Hội thảo V.IMPACT 2026: Thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong phát triển bền vững thuốc từ dược liệu
Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, công nghệ Omics, dữ liệu lớn và chuyển đổi số đang mở ra hướng tiếp cận mới cho nghiên cứu và thương mại hóa dược liệu, giúp rút ngắn quá trình phát hiện hoạt chất, chuẩn hóa vùng trồng và xây dựng chuỗi giá trị minh bạch. Trong bối cảnh đó, việc kết nối khoa học công nghệ với y học cổ truyền được xem là chìa khóa để hình thành hệ sinh thái dược liệu hiện đại, nâng cao giá trị tài nguyên bản địa và thúc đẩy ngành dược liệu Việt Nam phát triển bền vững.
Nhân kỷ niệm 65 năm ngày truyền thống Viện Dược liệu (13/4/1961 - 13/4/2026), ngày 8/4 tại Hà Nội, Viện Dược liệu Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế V.IMPACT 2026 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo trong phát triển bền vững thuốc từ dược liệu”. Sự kiện thu hút hơn 500 đại biểu trong nước, 30 chuyên gia quốc tế đến từ Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Australia, Nhật Bản và Đài Loan, cùng đại diện các bộ, ngành, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.
Hội thảo do Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà chủ trì, với mục tiêu thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới trong bảo tồn, phát triển và thương mại hóa dược liệu, hướng tới xây dựng hệ sinh thái dược liệu Việt Nam theo chuỗi giá trị bền vững.
Công nghệ mới tái định hình nghiên cứu dược liệu
Phát biểu khai mạc, TS. Trần Minh Ngọc, Viện trưởng Viện Dược liệu cho biết, sau 65 năm phát triển, Viện đã xây dựng cơ sở dữ liệu nguồn tài nguyên cây thuốc với hơn 5.000 loài, đồng thời bảo tồn hơn 1.000 nguồn gen dược liệu quý hiếm. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển các sản phẩm thuốc từ dược liệu phục vụ chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
TS. Trần Minh Ngọc, Viện trưởng Viện Dược liệu phát biểu khai mạc hội thảo. Ảnh t5g
Theo TS. Trần Minh Ngọc, trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, các công nghệ Omics, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) đang mở ra phương thức tiếp cận mới trong nghiên cứu và phát triển thuốc từ dược liệu. Việc tích hợp các công nghệ này giúp rút ngắn thời gian phát hiện hoạt chất, tối ưu hóa quy trình nuôi trồng, chuẩn hóa chất lượng và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Hội thảo diễn ra trong hai ngày với phiên toàn thể và hai phiên chuyên đề gồm: phát triển thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu bằng công nghệ hiện đại; đổi mới sáng tạo trong phát triển dược liệu từ bảo tồn đến khai thác bền vững. Các nội dung tập trung vào ứng dụng công nghệ sinh học, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn hóa chất lượng dược liệu.
Đẩy mạnh chuyển đổi số và chuẩn hóa chuỗi giá trị
Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà phát biểu chỉ đạo tại hội thảo. Ảnh t5g
Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú cùng nền tri thức y học cổ truyền lâu đời. Hiện cả nước có hơn 5.000 loài cây thuốc, tạo lợi thế lớn để phát triển ngành dược liệu gắn với chăm sóc sức khỏe và phát triển kinh tế. Trong thời gian qua, nhiều chủ trương, chính sách quan trọng đã được ban hành nhằm thúc đẩy lĩnh vực này, trong đó nhấn mạnh vai trò của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phát triển nhanh và bền vững ngành dược liệu.
Theo Thứ trưởng, chủ đề hội thảo tập trung vào phát triển thuốc dược liệu bằng công nghệ hiện đại và khai thác bền vững nguồn tài nguyên là hướng đi phù hợp với xu thế hiện nay. Đây là diễn đàn để các nhà khoa học trong nước và quốc tế chia sẻ kết quả nghiên cứu mới, thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong bảo tồn, phát triển nguồn dược liệu, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế và thu hút đầu tư.
Để phát triển lĩnh vực dược liệu theo hướng hiện đại, Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà đề nghị cần làm rõ cơ sở khoa học và tiềm năng của từng vùng, từng loại dược liệu nhằm xây dựng quy hoạch phát triển phù hợp. Việc ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo cần được đẩy mạnh trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ nghiên cứu, nuôi trồng, chế biến đến sản xuất thuốc, bảo đảm các kết quả nghiên cứu được chuyển giao vào thực tiễn và tạo ra sản phẩm có giá trị.
Thứ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu chuẩn hóa vùng trồng theo các tiêu chuẩn chất lượng, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng dược liệu. Bên cạnh đó, cần thúc đẩy liên kết giữa cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp, địa phương và đối tác quốc tế nhằm chuyển giao công nghệ, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường.
Đặc biệt, Thứ trưởng lưu ý việc nâng cao tỷ lệ sản phẩm dược liệu đủ điều kiện tham gia hệ thống bảo hiểm y tế, qua đó tăng khả năng tiếp cận của người dân. Hiện tỷ lệ thanh toán thuốc y học cổ truyền trong tổng chi phí thuốc của bảo hiểm y tế chỉ khoảng 2–4%, cho thấy dư địa phát triển còn lớn.
Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà bày tỏ tin tưởng rằng với sự tham gia tích cực của các nhà khoa học và doanh nghiệp, hội thảo sẽ góp phần thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tạo động lực phát triển bền vững ngành dược liệu Việt Nam trong thời gian tới.
Doanh nghiệp thúc đẩy mô hình dược liệu công nghệ sinh học
Tại hội thảo, ông Ngô Minh Hải, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn TH cho rằng Việt Nam sở hữu nguồn dược liệu phong phú nhưng việc khai thác còn manh mún, giá trị thấp. Nhiều loại dược liệu quý được xuất khẩu thô với giá rẻ, trong khi phải nhập khẩu nguyên liệu chất lượng thấp.
Từ năm 2013, Tập đoàn TH triển khai mô hình kinh tế dưới tán rừng, kết hợp bảo tồn, thu hái thảo dược tự nhiên và trồng dược liệu hữu cơ. Đến cuối năm 2025, doanh nghiệp đã bảo tồn 75 loài dược liệu, trong đó có nhiều loài quý như tam thất, đương quy, ngũ gia bì, bảy lá một hoa, lan thạch hộc tía, sâm Puxailaileng, sâm Lai Châu.
Mô hình chuỗi giá trị dược liệu gắn với công nghệ sinh học và canh tác hữu cơ đang góp phần chuyển đổi cách tiếp cận của ngành dược liệu, từ khai thác sang nuôi trồng bền vững, từ sản xuất nhỏ lẻ sang chuỗi giá trị có kiểm soát chất lượng.
Hội thảo hu hút hơn 500 đại biểu trong nước, 30 chuyên gia quốc tế đến từ Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Australia, Nhật Bản và Đài Loan, cùng đại diện các bộ, ngành, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.
Hình thành hệ sinh thái dược liệu số
Các đại biểu tại hội thảo đề xuất xây dựng chiến lược phát triển vùng dược liệu quy mô lớn gắn với ứng dụng công nghệ sinh học, nông nghiệp chính xác và nền tảng số. Trong đó, cần phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc, bản đồ số vùng trồng, cơ sở dữ liệu gen dược liệu và nền tảng kết nối giữa nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân.
Hội thảo V.IMPACT 2026 được kỳ vọng sẽ tạo động lực thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực dược liệu, góp phần nâng cao giá trị tài nguyên bản địa, phát triển ngành y dược cổ truyền theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế.
