Hàn Quốc: Tranh chấp IP game chuyển trục, từ bản quyền sang cạnh tranh không lành mạnh

Làn sóng tranh chấp trong ngành game Hàn Quốc đang cho thấy một sự dịch chuyển đáng chú ý: thay vì tập trung vào cáo buộc xâm phạm bản quyền, các bên ngày càng dựa vào Luật Phòng chống cạnh tranh không lành mạnh để bảo vệ quyền lợi.

Sự thay đổi này phản ánh những giới hạn cố hữu của pháp luật bản quyền khi áp dụng vào lĩnh vực game, nơi ranh giới giữa “cảm hứng” và “sao chép” luôn khó xác định.

Bản quyền “đuối sức” trước bài toán tương đồng

Trong các vụ kiện game, việc chứng minh xâm phạm bản quyền đòi hỏi phải chỉ ra sự sao chép đối với yếu tố mang tính sáng tạo cụ thể. Tuy nhiên, với đặc thù của game, nơi nhiều cơ chế, giao diện hay cách vận hành mang tính phổ biến trong toàn ngành, việc xác định đâu là “biểu đạt sáng tạo” được bảo hộ trở nên крайне phức tạp.

Một ví dụ điển hình là vụ kiện giữa 111 Percent và Newnormalsoft. Dù hai tựa game bị cho là có nhiều điểm tương đồng về giao diện và cách chơi, tòa án không công nhận hành vi vi phạm bản quyền, với lập luận rằng các yếu tố này đều phổ biến và khó coi là sáng tạo riêng biệt.

Phán quyết này một lần nữa cho thấy, bản quyền không phải lúc nào cũng là “lá chắn” hiệu quả trong các tranh chấp game, đặc biệt khi sự giống nhau chỉ nằm ở cấu trúc hoặc ý tưởng chung.

“Lối mở” từ cạnh tranh không lành mạnh

Điểm đáng chú ý là, dù bác bỏ yêu cầu về bản quyền, tòa án vẫn xác định hành vi vi phạm theo Luật Phòng chống cạnh tranh không lành mạnh, buộc bị đơn bồi thường thiệt hại.

Khác với bản quyền, vốn bảo vệ biểu đạt cụ thể, quy định về cạnh tranh không lành mạnh có phạm vi rộng hơn, cho phép xem xét tổng thể sản phẩm, bao gồm bố cục, cách vận hành và cả việc “ăn theo” thành quả, danh tiếng của đối thủ.

Chính cách tiếp cận này đang trở thành “công cụ thay thế” trong các tranh chấp IP game, khi nguyên đơn không đủ cơ sở chứng minh hành vi sao chép theo tiêu chuẩn bản quyền.

Xu hướng lan rộng trong các “đại án” game

Không chỉ dừng lại ở các vụ việc đơn lẻ, xu hướng này đang xuất hiện trong nhiều tranh chấp lớn của ngành game Hàn Quốc.

Trong vụ Nexon kiện Ironmace liên quan đến tựa game “Dark and Darker”, tòa phúc thẩm không công nhận vi phạm bản quyền, nhưng vẫn buộc Ironmace bồi thường hàng tỷ won vì hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

Tương tự, tranh chấp giữa NCSOFT và Webzen xoay quanh “Lineage M” và “R2M” cũng đi theo hướng này: bản quyền không được chấp nhận, nhưng trách nhiệm pháp lý vẫn được xác lập trên cơ sở bảo vệ trật tự cạnh tranh.

Những phán quyết này cho thấy một thực tế, việc bảo vệ tài sản trí tuệ trong ngành game đang không còn phụ thuộc hoàn toàn vào luật bản quyền.

Tái định hình cách bảo vệ IP trong ngành game

Giới chuyên môn nhận định, sự chuyển dịch này đang dần hình thành một “cấu trúc kép” trong bảo vệ IP: bản quyền vẫn giữ vai trò cốt lõi, nhưng được bổ trợ bởi các quy định về cạnh tranh không lành mạnh để lấp khoảng trống pháp lý.

Điều này đồng nghĩa với việc chiến lược pháp lý của các doanh nghiệp game cũng phải thay đổi. Thay vì chỉ tập trung chứng minh yếu tố sáng tạo bị sao chép, các bên sẽ ngày càng chú trọng đến việc chứng minh thiệt hại về lợi ích kinh tế, uy tín thương hiệu và hành vi tận dụng thành quả của đối thủ.

Trong bối cảnh ngành game tiếp tục phát triển với tốc độ cao, các tranh chấp về “ý tưởng na ná” là điều khó tránh khỏi. Và khi đó, câu hỏi không chỉ còn là “có vi phạm bản quyền hay không”, mà là “hành vi đó có làm méo mó tính cạnh tranh thị trường hay không”. Đây chính là điểm mới của các cuộc chiến IP trong ngành công nghiệp game tại Hàn Quốc hiện nay.