Công nghệ mới của Meta vấp phải làn sóng phản đối vì xâm phạm quyền riêng tư
Meta vừa chính thức triển khai Muse Image – mô hình tạo ảnh đầu tiên do phòng thí nghiệm Superintelligence Labs phát triển. Công cụ này được tích hợp trực tiếp trên ứng dụng Meta AI cùng các nền tảng phổ biến như Instagram và WhatsApp.
Theo giới thiệu từ Meta, Muse Image sở hữu nhiều tính năng ưu việt như tạo ảnh từ văn bản, chỉnh sửa chi tiết, xóa vật thể, thay đổi bối cảnh và áp dụng các hiệu ứng AI nâng cao. Tuy nhiên, ngay khi vừa ra mắt, mô hình này đã lập tức châm ngòi cho một làn sóng tranh cãi dữ dội trên toàn cầu liên quan đến quyền kiểm soát dữ liệu cá nhân.
Tâm điểm của sự chỉ trích hướng vào tính năng cho phép người dùng nhập ký tự "@" kèm tên một tài khoản Instagram bất kỳ để AI quét và sử dụng hình ảnh từ tài khoản đó làm dữ liệu tham chiếu, từ đó tạo ra những bức ảnh mới. Đáng chú ý, Meta thiết lập chế độ kích hoạt mặc định đối với tất cả tài khoản công khai của người trưởng thành. Điều này đồng nghĩa với việc hình ảnh của người dùng sẽ tự động bị đem ra làm "nguyên liệu" cho AI cho đến khi họ chủ động tìm cách vô hiệu hóa trong phần cài đặt.
Ảnh: Meta
Ngay sau khi xuất hiện, tính năng này đã vấp phải những phản ứng gay gắt trên các diễn đàn công nghệ lớn như Reddit và X. Cộng đồng mạng và các chuyên gia bày tỏ sự bất bình trước lập luận của Meta, khẳng định rằng việc chia sẻ hình ảnh ở chế độ công khai hoàn toàn khác với việc đồng ý cho AI khai thác để tạo nội dung mới. Mối lo ngại lớn nhất hiện nay là việc hình ảnh cá nhân có thể bị lạm dụng để tạo ra các sản phẩm deepfake, giả mạo danh tính, phục vụ cho các mục đích lừa đảo hoặc quấy rối có chủ đích khi độ chân thực của AI ngày càng cao.
Nhận định về vấn đề này, bà Mishi Choudhary, nhà sáng lập tổ chức Software Freedom Law Centre, cho rằng Meta đang sử dụng một tư duy thiết kế sản phẩm ích kỷ khi đẩy toàn bộ trách nhiệm bảo vệ quyền riêng tư sang phía người dùng. Cơ chế "opt-out" (mặc định sử dụng và buộc người dùng tự từ chối) của Meta khiến họ rơi vào thế bị động. Đáng quan ngại hơn, hệ thống của Meta hoàn toàn không gửi bất kỳ thông báo nào cho chủ tài khoản khi ảnh của họ bị đem ra sử dụng. Thậm chí, ngay cả khi người dùng phát hiện và tắt tính năng này, lệnh hủy bỏ cũng chỉ có hiệu lực với các yêu cầu trong tương lai chứ không thể xóa bỏ những hình ảnh AI đã được tạo ra trước đó. Bà Choudhary nhấn mạnh, các nền tảng công nghệ cần phải minh bạch ngay từ khâu thiết kế và trao cho người dùng quyền kiểm soát thực chất thay vì các cơ chế mập mờ.
Sự việc không chỉ dừng lại ở những tranh luận trên không gian mạng mà đã bắt đầu thu hút sự can thiệp của các cơ quan quản lý. Chính phủ Ấn Độ thông báo sẽ tiến hành xem xét, đánh giá tính năng mới này của Meta dưới góc độ khung pháp lý hiện hành nhằm bảo vệ quyền lợi cho người dân.
Ở góc nhìn công nghệ, ông Jaspreet Bindra, đồng sáng lập AI & Beyond, nhìn nhận Muse Image là một bước tiến mang tính đột phá, chuyển dịch từ việc tạo ảnh theo câu lệnh đơn thuần sang hình thức "đồng sáng tạo" cùng AI. Về mặt kinh tế, công cụ này là giải pháp tối ưu giúp các doanh nghiệp tiết kiệm chi phí làm truyền thông và marketing. Dẫu vậy, ông Bindra cũng thừa nhận rủi ro lớn nhất vẫn nằm ở bài toán quyền riêng tư khi ranh giới giữa dữ liệu công khai và quyền sở hữu cá nhân đang bị xóa nhòa.
Vụ tranh cãi xung quanh Muse Image một lần nữa phơi bày mặt trái của cuộc đua trí tuệ nhân tạo khốc liệt giữa các ông lớn công nghệ. Khi cơn khát dữ liệu để huấn luyện AI ngày càng tăng cao, ranh giới đạo đức và sự minh bạch trong việc xin phép người dùng đang trở thành một trong những thách thức pháp lý lớn nhất mà kỷ nguyên AI tạo sinh phải đối mặt.
