Chờ đón siêu hiện tượng thiên văn Selenelion

Vào ngày 3/3 sắp tới, những người yêu thiên văn sẽ có cơ hội chiêm ngưỡng hiện tượng thiên văn Selenelion hiếm có. Khi hiện tượng diễn ra, Mặt trời mọc và Mặt trăng đang bị nguyệt thực toàn phần cùng lúc hiện diện trên bầu trời.

Theo quy luật hình học không gian, nguyệt thực toàn phần xảy ra khi Mặt trời, Trái đất và Mặt trăng nằm trên một đường thẳng tắp, với Trái đất ở chính giữa. Điều này có nghĩa là khi Mặt trời mọc ở phía Đông, Mặt trăng buộc phải lặn ở phía Tây và ngược lại.

Do đó, về lý thuyết, chúng ta không bao giờ có thể thấy cả hai cùng lúc trên đường chân trời. Tuy nhiên, một "thủ thuật" của bầu khí quyển sẽ biến điều không thể thành có thể. Hiện tượng này được gọi là Selenelion.

Selenelion có thể xuất hiện là nhờ vào hiện tượng khúc xạ khí quyển. Bầu khí quyển của Trái đất hoạt động giống như một thấu kính khổng lồ, bẻ cong ánh sáng và làm cho các thiên thể xuất hiện cao hơn vị trí thực tế của chúng.

Vào thời điểm nhìn thấy Mặt trời vừa chạm đường chân trời vào buổi bình minh, thực tế nó vẫn còn nằm dưới đường chân trời. Tương tự với Mặt trăng ở phía đối diện. Nhờ sự khúc xạ này sẽ có một "cửa sổ thời gian" ngắn ngủi từ 1 - 3 phút, nơi người quan sát có thể đồng thời nhìn thấy Mặt trời đang mọc ở phía Đông Nam và Mặt trăng đang bị nguyệt thực dần lặn ở phía Tây Bắc.

Theo các thông tin dự báo, sự kiện ngày 3/3 là đợt nguyệt thực toàn phần đầu tiên của năm 2026 và cũng là đợt cuối cùng cho đến tận đêm giao thừa năm 2028. Các khu vực quanh vành đai Thái Bình Dương sẽ có góc nhìn thuận lợi nhất.

Tại Bắc Mỹ: Các khu vực thuộc múi giờ miền Đông (như New York, Washington D.C) sẽ thấy Mặt trăng lặn ngay trong giai đoạn nguyệt thực toàn phần khi bình minh vừa hé rạng. Trong khi đó, các khu vực xa hơn về phía Tây và Hawaii có thể quan sát trọn vẹn từ đầu đến cuối hành trình của "mặt trăng máu".

Tại châu Á và Úc: Khu vực Trung Á và Tây Úc sẽ thấy Mặt trăng mọc lên khi đang dần thoát khỏi bóng tối của Trái đất vào buổi tối. Riêng Đông Úc, Nhật Bản và Đông Siberia sẽ được chiêm ngưỡng trọn vẹn hiện tượng này vào khung giờ tối rất thuận tiện.

Tại khu vực Bắc Mỹ, giai đoạn toàn phần dự kiến bắt đầu lúc 3h03 sáng (giờ PST) và kéo dài trong 59 phút. Mặt trăng sẽ đi xuyên qua phần phía nam bóng tối của Trái đất, tạo nên sắc đỏ đặc trưng.

Để săn được khoảnh khắc Selenelion, người quan sát cần đứng tại các vị trí có đường chân trời phía Đông và phía Tây hoàn toàn thông thoáng, tránh xa các tòa nhà cao tầng hay những rặng cây lớn.