Cơ hội hợp tác thiết thực và hiệu quả giữa TP.HCM và Vùng Catalonia

TP.HCM tăng cường kết nối tiềm năng, thúc đẩy hợp tác chiến lược và thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao từ Vùng Catalonia (Tây Ban Nha) vào các lĩnh vực mũi nhọn của thành phố như đổi mới sáng tạo và logistics thông minh.

Thúc đẩy hợp tác đầu tư

Phát biểu tại Hội nghị xúc tiến đầu tư TP.HCM - Catalonia năm 2026, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM Nguyễn Lộc Hà cho biết, là đầu tàu kinh tế, cửa ngõ kết nối thị trường của mỗi quốc gia, TP.HCM và Vùng Catalonia có nhiều điểm tương đồng về tiềm năng và các thế mạnh bổ sung trong lĩnh vực công nghiệp, khoa học công nghệ, logistics và hạ tầng giao thông.

TP.HCM và thủ phủ Barcelona của Vùng Catalonia đã ký Bản ghi nhớ hợp tác từ năm 2009, song các hoạt động triển khai cụ thể còn hạn chế. Vì vậy, chuyến thăm của Ngài Chủ tịch Vùng Catalonia và hội nghị ngày hôm nay là cơ hội quan trọng để hai bên khởi động lại quan hệ; cập nhật nội dung hợp tác phù hợp với tiềm năng, thế mạnh, nhu cầu phát triển; cũng như chuyển hóa thiện chí thành những kết nối doanh nghiệp, những chương trình, dự án cụ thể.

Lãnh đạo TP.HCM mong muốn doanh nghiệp thúc đẩy hợp tác đầu tư - thương mại trên các lĩnh vực mà Vùng Catalonia có thế mạnh, TP.HCM có nhu cầu, cũng như lắng nghe các sáng kiến, ý tưởng tại hội nghị. Ngoài ra đây cũng sẽ là cơ hội để doanh nghiệp hai bên tìm hiểu và cập nhật tình hình thị trường, trao đổi giải pháp kinh doanh thực tiễn, giúp doanh nghiệp TP.HCM nắm bắt và phát triển sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường Tây Ban Nha, góp phần tận dụng hiệu quả các cơ hội từ EVFTA và thúc đẩy hơn nữa hợp tác kinh tế song phương.

Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM Nguyễn Lộc Hà phát biểu tại hội nghị.

Chia sẻ tại hội nghị, ông Phạm Quang Nhật - Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP.HCM (ITPC) cho biết, sau quá trình mở rộng địa giới hành chính, TP.HCM đã chuyển mình thành một siêu đô thị đa trung tâm với quy mô diện tích lên hơn 6.772 km², đóng góp gần 1/4 quy mô kinh tế cả nước. Khu vực siêu đô thị này hiện đang thu hút hơn 21.351 dự án FDI với tổng vốn đăng ký xấp xỉ 146,8 tỷ USD. Thêm vào đó, TP.HCM nằm trong Top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu với gần 30.000 doanh nghiệp công nghệ đang hoạt động.

Trong cạnh tranh thu hút đầu tư hiện nay, ưu đãi không còn là yếu tố duy nhất. Điều nhà đầu tư cần là một hệ sinh thái đủ tốt như thị trường đủ lớn, nhân lực đủ mạnh, hạ tầng đủ kết nối, chính quyền đủ đồng hành và môi trường đủ cởi mở để công nghệ mới, mô hình mới, giải pháp mới có thể được thử nghiệm và triển khai thực tế.

Catalonia chính là một minh chứng rõ nét cho điều đó. Khu đổi mới sáng tạo 22@ Barcelona hiện quy tụ gần 12.000 doanh nghiệp, tạo việc làm cho hơn 140.000 người chỉ trên diện tích 200 ha; Barcelona cũng là nơi thường niên đăng cai Triển lãm di động toàn cầu (MWC)– sự kiện công nghệ di động lớn nhất thế giới. Chúng tôi nhìn nhận đây là những kinh nghiệm rất đáng học hỏi, và tin rằng các doanh nghiệp, quỹ đầu tư công nghệ của Catalonia sẽ tìm thấy nhiều điểm tương đồng, cùng nhiều cơ hội hợp tác thực chất tại hành lang đổi mới sáng tạo mà thành phố đang xây dựng dọc TP Thủ Đức. 

Giám đốc ITPC tin rằng đầu tư vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của TP.HCM ở thời điểm này không còn là một lựa chọn thử nghiệm, mà là một quyết định chiến lược để cùng thành phố nắm bắt các động lực tăng trưởng mới của Việt Nam và khu vực.

Trên cơ sở đó, TP.HCM mời gọi các nguồn lực toàn cầu tham gia vào các dự án hạ tầng và năng lượng trọng điểm như Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ (571 ha), Khu thương mại tự do và Trung tâm logistics Cái Mép Hạ (lần lượt 3.808 ha và 906 ha) cùng tổ hợp điện gió ngoài khơi với tổng công suất lên tới 15.000 MW.

Ông Phạm Quang Nhật - Giám đốc ITPC mang đến góc nhìn toàn diện về quy mô và định hướng vĩ mô của TP.HCM.

Chia sẻ về sức hút của hệ sinh thái công nghệ thành phố, ông Nguyễn Việt Long - Phó Trưởng ban Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP.HCM (SHTP) cho biết, tính đến tháng 5/2026, SHTP đang vận hành 166 dự án với tổng vốn đầu tư lên tới 13,73 tỷ USD. Tính lũy kế đến năm 2026, SHTP đã tạo ra giá trị xuất khẩu đạt 185 tỷ USD và quy tụ đội ngũ gồm 53.678 lao động chất lượng cao.

Gửi thông điệp đến cộng đồng doanh nghiệp Catalonia, ông Nguyễn Việt Long khẳng định TP.HCM đã chuẩn bị sẵn sàng các không gian phát triển chuyên biệt nhằm giúp nhà đầu tư hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Điển hình là việc thành phố sẽ chính thức gọi vốn cho Trung tâm Công nghệ Chiến lược quy mô 52 ha vào quý 4/2026, tiếp nối là dự án Công viên Khoa học rộng 194,84 ha dự kiến ra mắt vào quý 4/2027. Những dự án chiến lược này được định vị là nền tảng quan trọng để thu hút các dòng vốn lớn vào những lĩnh vực ưu tiên cốt lõi như vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu và công nghệ sinh học.

Ông Nguyễn Việt Long - Phó Trưởng ban SHTP.

Ở góc độ đào tạo và nghiên cứu, ThS. Trần Vũ, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Đại học Quốc gia TP.HCM chia sẻ góc nhìn chi tiết về tiềm năng nguồn nhân lực và năng lực nghiên cứu (R&D) của thành phố.

Theo đó, hệ sinh thái Đại học Quốc gia TP.HCM hiện là một trung tâm tri thức quy mô, quy tụ hơn 100.000 sinh viên, 10.000 học viên sau đại học cùng đội ngũ hơn 1.600 giáo sư, phó giáo sư và tiến sĩ. Định hướng theo mô hình hợp tác “Ba nhà” (Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp), trọng tâm của đơn vị không chỉ dừng lại ở việc sáng tạo tri thức mà đã mở rộng sang giải quyết các bài toán thực tiễn của thị trường, thể hiện qua 353 nhiệm vụ khoa học công nghệ được triển khai cùng các địa phương và doanh nghiệp chỉ trong hơn 01 năm qua.

Hướng đến năm 2030, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Đại học Quốc gia - TP.HCM đặt mục tiêu ươm tạo 50 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển 10 startup công nghệ định giá trên 200 triệu USD, tập trung vào 9 lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), vi mạch bán dẫn, công nghệ sinh học và năng lượng xanh.

Đây chính là nền tảng R&D quan trọng, tạo cơ hội để cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư Catalonia có thể tìm hiểu, hợp tác phát triển các công nghệ lõi và cùng xây dựng những chuỗi giá trị mới hướng đến thị trường quốc tế.

Định hướng thúc đẩy hợp tác

Trình bày về tiềm lực của vùng Catalonia (Tây Ban Nha), ông Jaume Baro – Tổng Giám đốc Cơ quan Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Catalonia (ACCIÓ) chia sẻ những số liệu về bức tranh kinh tế vùng. Với GDP đạt hơn 302 tỷ Euro, mức thu nhập bình quân ở mức 37.477 Euro và nền kinh tế hơn 610.000 doanh nghiệp đang hoạt động, Catalonia trở thành điểm đến đầu tư hàng đầu của châu Âu. Đặc biệt, tỷ trọng thu hút dòng vốn công nghệ là khá lớn khi có tới 20,2% các chi nhánh của doanh nghiệp nước ngoài tại vùng này đang hoạt động trong lĩnh vực công nghệ.

Làm sâu sắc hơn về năng lực cạnh tranh cốt lõi, ông Jordi Maluquer – Giám đốc ACCIÓ khu vực Đông Nam Á cho biết Catalonia đóng góp tới 19% GDP và 26% tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn Tây Ban Nha. Vùng đất này cũng quy tụ 22,9% tổng số doanh nghiệp đổi mới sáng tạo của quốc gia.

Ông đặc biệt nhấn mạnh về hệ sinh thái công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Catalonia là nơi hội tụ hơn 9.300 doanh nghiệp công nghệ, đổi mới sáng tạo cùng 203 trung tâm kỹ thuật số/công nghệ quốc tế, tạo ra việc làm cho hơn 46.000 nhân sự chất lượng cao.

Xếp thứ 5 tại Liên minh châu Âu (EU) về hệ sinh thái khởi nghiệp, đây được xem là mô hình tiêu biểu mà TP.HCM có thể tham khảo trong quá trình kiến tạo và phát triển các hành lang đổi mới sáng tạo trọng điểm của thành phố. 

Tăng cường hợp tác vùng Catalonia và TP.HCM.

Dưới góc độ thương mại và hạ tầng toàn cầu, bà Tracy Nguyen – Chuyên gia Tư vấn Cấp cao của Catalonia (Tây Ban Nha) cung cấp góc nhìn chiến lược về mạng lưới logistics. Theo bà, Catalonia là cửa ngõ lớn đầu tiên của châu Âu đón hàng hóa từ châu Á qua kênh đào Suez, giúp các hãng tàu tiết kiệm từ 3 đến 4 ngày vận chuyển đường biển so với việc cập cảng tại khu vực Bắc Âu.

Thông qua mạng lưới đa phương thức tối ưu, hàng hóa từ cụm cảng này có thể tiếp cận thị trường khổng lồ 400 triệu người tiêu dùng khắp châu Âu và Địa Trung Hải chỉ trong vòng 24 đến 48 giờ. Bà Tracy Nguyen cũng chia sẻ định hướng thiết lập mạng lưới “logistics xanh” với mục tiêu đưa cảng biển về mức không phát thải vào năm 2050 và ứng dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý an ninh, lưu thông nhằm tối ưu hóa chuỗi cung ứng.