, chính nguồn lợi tài chính đã trở thành động lực lớn nhất thúc đẩy các hành vi xâm phạm quyền tác giả trên môi trường số.

Không chỉ vi phạm bản quyền, còn tiềm ẩn nguy cơ mất dữ liệu

Bên cạnh thiệt hại đối với chủ thể quyền, các website lậu còn tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với người sử dụng.

Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) cho biết nhiều trang web yêu cầu người dùng đăng nhập tài khoản mạng xã hội, tải ứng dụng hoặc cài đặt tiện ích mở rộng để tiếp tục xem nội dung. Đây là phương thức phổ biến nhằm phát tán mã độc, đánh cắp thông tin cá nhân hoặc chiếm quyền sử dụng tài khoản.

Theo ông Hiếu, khó khăn lớn nhất hiện nay là khả năng tái sinh rất nhanh của các website vi phạm. Chi phí mua tên miền quốc tế chỉ ở mức vài USD, trong khi hệ thống máy chủ và dữ liệu đã được chuẩn bị sẵn. Vì vậy, một website bị chặn có thể nhanh chóng xuất hiện trở lại dưới địa chỉ mới chỉ sau thời gian ngắn.

Chuyên gia Ngô Minh Hiếu cho biết, các website lậu còn tiềm ẩn nhiều rủi ro đối với người sử dụng. Ảnh: Internet

Thực tế cho thấy nhiều trang web từng tuyên bố ngừng hoạt động nhưng sau đó tiếp tục vận hành dưới tên miền khác với nội dung gần như không thay đổi.

Chuyển từ "chặn website" sang "đánh vào nguồn sống"Trước thực trạng trên, cơ quan quản lý đang thay đổi cách tiếp cận trong xử lý vi phạm bản quyền trực tuyến.

Thay vì chỉ tập trung chặn truy cập hoặc gỡ bỏ nội dung, các biện pháp mới hướng tới việc cắt đứt các nguồn hỗ trợ giúp website lậu tồn tại. Trọng tâm là kiểm soát dòng tiền từ quảng cáo, thanh toán điện tử, tài trợ và các hoạt động kinh doanh liên quan.

Theo định hướng được đưa ra, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, nền tảng trung gian, đơn vị quảng cáo và tổ chức thanh toán sẽ phải tăng cường trách nhiệm trong việc phát hiện và ngăn chặn các hoạt động vi phạm bản quyền.

Song song với đó là cơ chế "gỡ nhanh, chặn nhanh" đối với những website tái phạm nhiều lần, đồng thời đẩy mạnh hợp tác quốc tế để xử lý các trường hợp đặt máy chủ ở nước ngoài.

Các cơ quan chức năng cũng sẽ tập trung truy vết các tổ chức và cá nhân đứng sau hệ thống website lậu thay vì chỉ xử lý phần "ngọn" là tên miền hoặc địa chỉ truy cập.

Quyết tâm làm sạch môi trường nội dung số

Thời gian gần đây, công tác thực thi quyền tác giả tại Việt Nam đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Nhiều doanh nghiệp nội dung số chủ động mua bản quyền, ký kết thỏa thuận cấp phép và hợp tác với các chủ sở hữu quyền.

Đặc biệt, việc cơ quan điều tra khởi tố một số vụ án hình sự liên quan đến xâm phạm quyền tác giả trong lĩnh vực âm nhạc cho thấy quyết tâm xử lý nghiêm các hành vi vi phạm trên môi trường số.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an ra Quyết định khởi tố 5 vụ án hình sự về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan”, quy định tại Điều 225 Bộ luật Hình sự. Ảnh: Internet

Trong đợt cao điểm thực hiện Công điện số 38 của Thủ tướng Chính phủ, nhiều website cung cấp nội dung lậu đã phải ngừng hoạt động. Tuy nhiên, giới chuyên môn cho rằng để giải quyết triệt để vấn đề cần sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ, chủ thể quyền và chính người sử dụng.

Khi các nguồn thu bất hợp pháp bị chặn, khả năng tiếp cận người dùng bị hạn chế và chi phí vận hành ngày càng tăng, những nền tảng vi phạm sẽ khó duy trì hoạt động. Đây được xem là hướng đi căn cơ nhằm xây dựng môi trường nội dung số lành mạnh, minh bạch và tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ trong thời đại số.