Chuyển đổi số chuỗi thực phẩm: “Chìa khóa” thúc đẩy kinh doanh có trách nhiệm

Trong bối cảnh yêu cầu về an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và quản trị minh bạch đang trở thành nền tảng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tại Hội nghị đối thoại “Thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm” do Bộ Tư pháp phối hợp với Hội Khoa học kỹ thuật An toàn thực phẩm Việt Nam tổ chức sáng 28/5, nhiều chuyên gia, nhà quản lý và đại diện doanh nghiệp đã cùng thảo luận các giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý, nâng cao năng lực tuân thủ và thúc đẩy phát triển bền vững ngành thực phẩm trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

An toàn thực phẩm là thước đo trách nhiệm doanh nghiệp

Phát biểu tại hội nghị, Tiến sĩ Lê Thị Hoàng Thanh, Phó Cục trưởng Cục Pháp luật kinh tế - dân sự (Bộ Tư pháp), nhấn mạnh: bảo đảm an toàn thực phẩm hiện không chỉ là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn là thước đo phản ánh trách nhiệm xã hội, đạo đức kinh doanh và mức độ phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Hội nghị đối thoại “Thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm”.

Theo các chuyên gia, thực tiễn cho thấy nhiều hành vi vi phạm như sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, vi phạm quy định về phụ gia thực phẩm, quảng cáo sai sự thật hay thiếu minh bạch trong chuỗi cung ứng vẫn đang diễn ra ở một số lĩnh vực. Những tồn tại này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng mà còn làm suy giảm niềm tin thị trường, tác động tiêu cực đến môi trường đầu tư và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng ngày càng toàn cầu hóa, yêu cầu về kinh doanh có trách nhiệm đòi hỏi doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm quy định pháp luật, minh bạch toàn bộ quá trình sản xuất - chế biến - phân phối và đặt quyền lợi người tiêu dùng lên hàng đầu.

Doanh nghiệp nhỏ gặp nhiều thách thức trong chuyển đổi

Tiến sĩ Trần Minh Sơn, Giám đốc Trung tâm Pháp lý hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (Bộ Tư pháp), cho rằng thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm là xu hướng tất yếu trong tiến trình hội nhập và phát triển bền vững.

Tuy nhiên, đối với nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh cá thể - nhóm chiếm tỷ trọng lớn trong ngành thực phẩm - việc đáp ứng các tiêu chuẩn quản lý hiện đại vẫn còn nhiều khó khăn. Hạn chế về nguồn lực tài chính, công nghệ và nhân lực khiến không ít đơn vị chưa đủ khả năng đầu tư hệ thống truy xuất nguồn gốc, áp dụng tiêu chuẩn quốc tế hay xây dựng quy trình quản trị chất lượng đồng bộ.

Theo ông Sơn, trong giai đoạn hiện nay, doanh nghiệp cần nâng cao nhận thức về văn hóa kinh doanh có trách nhiệm, tăng cường kiểm soát chất lượng, quản trị rủi ro và minh bạch thông tin trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Đồng quan điểm, Luật sư Nguyễn Hưng Quang, Trưởng Văn phòng luật sư NHQuang & Cộng sự, nhận định các vi phạm liên quan đến an toàn thực phẩm đang ngày càng đa dạng và phức tạp. Vì vậy, việc thúc đẩy kinh doanh có trách nhiệm không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe người dân mà còn giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý và nâng cao uy tín thương hiệu.

Chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc là yêu cầu bắt buộc

Một trong những nội dung được quan tâm tại hội nghị là khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn SPS (vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động, thực vật) của thị trường quốc tế.

Tiến sĩ Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết doanh nghiệp trong nước hiện vẫn gặp nhiều khó khăn trước sự thay đổi nhanh của các quy định kỹ thuật từ thị trường nhập khẩu.

Theo ông Nam, “điểm nghẽn” lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở việc tiếp cận thông tin SPS mà còn ở khả năng chuyển hóa các yêu cầu kỹ thuật thành quy trình quản trị chất lượng, tổ chức sản xuất và kiểm soát chuỗi cung ứng phù hợp với từng thị trường.

Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực quản lý và minh bạch hóa chuỗi cung ứng thực phẩm. Các chuyên gia đề xuất cần sớm hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu SPS theo từng nhóm sản phẩm và từng thị trường xuất khẩu; đồng thời đẩy mạnh kết nối dữ liệu về vùng trồng, cơ sở chế biến, kiểm nghiệm và truy xuất nguồn gốc.

Việc ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và quản trị chuỗi cung ứng đang trở thành yêu cầu bắt buộc đối với doanh nghiệp thực phẩm. Ảnh minh hoạ, nguồn Internet

Hoàn thiện pháp luật, tăng cường giám sát thị trường

Các chuyên gia cũng cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, minh bạch và tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế.

Theo Tiến sĩ Trần Minh Sơn, Nhà nước cần tăng cường cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, thông qua các chính sách ưu đãi về tín dụng, công nghệ, đào tạo nhân lực và đổi mới sáng tạo để thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số trong ngành thực phẩm.

Bên cạnh đó, cần nâng cao hiệu quả thanh tra, kiểm tra và giám sát việc tuân thủ pháp luật về an toàn thực phẩm; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Luật sư Nguyễn Hưng Quang đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, thống nhất về an toàn thực phẩm; đồng thời tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và người dân trong quá trình xây dựng chính sách pháp luật.

Đối với doanh nghiệp, các chuyên gia khuyến nghị cần chủ động xây dựng công cụ tự kiểm tra tuân thủ, thiết lập cơ chế tiếp nhận phản hồi của người tiêu dùng và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý chất lượng sản phẩm.

Theo đánh giá của các đại biểu, nếu có sự phối hợp hiệu quả giữa cơ quan quản lý, tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp và cộng đồng xã hội, việc thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm sẽ góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn và phát triển bền vững cho ngành thực phẩm Việt Nam trong thời gian tới.