Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đề xuất 5 nhóm nội dung giúp tài sản trí tuệ trở thành tài sản giao dịch

(SHTT) - Chiều 24/9, tại phiên họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình bày tờ trình của Chính phủ về dự án luật.

Theo tờ trình, Việt Nam có nhiều tiềm năng và lợi thế để phát triển công nghiệp văn hóa, song kết quả đạt được thời gian qua chưa tương xứng. Chuỗi liên kết từ sáng tạo, sản xuất, phân phối đến tiêu dùng còn hạn chế, trong khi cơ chế hỗ trợ phát triển thị trường, thu hút nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh chưa đồng bộ.

Việc xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa được Chính phủ xác định nhằm hoàn thiện khung pháp lý, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy sáng tạo, phát triển thị trường và tạo điều kiện để công nghiệp văn hóa trở thành một động lực tăng trưởng.

 Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình bày tờ trình tóm tắt dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa. Ảnh: Cổng thông tin điện tử Quốc hội.

Tập trung vào 6 nhóm nội dung then chốt

Dự thảo luật được xây dựng theo 6 quan điểm xuyên suốt, trong đó tiếp cận công nghiệp văn hóa như một chuỗi giá trị, thúc đẩy phát triển từ góc độ một ngành kinh tế chiến lược; hạn chế phát sinh thủ tục hành chính mới, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường hậu kiểm.

Dự thảo cũng đặt nguyên tắc không quy định lại những chính sách đã được luật chuyên ngành và các luật khác điều chỉnh, đồng thời tập trung vào những điểm còn chưa cụ thể, khoảng trống pháp luật và những điểm nghẽn cần cơ chế chính sách đặc thù thuộc thẩm quyền của Quốc hội.

Về bố cục, dự thảo gồm 9 chương, 53 điều, tập trung vào các nhóm nội dung về phát triển hệ sinh thái, tài sản trí tuệ, nhân lực, hạ tầng, thị trường công nghiệp văn hóa, tài chính và hỗ trợ, ưu đãi đầu tư.

Trong đó, nhóm chính sách về hệ sinh thái công nghiệp văn hóa hướng tới tháo gỡ tình trạng thiếu kết nối, chia sẻ thông tin, liên kết chuỗi giá trị và thị trường; đồng thời xử lý các rào cản pháp lý đối với việc thử nghiệm, ứng dụng khoa học, công nghệ, phát triển sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới.

Dự thảo cũng đề cập việc phát triển các dịch vụ hỗ trợ quản lý, lập hồ sơ và nâng cao năng lực định giá tài sản trí tuệ, chuyển đổi mô hình kinh doanh, chuyển đổi số, phát triển thương hiệu quốc gia và tham gia mạng lưới thành phố sáng tạo UNESCO.

Đối với tài sản trí tuệ trong công nghiệp văn hóa, dự luật đề xuất các cơ chế nhằm tháo gỡ hạn chế trong việc sử dụng tài sản trí tuệ như nguồn vốn, tài sản bảo đảm trong giao dịch tài chính, tín dụng. Đồng thời, dự thảo đặt vấn đề nhận diện, quản lý vòng đời tài sản trí tuệ dưới dạng số, hỗ trợ các công cụ sáng tạo và nâng cao năng lực định giá.

Về nhân lực công nghiệp văn hóa, dự thảo tập trung vào việc xây dựng khung tham chiếu năng lực chuyên ngành, tháo gỡ vướng mắc về tiêu chuẩn nhà giáo, phụ cấp nghề và thù lao khi huy động nghệ sĩ, nghệ nhân, người truyền dạy di sản, chuyên gia tham gia giảng dạy. Cùng với đó là cơ chế hỗ trợ tài chính, hạ tầng, mô hình đào tạo ngành ưu tiên và chính sách thu hút, trọng dụng nhân lực chất lượng cao.

Đối với hạ tầng công nghiệp văn hóa, dự thảo đề xuất hoàn thiện khung pháp lý về phân loại, tiêu chí đối với các công trình phục vụ hạ tầng công nghiệp văn hóa; giảm gánh nặng thủ tục khi tổ chức sự kiện, hoạt động sáng tạo và tháo gỡ vướng mắc trong huy động nguồn lực, đầu tư phát triển các tổ hợp, cụm, khu công nghiệp sáng tạo.

Nhóm chính sách về thị trường công nghiệp văn hóa hướng tới giải quyết những hạn chế về thước đo định lượng bản sắc văn hóa, năng lực số, quản trị, thương hiệu của doanh nghiệp và hạ tầng giao dịch tài sản trí tuệ.

Trong khi đó, nhóm tài chính và hỗ trợ, ưu đãi đầu tư tập trung vào nguồn lực tài chính, cơ chế chia sẻ rủi ro đầu tư, chính sách hỗ trợ, ưu đãi đầu tư đối với hạ tầng, sản phẩm trọng điểm, cơ sở công cộng, hoạt động điện ảnh và thu hút nhà đầu tư nước ngoài.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: Cổng thông tin điện tử Quốc hội. 

Đề nghị làm rõ các chính sách mới

Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết Thường trực Ủy ban tán thành sự cần thiết ban hành Luật Phát triển công nghiệp văn hóa.

Tuy nhiên, đây là dự án luật được xây dựng mới, xác lập nhiều nội dung, cơ chế và chính sách đặc thù. Vì vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời đánh giá cụ thể hơn tác động và tính khả thi của các quy định, chính sách mới, nhất là các chính sách ưu đãi, hỗ trợ của Nhà nước.

Đối với chính sách về hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, Thường trực Ủy ban cơ bản nhất trí nhưng lưu ý quy định về thử nghiệm có kiểm soát là vấn đề mới. Cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu chỉnh lý theo hướng giao Chính phủ quy định, trừ những trường hợp đã được các luật khác quy định, đồng thời rà soát thẩm quyền cho phép thử nghiệm.

Về phát triển nhân lực, Thường trực Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát các khái niệm như nhân tài, nhân lực chất lượng cao, nhà giáo cơ hữu và thiết kế quy định theo hướng linh hoạt.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị rà soát các chính sách hỗ trợ tín dụng, học bổng, học phí, chi phí sinh hoạt, ưu đãi thuế thu nhập cá nhân, cơ chế lương, thưởng, ưu tiên tuyển dụng, bổ nhiệm, bảo đảm chính sách hợp lý và đúng đối tượng, trong đó tập trung vào nhân lực trực tiếp sáng tạo.

Đáng chú ý, liên quan đến tài sản trí tuệ, Thường trực Ủy ban đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu không định nghĩa khái niệm “tài sản trí tuệ” trong dự thảo luật, nhằm tránh mâu thuẫn, chồng chéo với Luật Sở hữu trí tuệ.

Thường trực Ủy ban cũng đề nghị tiếp tục rà soát phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng, trong đó làm rõ các trường hợp cung cấp sản phẩm, dịch vụ công nghiệp văn hóa vào thị trường Việt Nam, hoạt động qua nền tảng số xuyên biên giới hoặc khai thác tài sản trí tuệ thuộc phạm vi bảo hộ tại Việt Nam.

Theo cơ quan thẩm tra, hồ sơ dự án luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 2 và đề nghị xem xét, thông qua tại kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XVI.