Giáo dục đại học trong thời đại 4.0: Cả thầy và trò đều phải chủ động lên mạng

Giáo dục đại học Việt Nam hiện đã và trong thời đại Cách mạng Công nghiệp 4.0 (CMCN 4.0). Đây là cuộc cách mạng không ai đợi ai và nếu cả thầy và trò thiếu sự chủ động thị sẽ bị bỏ lại ở phía sau.

Những thực tế của CMCN 4.0 với thầy và trò

Ai cũng thấy với cả thầy và trò ngày nay thì máy tính xách tay là một vật dụng thiết yếu và không thể thiếu. Việc sử dụng máy tính trong không gian lớp học cũng là một việc bình thường và đương nhiên các nhà trường cũng phải đầu tư để phủ sóng wifi trong phạm vi gần như toàn bộ khuôn viên.

Đương nhiên, cách dạy và học cũng đã thay đổi rất nhiều. Thay vì học thuộc như truyền thống, ngày nay sinh viên đã chủ động sang cách thức tra cứu thông tin trên mạng bằng các công cụ như Google hay Cốc Cốc… Và vì thực tế này của sinh viên, chính các bậc thầy cô cũng phải chủ động vào mạng để cập nhật thông tin, tri thức cho bài giảng của họ.

Ảnh minh hoạ. 

Tất nhiên, cũng không thể ỷ lại vào thông tin trên mạng bởi không phải cái gì có trên đó đều đúng và chỉ có giá trị tham khảo. Thậm chí, có một số thứ hoàn toàn không có thông tin bởi Bách khoa toàn thư Wikipedia miễn phí cũng chưa có ai cập nhật về một số thực tế lên đó.

Cũng chính vì những thách thức của CMCN 4.0, nhiều giảng viên và cả các nhà trường đã tiến hành điều chỉnh lại giáo trình với rất nhiều môn học để ít nhất có 20% nội dung thích ứng với thời đại Internet. Dẫu muộn còn hơn không vì vào thời điểm những năm 2000 theo những điều tra không chính thức thì có tới không dưới 50% giảng viên không có thói quen sử dụng máy tính và Internet. Về cơ bản, đó là những bậc thầy đã già và theo thời gian thì đến nay họ đã nhường lại chỗ đứng cho thế hệ kế cận – những người mà hành trang máy tính cùng Internet là không thể thiếu.

Chỉ học ở trường là chưa đủ

Nói đến giáo dục đại học ở Việt Nam những năm gần đây, kiểm định chất lượng là không thể thiếu và cực kỳ quan trọng. Để thực hiện việc này, các nhà trường đã phải chi ra những khoản tiền không nhỏ để thuê các đơn vị đã được cấp phép đến kiểm định chất lượng cho các ngành học của họ. Tuy chứng nhận kiểm định chỉ có giá trị 5 năm và đây là việc cứ đến hẹn lại lên là phải làm lại nhưng nó hết sức quan trọng và cũng là uy tín cho công tác tuyển sinh.

Nhìn vào các nhà tuyển dụng và về cơ bản là các doanh nghiệp, không ít doanh nhân cũng là giáo sư, tiến sĩ. Họ hoàn toàn không phải là “thợ dạy” như các đồng nghiệp là giảng viên biên chế của các trường. Tuy nhiên, phải hết sức giành thời gian và quan tâm đến giáo dục thì những doanh nhân kiêm nhà giáo này mới có thể tham gia giảng dạy. Dẫu vậy, vẫn có người cho biết lý do mà họ phải gắn bó với giáo dục là không dạy thì không có đứa nào theo mình cho những công việc có hàm lượng tri thức mới mà các đồng nghiệp “thợ dạy” không thể làm được.

Chính vì vậy, các doanh nhân kiêm nhà giáo không có gì mong muốn hơn là đội ngũ sinh viên hãy chủ động đến với họ vào mọi thời điểm trong năm chứ không nên chờ đến kỳ thực tập mà nhà trường bố trí.

Cũng cần nói thêm là trong tất cả mọi lĩnh vực chuyên môn, các hoạt động bên lề với nhà trường và doanh nghiệp là các hội thảo khoa học đều hết sức sôi động. Tuyệt đối đa số các hội thảo đều được tổ chức miễn phí và sinh viên rất nên chủ động thu xếp thời gian để đến tham gia. Hòa đồng vào các sự kiện này, sinh viên không chỉ cập nhật được kiến thức thực tiễn mà còn phát triển được các mối quan hệ tiềm năng với các doanh nghiệp mà đương nhiên trong đó, rất nhiều nơi đang cần sinh viên làm việc bán thời gian.

Qua thực tế của công nghệ thông tin và Internet ở thời đại CMCN 4.0, có thể nói đây là những hành trang không thể thiếu với sinh viên và giảng viên đại học ở Việt Nam hiện nay. Giáo dục đại học theo định nghĩa từ rất nhiều năm trước đã khẳng định đây là quá trình biến đào tạo thành tự đào tạo. Ở nhiều nước, các hội thảo chuyên đề cho sinh viên là một thực tế hết sức bình thường và nếu vắng mặt thì sinh viên khó lòng tự thực hiện được báo cáo thu hoạch vì đây là những kiến thức về cơ bản không có trong giáo trình chính thức. Chính vì thế, bên cạnh những thực tế tự phát của thầy và trò ở thời đại CMCN 4.0, rất mong các nhà trường quan tâm đầu tư cho hoạt động này và chắc chắn không đáng kể gì so với việc kiểm định chất lượng theo quy định.