Đề xuất Nhà nước bồi thường nếu không bảo vệ người chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực

Dự thảo luật quy định Nhà nước có trách nhiệm bồi thường khi không áp dụng hoặc áp dụng không kịp thời, không đúng biện pháp bảo vệ người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân theo quy định của luật Tố cáo và pháp luật khác có liên quan.

Chiều ngày 14/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, quyền được Nhà nước bồi thường khi có thiệt hại do người thi hành công vụ gây ra là một quyền Hiến định.

Dự thảo luật gồm 2 điều, trong đó điều 1 sửa đổi, bổ sung 33/78 điều, bãi bỏ 2 điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hiện hành.

Một trong những quy định mới là bổ sung quyền được bồi thường của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng báo cáo tại Phiên họp (Ảnh: quochoi.vn).

Theo quy định, "người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là cá nhân thực hiện việc phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ được giao, trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công".

Người thân của người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi.

Dự thảo luật quy định Nhà nước có trách nhiệm bồi thường khi "không áp dụng hoặc áp dụng không kịp thời, không đúng biện pháp bảo vệ người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân theo quy định của luật Tố cáo và pháp luật khác có liên quan".

Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Nhất trí với phạm vi sửa đổi, bổ sung và nhận thấy trình tự, thủ tục xây dựng dự án Luật đã tuân thủ nghiêm các quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; hồ sơ dự án Luật đầy đủ, có chất lượng tốt.

Về việc bổ sung quyền được bồi thường của người đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của họ, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với nội dung của dự thảo Luật nhằm thể chế hóa các quy định tại Quy định số 231-QĐ/TW ngày 17/01/2025 của Bộ Chính trị về bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Bên cạnh đó, có ý kiến cho rằng, mặc dù một số luật như Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức đã đề cập đến thuật ngữ “tiêu cực”, nhưng chưa làm rõ nội hàm của khái niệm này. Đồng thời, các biện pháp bảo vệ người đấu tranh chống tiêu cực chưa được quy định cụ thể trong các văn bản quy phạm pháp luật.

Do đó, đề nghị sửa đổi các luật có liên quan để quy định rõ nội hàm pháp lý của thuật ngữ “tiêu cực” và cơ chế pháp lý bảo vệ người đấu tranh chống tiêu cực, qua đó bảo đảm đầy đủ, đồng bộ cơ sở thực hiện việc bồi thường cho các đối tượng này và người thân của họ theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Theo Quy định 231-QĐ/TW, Bộ Chính trị quy định người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân được bảo vệ bí mật danh tính và các thông tin cá nhân khác; tính mạng, sức khoẻ, tài sản, danh dự, nhân phẩm, vị trí công tác, việc làm; quyền và lợi ích hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.

Người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được biết về các biện pháp bảo vệ; quyền và nghĩa vụ khi được áp dụng biện pháp bảo vệ. Họ cũng được đề nghị thay đổi, bổ sung, chấm dứt việc áp dụng biện pháp bảo vệ; từ chối áp dụng biện pháp bảo vệ; được bồi thường theo quy định của pháp luật về trách nhiệm bồi thường của Nhà nước khi cơ quan có thẩm quyền không áp dụng biện pháp bảo vệ hoặc áp dụng không kịp thời gây thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ, tài sản, tinh thần của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc người thân.

Bộ Chính trị cũng quy định những hành vi bị nghiêm cấm như: Dùng bạo lực, gây áp lực, vu khống, cô lập, xúc phạm hoặc xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân.

Ngoài ra, Bộ Chính trị cũng cấm hành vi trả thù hoặc thuê, nhờ, xúi giục người khác uy hiếp tinh thần, trả thù người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân.

Việc thực hiện không đúng quy định, phân biệt đối xử, đề ra tiêu chí, điều kiện, nhận xét, đánh giá mang tính áp đặt gây bất lợi trong công tác cán bộ, khen thưởng, kỷ luật đối với người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân; luân chuyển, điều động, biệt phái người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực khi đang giải quyết vụ việc cũng là một trong các hành vi cấm.

Bộ Chính trị cũng nghiêm cấm việc gây khó khăn, cản trở khi thực hiện chế độ, chính sách của Đảng, Nhà nước, giải quyết các thủ tục hành chính, các dịch vụ công theo quy định của pháp luật, các hoạt động sản xuất, kinh doanh, nghề nghiệp, việc làm, lao động, học tập hoặc thực thi nhiệm vụ của người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân.

Hành vi bị nghiêm cấm nữa là ngăn chặn, hủy bỏ thông tin, tài liệu, chứng cứ về đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; che giấu, không báo cáo, trì hoãn hoặc xử lý, xác minh đề nghị, yêu cầu được bảo vệ không đúng quy định; tiết lộ các thông tin cần được giữ bí mật trong quá trình bảo vệ; không kịp thời chỉ đạo, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của tổ chức, cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ; không thay đổi thành viên thực hiện nhiệm vụ bảo vệ khi có căn cứ xác định thành viên đó thiếu trách nhiệm, không khách quan trong thực hiện nhiệm vụ.