Công nghệ mở trong bài toán xây dựng chính quyền địa phương số

Trong quá trình xây dựng chính quyền địa phương số, bài toán không chỉ nằm ở việc số hóa các quy trình, mà còn ở khả năng kết nối, chuẩn hóa và khai thác dữ liệu giữa nhiều cấp, nhiều ngành.

Tại Hội thảo “Linux và Phần mềm nguồn mở - Hướng đi giúp doanh nghiệp Việt Nam tuân thủ pháp luật về bản quyền với chi phí hợp lý”, Công ty TNHH SmartBooks giới thiệu giải pháp Nền tảng Chính quyền địa phương số (VNdLG Platform - Vietnam's Digital Local Government Platform). 

Quản trị nguồn lực trên nền dữ liệu

Ông Khương Công Trung trình bày tham luận Xây dựng Nền tảng chính quyền địa phương số ứng dụng Công nghệ Phần mềm Mã nguồn mở.

Giới thiệu về mô hình, ông Khương Công Trung, Giám đốc Công ty TNHH SmartBooks, cho biết nền tảng VNdLG được thiết kế nhằm giúp chính quyền tối ưu hóa việc quản lý và hoạch định 5 nguồn lực cốt lõi bao gồm tài chính, tài nguyên, sản phẩm vật chất, con người và các chính sách xã hội. Hệ thống vận hành theo mô hình hoạch định nguồn lực chính quyền (GRP - Government Resource Planning). 

Từ các mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội và môi trường, hệ thống tiếp nhận các kế hoạch, quy hoạch, chỉ tiêu KPI, tiến độ phân bổ và tình hình thực hiện nguồn lực. Những dữ liệu này sau đó được tổng hợp để phục vụ theo dõi và điều hành.

Các công cụ như dashboard, báo cáo tự động, chatbot AI, mô hình mô phỏng số, cổng dữ liệu mở và kết nối API được đưa vào các lớp ứng dụng khác nhau. Mục tiêu là giúp thông tin về tình hình thực hiện các chỉ tiêu được trực quan hóa, qua đó hỗ trợ quá trình theo dõi và ra quyết định.

Cách tiếp cận này đặt dữ liệu ở vị trí trung tâm thay vì coi mỗi phần mềm là một hệ thống độc lập. Đây cũng là một trong những vấn đề lớn của quá trình chuyển đổi số ở khu vực công: dữ liệu được tạo ra ở nhiều cơ quan, nhiều cấp nhưng việc kết nối và khai thác liên thông không phải lúc nào cũng thuận lợi.

Chia sẻ hạ tầng giữa các cấp chính quyền

Một nội dung khác trong mô hình được trình bày là cách phân bổ hạ tầng và ứng dụng giữa cấp tỉnh và cấp xã. Theo phương án của SmartBooks, ở cấp tỉnh, hệ thống sử dụng 70% hạ tầng, nền tảng số và dữ liệu dùng chung do Quốc gia và Bộ ngành cung cấp; 30% còn lại là phần dùng riêng dành cho hạ tầng viễn thông, thiết bị IoT, trung tâm dữ liệu địa phương và các ứng dụng chuyên ngành đặc thù. 

Đối với cấp xã, tỷ lệ dùng chung lên tới 90% từ nguồn Trung ương và Tỉnh, xã chỉ quản lý 10% phần dùng riêng tập trung vào các thiết bị đầu cuối như Wifi công cộng, camera, hệ thống truyền thanh và các dữ liệu đặc thù địa bàn như trật tự đô thị, nông nghiệp, OCOP hay du lịch cộng đồng.

Theo ông Khương Công Trung, việc sử dụng công nghệ nguồn mở có thể giúp địa phương tăng tính chủ động trong triển khai hệ thống, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào các nền tảng độc quyền và chi phí bản quyền. 

Điểm đáng chú ý của cách tổ chức này là phần dùng chung được đặt ở vị trí lớn hơn, trong khi địa phương tập trung nguồn lực cho những dữ liệu và ứng dụng mang tính đặc thù. Nếu triển khai được theo hướng này, các địa phương có thể hạn chế việc mỗi nơi phải xây dựng một hệ thống hoàn toàn riêng biệt.

Ở lớp nghiệp vụ, mô hình hướng tới số hóa toàn bộ văn bản pháp luật, quy trình quản lý công việc và các chỉ tiêu điều hành kinh tế xã hội cũng như KPI hiệu quả công việc. Hệ thống hỗ trợ thiết lập không giới hạn các quy trình số (workflow) từ cấp tỉnh, sở ban ngành, cấp xã cho đến từng phòng ban và cá nhân. Đáng chú ý, bộ chỉ tiêu đánh giá KPI hiệu quả công việc được cập nhật theo tinh thần Nghị định 335/2025/NĐ-CP, chuyển mạnh sang đánh giá thường xuyên gắn với vị trí việc làm và sản phẩm đầu ra.

Về kiến trúc ứng dụng, nền tảng VNdLG bao quát module số hóa 22 ngành kinh tế theo Quyết định số 36/2025/QĐ-TTg, phân cấp chức năng rõ ràng theo tổ chức chính quyền 2 cấp (tỉnh và xã), phân loại theo khối quản lý nguồn lực và phân cấp theo từng nhóm đối tượng tương tác như cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp, người dân và các tổ chức nước ngoài.

Bài toán lớn nằm ở dữ liệu

Để giải quyết điểm nghẽn về kết nối và chất lượng dữ liệu, VNdLG đưa ra Khung tiêu chuẩn tích hợp VNdLG Framework kết hợp với Trục tích hợp, chia sẻ dữ liệu (LGSP). Tất cả các hệ thống kết nối bắt buộc phải đi qua trục LGSP và tuân thủ bộ quy tắc kiểm tra chuẩn tự động theo tiêu chí "Đúng - Đủ - Sạch - Sống" trước khi đi vào khai thác.

Dữ liệu từ các sở ngành, địa phương, khối Đảng, HĐND, MTTQ sẽ được thu gom về Hồ dữ liệu (Data Lake) tập trung tại Trung tâm dữ liệu tỉnh. Từ đây, dữ liệu được phân tích, tính toán KPI, dự báo bằng AI/ML và trích xuất ra các bảng điều khiển BI (IOC) phục vụ công tác điều hành.

SmartBooks định hướng sử dụng các công nghệ mã nguồn mở tham chiếu tiên tiến như MinIO, Ceph, Apache Spark, Kafka, Trino, Kubernetes, Keycloak hay Apache Superset nhằm giúp các địa phương hoàn toàn làm chủ công nghệ và tối ưu hóa chi phí bản quyền phần mềm.

Về phương thức triển khai, SmartBooks đề xuất thực hiện theo hướng thí điểm (sandbox), cho phép chính quyền địa phương đặt hàng doanh nghiệp công nghệ giải quyết từng bài toán cụ thể trong phạm vi được cho phép.

Theo đề xuất, việc triển khai có thể thực hiện theo từng giai đoạn, kết hợp thiết kế, mua sắm và triển khai để đưa từng thành phần vào sử dụng. Cách làm này cho phép kiểm chứng mô hình trước khi mở rộng trên quy mô lớn.

Một đề xuất khác là huy động cộng đồng doanh nghiệp công nghệ cùng đóng góp vào “Kho mã nguồn mở Quốc gia dùng chung”. Nếu có cơ chế phù hợp, các thành phần đã được phát triển có thể tiếp tục được sử dụng và hoàn thiện cho những địa phương khác, qua đó hạn chế việc đầu tư lặp lại.