Hà Nội thử nghiệm robotaxi, robot giao hàng tại Hòa Lạc

Hà Nội cho phép thử nghiệm có kiểm soát hệ thống giao thông tự hành thông minh gồm xe buýt tự hành, robotaxi, robot dọn vệ sinh và robot giao hàng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và cơ sở Hòa Lạc của Đại học Quốc gia Hà Nội. Chương trình kéo dài 24 tháng, trong đó 12 tháng thử nghiệm công khai dự kiến phục vụ tới 35.000 lượt khách bằng robotaxi.

UBND TP Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 4554/QĐ-UBND, cho phép triển khai thử nghiệm có kiểm soát dự án “Thử nghiệm hệ thống giao thông tự hành thông minh bao gồm xe buýt, robotaxi, robot dọn vệ sinh tự động, robot giao hàng”. Đây được xem là bước thử nghiệm thực tế nhằm đánh giá khả năng đưa các phương tiện tự hành vào một số môi trường giao thông có kiểm soát.

Bốn nhóm phương tiện cùng được đưa vào thử nghiệm

Theo quyết định, dự án do Công ty cổ phần Phenikaa-X thực hiện trong thời gian 24 tháng kể từ ngày 25/8/2026. Phạm vi thử nghiệm được giới hạn tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và cơ sở Hòa Lạc của Đại học Quốc gia Hà Nội, trên các tuyến đường cố định đã được thiết lập bản đồ độ chính xác cao (HD Map) và hệ thống giám sát.

Bốn nhóm phương tiện nằm trong chương trình gồm xe buýt tự hành, robotaxi, robot dọn vệ sinh tự động và robot giao hàng. Việc vận hành được triển khai theo từng nhóm phương tiện, từng tuyến đường và các điều kiện vận hành cụ thể, thay vì đưa phương tiện tự hành hoạt động tự do trong mạng lưới giao thông đô thị.

Xe tự hành được đưa vào thử nghiệm tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, trong chương trình thử nghiệm có kiểm soát các phương tiện giao thông tự hành của Hà Nội. Ảnh Sở KHCN Hà Nội

Tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, robotaxi và robot giao hàng được thử nghiệm trên mạng lưới đường khoảng 11,5 km. Robot giao hàng hướng tới những tình huống tương đối sát với nhu cầu thực tế như vận chuyển đồ ăn từ nhà hàng, quán cà phê tới các tòa nhà, trụ sở trong khu vực.

Trong khi đó, tại cơ sở Hòa Lạc của Đại học Quốc gia Hà Nội, xe buýt tự hành được thử nghiệm trên tuyến đường khoảng 2,8 km, phục vụ nhu cầu di chuyển trong khuôn viên giữa ký túc xá, giảng đường, khu học quân sự và khu vực bến xe buýt.

Không chỉ là thử nghiệm xe tự lái

Điểm đáng chú ý trong chương trình của Hà Nội là mục tiêu không dừng ở việc chứng minh phương tiện có thể tự vận hành.

Theo các thông tin được công bố, dự án hướng tới kiểm chứng độ an toàn, độ tin cậy và tính sẵn sàng của phương tiện tự hành trong điều kiện giao thông thực tế, đồng thời đánh giá hiệu quả của mô hình vận tải công cộng tự hành, trải nghiệm người dùng và khả năng tích hợp với hệ thống giao thông hiện hữu.

Dữ liệu thu thập được trong quá trình vận hành cũng được kỳ vọng trở thành cơ sở để nghiên cứu, xây dựng tiêu chuẩn và quy chuẩn đối với phương tiện tự hành tại Việt Nam. Đây là yếu tố có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh công nghệ tự lái đang phát triển nhanh nhưng hành lang kỹ thuật, quy trình vận hành và cơ chế quản lý vẫn cần tiếp tục hoàn thiện.

Về công nghệ, hệ thống thử nghiệm sử dụng nhiều lớp cảm biến và công nghệ xử lý dữ liệu, gồm LiDAR, camera, GPS độ chính xác cao, bản đồ số HD 2D/3D cùng các thuật toán trí tuệ nhân tạo như SLAM, học máy và học sâu. Theo Báo Điện tử Chính phủ, hệ thống được phát triển theo hướng kết hợp LiDAR với bản đồ HD Map và thuật toán điều khiển dựa trên luật; đồng thời hướng tới ứng dụng AI End-to-End sau khi tích lũy đủ dữ liệu giao thông thực tế tại Việt Nam.

Hướng tới 35.000 lượt khách bằng robotaxi

Quy mô vận hành được Hà Nội đặt trong những giới hạn tương đối chặt chẽ. Các phương tiện chỉ hoạt động trên những tuyến đường được xác định trước, có bản đồ HD và hệ thống giám sát. Tốc độ tối đa dự kiến không quá 40 km/h, thời gian hoạt động từ 9h đến 16h30.

Trong 12 tháng thử nghiệm công khai, xe buýt tự hành dự kiến phục vụ khoảng 40.000-50.000 lượt khách, trong khi robotaxi dự kiến phục vụ khoảng 20.000-35.000 lượt khách. Xe buýt được chở tối đa 8 hành khách mỗi lượt và robotaxi tối đa 4 hành khách, không tính người giám sát an toàn.

Như vậy, con số 35.000 lượt khách thường được nhắc tới trong thông tin về dự án là mức cao nhất dự kiến đối với robotaxi, không phải số lượt phục vụ của robot giao hàng.

Đáng chú ý, dù thử nghiệm các phương tiện tự hành, chương trình hiện chưa hướng tới việc thương mại hóa dịch vụ vận tải. Phenikaa-X không được tổ chức kinh doanh vận tải thương mại hoặc thu phí vận tải thương mại trong thời gian thử nghiệm có kiểm soát.

Con người vẫn giữ vai trò giám sát

Một trong những yêu cầu quan trọng của mô hình thử nghiệm là duy trì cơ chế can thiệp của con người.

Xe buýt tự hành và robotaxi phải có người giám sát an toàn tại vị trí lái, có khả năng can thiệp thủ công ngay khi hệ thống phát sinh lỗi hoặc vượt quá giới hạn vận hành an toàn. Đối với robot giao hàng và robot dọn vệ sinh, việc giám sát được thực hiện tại hiện trường.

Trước khi từng phương tiện được đưa vào vận hành thực tế, các thông tin về cấu hình phần cứng, phiên bản phần mềm, kết quả kiểm tra kỹ thuật, đánh giá an toàn, tuyến đường, điều kiện vận hành, phương án dừng khẩn cấp, cứu hộ, phòng cháy chữa cháy, bảo hiểm và kết nối dữ liệu giám sát phải được xác nhận theo quy định.

Cơ chế này cho thấy Hà Nội đang lựa chọn cách tiếp cận từng bước: đưa công nghệ vào một không gian được kiểm soát, giới hạn tốc độ và tuyến đường, đồng thời duy trì con người trong vòng giám sát thay vì chuyển ngay sang mô hình phương tiện hoàn toàn không có người can thiệp.

Hòa Lạc trở thành “phòng thí nghiệm” cho giao thông tự hành

Việc lựa chọn Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và cơ sở Hòa Lạc của Đại học Quốc gia Hà Nội làm địa điểm thử nghiệm tạo ra một không gian tương đối phù hợp để đánh giá phương tiện tự hành trong điều kiện thực tế nhưng vẫn có thể kiểm soát.

Từ robot giao hàng phục vụ logistics chặng cuối, robotaxi phục vụ hành khách đến xe buýt tự hành trong khuôn viên đại học và robot dọn vệ sinh, chương trình tạo ra nhiều kịch bản vận hành khác nhau trên cùng một hệ sinh thái giao thông có giám sát.

Giá trị của thử nghiệm vì thế không chỉ nằm ở số lượng phương tiện được đưa vào vận hành hay số lượt hành khách được phục vụ. Quan trọng hơn là lượng dữ liệu thực tế được tích lũy về khả năng nhận diện, điều khiển, xử lý tình huống, tương tác với con người và mức độ an toàn của phương tiện tự hành trong môi trường Việt Nam.

Nếu đạt được các tiêu chí về an toàn, công nghệ và hiệu quả vận hành, kết quả thử nghiệm sẽ là cơ sở để Hà Nội nghiên cứu các mô hình giao thông thông minh, xe buýt tự hành, robotaxi và logistics tự động trong những khu vực phù hợp. Đồng thời, đây cũng có thể là nguồn dữ liệu thực tế quan trọng cho quá trình xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn và mô hình quản lý phương tiện tự hành tại Việt Nam.

Từ một khu vực thử nghiệm có kiểm soát ở Hòa Lạc, Hà Nội đang đặt bài toán lớn hơn: làm thế nào để phương tiện tự hành không chỉ “chạy được”, mà còn phải chạy an toàn, có thể giám sát, có dữ liệu chứng minh hiệu quả và từng bước đáp ứng các yêu cầu quản lý khi mở rộng ra đời sống đô thị.