Giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa thông qua AI và dữ liệu lớn

Trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) sẽ được ứng dụng trong hệ thống giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa quốc gia nhằm phân tích dữ liệu, cảnh báo sớm rủi ro, phát hiện dấu hiệu vi phạm và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước theo quy định tại Nghị định 37/2026/NĐ-CP.

Chuyển đổi số đang mở ra những phương thức quản lý mới, trong đó dữ liệu trở thành nền tảng cho hoạt động giám sát và ra quyết định. Trước yêu cầu nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa trong bối cảnh thị trường phát triển và chuỗi cung ứng ngày càng phức tạp, việc xây dựng một hệ thống giám sát tập trung, hiện đại, ứng dụng công nghệ số là yêu cầu tất yếu đặt ra từ thực tiễn.

Theo đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định 37/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa số 05/2007/QH12, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 78/2025/QH15.

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị định là quy định về việc thiết lập hệ thống giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa quốc gia, tạo nền tảng số phục vụ quản lý, giám sát, cảnh báo rủi ro và tăng cường tính minh bạch trong hoạt động quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa thông qua AI và Big Data là yêu cầu tất yếu đặt ra từ thực tiễn chuyển đổi số. (Ảnh minh họa)

Cụ thể, hệ thống giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa quốc gia là cấu phần của nền tảng số để quản lý hạ tầng chất lượng quốc gia, dựa trên các thông tin về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; kết quả kiểm định, hiệu chuẩn; kết quả đánh giá sự phù hợp, kiểm tra chất lượng; cảnh báo rủi ro;

Phản ánh, khiếu nại của người tiêu dùng, tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tổ chức xã hội nghề nghiệp, tổ chức và doanh nghiệp; Dữ liệu mã số, mã vạch, truy xuất nguồn gốc, nhãn điện tử và hộ chiếu số của sản phẩm.

Các bên liên quan bao gồm doanh nghiệp, người dân, cơ quan quản lý thực hiện việc truy cập thông tin, phản hồi trên hệ thống giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa quốc gia, góp phần minh bạch và phòng ngừa vi phạm về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Cơ chế vận hành hệ thống giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa quốc gia phải bảo đảm chất lượng dữ liệu, kết nối dữ liệu tự động, cập nhật theo thời gian thực, phục vụ cảnh báo sớm và hỗ trợ thanh tra, kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Việc cảnh báo rủi ro được thực hiện trên cơ sở phân tích dữ liệu lớn (Big Data), tích hợp cảnh báo từ trong nước và quốc tế, áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phát hiện sản phẩm, hàng hóa có dấu hiệu vi phạm hoặc nguy cơ không bảo đảm chất lượng.

Cơ quan quản lý nhà nước thiết lập hệ thống tiếp nhận phản ánh, khiếu nại, tố cáo qua nền tảng điện tử, kết nối trực tiếp với hệ thống giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa quốc gia. Đồng thời, việc phản ánh, cảnh báo được xác minh, xử lý theo quy trình minh bạch, có phản hồi công khai kết quả đến tổ chức, cá nhân gửi thông tin.

Các chuyên gia đánh giá, việc xây dựng hệ thống giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa quốc gia không chỉ đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước mà còn tạo nền tảng cho phương thức quản lý dựa trên dữ liệu, thay vì chỉ dựa vào hoạt động kiểm tra truyền thống. Với khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực, ứng dụng AI và Big Data, hệ thống sẽ góp phần nâng cao hiệu quả cảnh báo sớm, phát hiện và xử lý kịp thời các nguy cơ về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Đồng thời, việc tích hợp dữ liệu từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng cũng giúp tăng cường tính minh bạch, thúc đẩy trách nhiệm của các chủ thể trong chuỗi cung ứng, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh. Đây được kỳ vọng sẽ là bước tiến quan trọng trong quá trình hoàn thiện hạ tầng chất lượng quốc gia, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập kinh tế quốc tế.