Giữ đảo bằng ý chí thép: Chuyện người anh hùng gửi lại đôi mắt nơi chiến trường

Chiến tranh cướp đi đôi mắt của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Hữu Trạc từ năm ông 28 tuổi, nhưng không thể xóa nhòa ký ức về Cồn Cỏ và những đồng đội đã ngã xuống. Ở tuổi 85, trái tim người lính trong ông vẫn vẹn nguyên như thuở ra trận.

Giữ đảo bằng ý chí thép

Nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7), ngày cả nước tưởng nhớ và tri ân những người đã hy sinh, cống hiến xương máu vì độc lập, tự do của Tổ quốc, phóng viên Tạp chí điện tử Kinh tế Môi trường đã tìm về ngôi nhà của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Hữu Trạc (SN 1941) ở xã Trường Ninh, tỉnh Quảng Trị để ghi chép lại những ký ức bi tráng năm xưa.

Ngày 26/4/2018, Chủ tịch nước đã có Quyết định số 621/QĐ-CTN phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND cho ông Lê Hữu Trạc.

Trong căn nhà nhỏ, ông Trạc lặng lẽ ngồi bên hiên. Đôi mắt giả đã theo ông gần sáu thập kỷ nhưng ký ức về chiến trường vẫn sáng rõ đến lạ thường. Chỉ cần nhắc đến Cồn Cỏ hay những đồng đội đã ngã xuống, giọng người cựu binh 85 tuổi chùng xuống, như thể những năm tháng khốc liệt ấy chưa từng lùi xa.

Bên tách trà đậm vị, ông chậm rãi kể về những năm tháng tuổi trẻ. Năm 1962, chàng thanh niên Lê Hữu Trạc lên đường nhập ngũ, được biên chế vào Đại đội Lê Hồng Phong, Tiểu đoàn 4, Sư đoàn 341 làm nhiệm vụ bảo vệ giới tuyến Vĩnh Linh.

Bên tách trà đậm vị, ông chậm rãi kể về những năm tháng tuổi trẻ.

Ba năm sau, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn ác liệt, đảo Cồn Cỏ - hòn đảo tiền tiêu được ví như "mắt thần" của miền Bắc trở thành trọng điểm đánh phá của không quân và hải quân Mỹ. Trước yêu cầu của chiến trường, ông cùng nhiều cán bộ, chiến sĩ tình nguyện vượt sóng ra đảo, bước vào gần 1.000 ngày chiến đấu giữa mưa bom, bão đạn.

Khi nhận lệnh ra giữ đảo, đêm tháng 7/1965, một trung đội vượt 17 hải lý giữa biển động, xuyên qua sự uy hiếp của máy bay và tàu chiến địch để đặt chân lên đảo tiền tiêu. Trong hoàn cảnh ấy, Trung đội phó, Bí thư Chi bộ Lê Hữu Trạc cùng đồng đội đã nghĩ ra một sáng kiến rất giản dị mà đầy quyết tâm, cạo trọc đầu để tiết kiệm từng giọt nước ngọt trên đảo.

"Lúc bấy giờ, ngày nào cũng bom rơi, đạn nổ, có thời điểm trên đảo không còn một bóng cây, mặt đất bị bom cày xới tan hoang. Chúng tôi vừa chiến đấu, vừa đào hầm, đắp công sự để bám trụ. Những lúc ác liệt nhất, tiếp tế từ đất liền bị cắt đứt, anh em phải chặt thân chuối rừng vắt nước uống để cầm cự. Người này ngã xuống, người khác lại đứng lên thay thế. Nhiều đồng đội của chúng tôi đã mãi mãi nằm lại trên đảo..", ông Trạc nghẹn ngào nhớ lại, đôi tay khẽ run, gương mặt rưng rưng nước mắt.

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Hữu Trạc thăm mộ phần đồng đội.

Điều ông Trạc nhớ nhất không chỉ là sự khốc liệt của chiến tranh, mà còn là nghĩa tình của hậu phương dành cho Cồn Cỏ. Hàng nghìn nam nữ thanh niên các xã ven biển Vĩnh Linh đã tình nguyện vượt sóng tiếp tế lương thực, đạn dược cho đảo. Cả những cụ già ngoài 60 tuổi cũng góp sức bằng kinh nghiệm đi biển, người thông thạo con nước, người tinh tường nhìn trời đo gió, tất cả đều chung một tấm lòng hướng về tiền tuyến. "Cồn Cỏ đứng vững được đến ngày chiến thắng là nhờ sức mạnh của cả hậu phương và tiền tuyến", ông Trạc nói.

Sau chiến tranh, những con số thống kê cho thấy Cồn Cỏ đã hứng chịu hơn 1,3 vạn quả bom, hàng vạn quả rốc-két và hàng nghìn quả đạn pháo. Nhưng với những người lính năm ấy, họ chỉ có một suy nghĩ duy nhất, giữ đảo bằng mọi giá.

Ánh sáng luôn ở trong tim

Mùa xuân năm 1968, ông được điều động vào đất liền, tiếp tục chỉ huy đơn vị đánh chặn đường tiếp viện của địch lên chiến trường Khe Sanh. Ông cùng đồng đội đánh tàu địch ở Cửa Việt, đánh sập cầu Bến Ngự, tiêu diệt một đại đội thủy quân lục chiến, bắt sống một Trung úy Mỹ... Những chiến công ấy được ông kể lại nhẹ nhàng, như nói về bổn phận của một người lính trong chiến tranh.

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Hữu Trạc thực hiện quyền công dân ngay tại nhà.

Tháng 8/1968, khi là Tham mưu trưởng Tiểu đoàn 4, E270, Quân khu IV, trong một lần trinh sát trận địa phía tây Vĩnh Linh để chuẩn bị chống địch đổ bộ đường không, ông cùng chiến sĩ liên lạc vướng phải bom nổ chậm. Người đồng đội hy sinh tại chỗ, còn ông bị sức ép hất tung, vỡ nhãn cầu cả hai mắt. Khi ấy, ông mới 28 tuổi. Thương tích quá nặng khiến các bác sĩ buộc phải bỏ hẳn cả hai mắt và lắp mắt giả. Từ một người chỉ huy giữa chiến trường, ông bắt đầu cuộc chiến mới, cuộc chiến với bóng tối.

Tuổi 85, dùng mắt giả hơn 60 năm, nhưng ăn uống, sinh hoạt ông vẫn điều độ, tinh thần luôn minh mẫn và lạc quan.

Tại Trại an dưỡng Ba Vì, ông gặp cô gái Hà Tây Kim Thị Mão. Biết ông là một thương binh nặng, hiểu phía trước sẽ là biết bao gian khó và mất mát, bà vẫn đem lòng cảm phục, yêu mến người lính quê Quảng Bình (địa chỉ của ông Trạc trước khi sáp nhập tỉnh) mộc mạc, kiên cường. Năm 1972, bà Mão đưa ông trở về quê Xuân Ninh (quê cũ của ông lúc bấy giờ là xã Xuân Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình), cùng vun đắp một mái ấm giản dị nhưng bền chặt suốt hơn nửa thế kỷ.

Với ông Trạc, người vợ không chỉ là bạn đời, mà còn là điểm tựa để ông bước tiếp sau chiến tranh. Sự thủy chung và những tháng năm lặng lẽ đồng hành của bà đã giúp người lính ấy vượt qua bóng tối theo đúng nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.

Dù tuổi đã cao, ông vẫn luôn gìn giữ, truyền lại những giá trị tốt đẹp của truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.

Suốt buổi trò chuyện, ông Trạc hiếm khi nhắc đến chiến công của bản thân. Phần lớn câu chuyện ông dành để nói về những đồng đội đã cùng mình chiến đấu trên đảo Cồn Cỏ như Đảo trưởng Trần Văn Thà, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Thái Văn A, Trần Văn Mật hay người liên lạc Đỗ Như Đệ, người đã hy sinh ngay trong chuyến trinh sát cùng ông. "Danh hiệu anh hùng của tôi được tô thắm bằng máu của đồng đội", ông Trạc chậm rãi nói.

Nhà thơ Hồng Thanh Quang từng viết bốn câu thơ để tặng Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Hữu Trạc, người đã gửi lại đôi mắt nơi chiến trường, nhưng chưa bao giờ đánh mất ánh sáng trong trái tim mình: "Người mắt lành/ Tựa vào người hỏng mắt trong chiến tranh/ Để khỏi lạc lối/ Thời bình..."

Ông Trần Quang Minh - Bí thư Đảng ủy xã Trường Ninh thăm Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Hữu Trạc nhân dịp Tết nguyên đán.

Trao đổi với phóng viên, ông Trần Quang Minh – Bí thư Đảng ủy xã Trường Ninh cho biết: “Anh hùng LLVT nhân dân Lê Hữu Trạc luôn là niềm tự hào của quê hương Trường Ninh và là tấm gương sáng để các thế hệ noi theo. Cuộc đời và những cống hiến của ông thể hiện ý chí kiên cường, tinh thần yêu nước, sự hy sinh cao cả và nghị lực vượt lên nghịch cảnh của người lính Cụ Hồ. Dù tuổi đã cao, ông vẫn luôn gìn giữ, truyền lại những giá trị tốt đẹp của truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Trường Ninh luôn trân trọng, biết ơn những đóng góp của ông, đồng thời sẽ tiếp tục phát huy truyền thống quê hương anh hùng, giáo dục thế hệ trẻ sống có lý tưởng, trách nhiệm và tiếp nối tinh thần yêu nước của các thế hệ đi trước”.

Chiến tranh đã lùi xa, Cồn Cỏ hôm nay trở lại bình yên. Nhưng câu chuyện về Anh hùng LLVT nhân dân Lê Hữu Trạc vẫn nhắc mỗi người hôm nay rằng hòa bình không tự nhiên mà có. Những tháng năm yên bình của Tổ quốc được đánh đổi bằng máu xương, nước mắt và cả tuổi xuân của biết bao người lính.