Giáo viên - “hạt nhân số” trong nhà trường và cộng đồng

08:59, 05/05/2026

Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, phong trào “Bình dân học vụ số” đang dần trở thành một nhiệm vụ nền tảng nhằm phổ cập tri thức và kỹ năng số cho toàn dân. Trong bức tranh chung đó, ngành Giáo dục nổi lên như một lực lượng nòng cốt, giữ vai trò dẫn dắt trong đào tạo, lan tỏa và hình thành năng lực số cho xã hội.

Thực hiện các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, ngành Giáo dục đã nhanh chóng cụ thể hóa phong trào "Bình dân học vụ số" bằng các chương trình, kế hoạch hành động đồng bộ trên phạm vi toàn quốc.

Việc phổ cập kỹ năng số được tích hợp vào chương trình giáo dục các cấp, từ tiểu học đến đại học, với định hướng trang bị cho học sinh, sinh viên không chỉ kiến thức công nghệ mà còn kỹ năng sử dụng an toàn, hiệu quả trong môi trường số. Đồng thời, các cơ sở giáo dục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý, giảng dạy và kiểm tra, đánh giá, từng bước hình thành môi trường giáo dục số.

Bình dân học vụ số phủ khắp ngành giáo dục.

Bình dân học vụ số phủ khắp ngành giáo dục.

Đặc biệt, các nền tảng dạy học trực tuyến, kho học liệu mở, lớp học số được triển khai rộng rãi đã góp phần mở rộng không gian học tập, tạo điều kiện để mọi người dân có thể tiếp cận tri thức số một cách linh hoạt, thuận tiện.

Một trong những yếu tố quyết định thành công của phong trào là vai trò của đội ngũ giáo viên. Trong bối cảnh mới, giáo viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn là người tiên phong trong chuyển đổi số giáo dục.

Tại nhiều địa phương, giáo viên đã chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy, ứng dụng công nghệ số vào từng bài giảng, xây dựng học liệu điện tử, sử dụng các nền tảng học tập trực tuyến để tăng tính tương tác và cá nhân hóa việc học. Nhiều thầy cô đã làm chủ các công cụ số, từ thiết kế bài giảng đa phương tiện đến khai thác trí tuệ nhân tạo hỗ trợ dạy học.

Không dừng lại trong phạm vi nhà trường, giáo viên còn tích cực tham gia các hoạt động phổ cập kỹ năng số cho cộng đồng. Thông qua các "tổ công nghệ số cộng đồng", các lớp tập huấn tại địa phương, nhiều giáo viên đã trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số, kỹ năng bảo đảm an toàn thông tin. Hình ảnh người thầy, người cô "cầm tay chỉ việc" cho người dân tiếp cận công nghệ đang ngày càng trở nên quen thuộc, góp phần đưa tri thức số đến gần hơn với đời sống.

Phong trào "Bình dân học vụ số" trong ngành Giáo dục được triển khai gắn liền với các chương trình chuyển đổi số quốc gia, bảo đảm tính đồng bộ và hiệu quả.

Các nền tảng học tập trực tuyến mở, hệ thống học liệu số quốc gia được xây dựng theo hướng chuẩn hóa, dễ tiếp cận, phù hợp với nhiều nhóm đối tượng. Điều này không chỉ hỗ trợ hoạt động dạy - học trong nhà trường mà còn mở rộng cơ hội học tập cho người dân ngoài xã hội.

Việc kết nối với các nền tảng dữ liệu, dịch vụ số quốc gia cũng giúp quá trình học tập gắn với thực tiễn, tạo điều kiện để người học vận dụng ngay kiến thức vào đời sống. Đây là yếu tố quan trọng giúp phong trào tránh hình thức, hướng tới hiệu quả thực chất.

Một điểm nhấn đáng chú ý là sự lan tỏa của mô hình "nhà trường số" ra cộng đồng, góp phần hình thành "xã hội học tập số". Trong đó, giáo viên đóng vai trò trung tâm kết nối giữa nhà trường, gia đình và xã hội.

Nhiều cơ sở giáo dục đã chủ động tổ chức các hoạt động hướng dẫn kỹ năng số cho phụ huynh, lồng ghép nội dung chuyển đổi số vào sinh hoạt ngoại khóa, khuyến khích học sinh hỗ trợ người thân sử dụng công nghệ. Qua đó, tri thức số được lan tỏa theo cách tự nhiên, bền vững.

Phong trào cũng góp phần thúc đẩy đổi mới phương pháp giáo dục, chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, từ học tập thụ động sang học tập chủ động, suốt đời. Đây là xu hướng tất yếu trong bối cảnh xã hội số phát triển nhanh chóng.

Thực tiễn cho thấy, phong trào "Bình dân học vụ số" đang tạo ra những chuyển biến rõ nét trong ngành Giáo dục, từ nhận thức đến hành động. Đội ngũ giáo viên gương mẫu đi đầu trong học tập và ứng dụng công nghệ đã tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực, góp phần đưa chuyển đổi số vào chiều sâu.

Trong thời gian tới, việc tiếp tục nâng cao năng lực số cho giáo viên, hoàn thiện hệ thống học liệu, hạ tầng số và cơ chế chính sách sẽ là những yếu tố then chốt để phong trào phát huy hiệu quả bền vững.

Với cách tiếp cận lấy người học làm trung tâm, lấy giáo viên làm hạt nhân và lấy công nghệ làm công cụ, ngành Giáo dục đang góp phần quan trọng hiện thực hóa mục tiêu xây dựng xã hội số, công dân số – nền tảng cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.