Hollywood mở rộng cuộc chiến bản quyền chống AI trên nhiều mặt trận

Các hãng phim lớn, nghệ sĩ và giới lập pháp Mỹ đang đồng loạt sử dụng kiện tụng, luật pháp và nhãn hiệu để ngăn chặn việc AI khai thác trái phép các tài sản trí tuệ, từ nhân vật điện ảnh đến giọng nói và hình ảnh cá nhân.

Disney, Warner Bros. và NBCUniversal đã cùng đệ đơn kiện công ty trí tuệ nhân tạo MiniMax của Trung Quốc vào tháng 9, cáo buộc doanh nghiệp này sử dụng trái phép các nhân vật thuộc những thương hiệu nổi tiếng như Marvel và Star Wars để huấn luyện mô hình AI Hailuo. Theo Variety, động thái này đánh dấu bước leo thang mới trong cuộc chiến bản quyền ngày càng gay gắt giữa Hollywood và ngành AI tạo sinh.

Đơn kiện chung của ba “ông lớn” điện ảnh cáo buộc MiniMax tạo ra các hình ảnh không được cấp phép của những nhân vật biểu tượng như Darth Vader, Spider-Man, Wonder Woman và Shrek, đồng thời quảng bá công nghệ của mình như một “xưởng phim Hollywood bỏ túi”.

Theo Variety, các hãng phim yêu cầu MiniMax bồi thường thiệt hại theo luật định lên tới 150.000 USD cho mỗi tác phẩm bị xâm phạm bản quyền. Hiện MiniMax được định giá khoảng 4 tỷ USD.

Tuy nhiên, cuộc đối đầu này không chỉ dừng lại ở một vụ kiện. Việc các hệ thống AI tạo sinh được huấn luyện trên những tác phẩm có bản quyền đang đặt ra thách thức trực tiếp đối với nền tảng sở hữu trí tuệ mà Hollywood đã xây dựng trong suốt hơn một thế kỷ.

Tranh chấp lan rộng sang lĩnh vực âm nhạc

Các vụ kiện liên quan đến nhân vật điện ảnh hiện không còn đơn độc. Nhiều chủ sở hữu bản quyền âm nhạc cũng đang tiến hành các hành động pháp lý tương tự, mở rộng cuộc chiến AI vượt ra ngoài lĩnh vực điện ảnh.

Lee Mendelson Film Productions (LMFP), đơn vị nắm giữ quyền đối với các tác phẩm âm nhạc của cố nhạc sĩ Vince Guaraldi trong loạt phim Peanuts, đã đệ trình bốn vụ kiện bản quyền vào tháng 5 nhằm vào GameMill, Heritage Auctions, Bộ Nội vụ Hoa Kỳ và Buckle-Down Inc., theo Billboard.

Billboard cho biết GameMill bị cáo buộc tạo ra các bản nhạc mô phỏng phong cách đặc trưng của Guaraldi trong một trò chơi điện tử phát hành năm 2025, dẫn đến một trong bốn vụ kiện của LMFP.

Luật sư Marc Jacobson của LMFP nhận định với Billboard rằng việc vay mượn trái phép như vậy làm suy giảm tính toàn vẹn nghệ thuật của các tác phẩm âm nhạc. Ông cho rằng các vụ kiện là lời phản đối đối với những doanh nghiệp không muốn trả phí bản quyền để sử dụng tác phẩm.

Quốc hội Mỹ tìm cách bảo vệ giọng nói và hình ảnh nghệ sĩ

Trong khi các nhà xuất bản âm nhạc dựa vào luật bản quyền để bảo vệ tác phẩm, giới nghệ sĩ biểu diễn đang thúc đẩy việc xây dựng các quyền bảo hộ mới đối với giọng nói và hình ảnh cá nhân.

Các Thượng nghị sĩ Marsha Blackburn và Chris Coons đã tái giới thiệu dự luật NO FAKES Act phiên bản sửa đổi trong năm nay. Theo Complete Music Update, dự luật nhằm thiết lập quyền bảo hộ trên toàn nước Mỹ, cho phép nghệ sĩ kiểm soát việc sao chép trái phép giọng nói và hình ảnh của họ bằng AI.

Ấn phẩm này dẫn kết quả một cuộc khảo sát cho thấy 92% người Mỹ lo ngại về các sản phẩm deepfake do AI tạo ra. Điều đó khiến dự luật được xem là phản ứng trước sự gia tăng lo ngại của công chúng về truyền thông tổng hợp.

Spotify từng phản đối dự luật nhưng hiện cho rằng phiên bản sửa đổi đã cải thiện các điều khoản miễn trừ trách nhiệm dành cho nền tảng số. Tuy nhiên, công ty này cũng nhận định vẫn cần tiếp tục hoàn thiện văn bản pháp lý.

Theo giới quan sát, các vụ kiện cùng sáng kiến lập pháp mới đang làm gia tăng chi phí huấn luyện mô hình AI trên các kho dữ liệu có bản quyền, buộc nhiều công ty AI phải cân nhắc các thỏa thuận cấp phép hợp pháp.

Người nổi tiếng tự dựng “hàng rào pháp lý”

Không chờ đợi Quốc hội hành động, nhiều ngôi sao giải trí đã chủ động xây dựng các biện pháp bảo vệ riêng đối với hình ảnh và giọng nói của mình.

Theo Hollywood Reporter, nữ ca sĩ Taylor Swift đã nộp ba đơn đăng ký nhãn hiệu trong năm 2026, trong đó có các nhãn hiệu giọng nói cho những câu nói đặc trưng của cô. Động thái này diễn ra sau khi một ca khúc do AI tạo ra mang tên “Fate of Ophelia” xuất hiện trên Spotify Brazil vào năm ngoái.

Swift được cho là đang đi theo hướng tương tự nam diễn viên Matthew McConaughey, người đã được Văn phòng Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ cấp các nhãn hiệu nhằm bảo vệ trước nguy cơ bị AI sao chép.

Tuy nhiên, luật sư sở hữu trí tuệ Matthew Asbell cho rằng biện pháp này chỉ mang lại phạm vi bảo vệ hạn chế, bởi các nhãn hiệu giọng nói chỉ áp dụng với những cụm từ cụ thể thay vì mọi biến thể do AI tạo ra.

Hợp tác giữa Hollywood và AI đổ vỡ

Mặc dù số lượng vụ kiện và hồ sơ đăng ký nhãn hiệu ngày càng gia tăng, nỗ lực hợp tác đáng chú ý nhất giữa ngành giải trí và AI lại nhanh chóng thất bại.

Theo Deadline, OpenAI đã chấm dứt dự án Sora AI và rút khỏi kế hoạch đầu tư trị giá 1 tỷ USD với Disney. Thỏa thuận này từng dự kiến đưa khoảng 250 nhân vật thuộc Disney, Marvel và Star Wars vào nền tảng AI.

Các cuộc đàm phán hợp tác đổ vỡ trong bối cảnh một nền tảng AI khác của Trung Quốc tiếp tục khiến các hãng phim lớn phải đối đầu trên mặt trận pháp lý.

Theo Variety, Disney và Paramount Skydance đã gửi thư yêu cầu chấm dứt vi phạm tới ByteDance vào tháng 2, cáo buộc mô hình Seedance 2.0 tạo ra các cảnh phim trái phép có sự xuất hiện của các nhân vật thuộc Star Trek, South Park và Marvel.

Trong thư gửi ByteDance, luật sư David Singer của Disney cáo buộc công ty này thực hiện hành vi vi phạm bản quyền một cách có chủ đích và trên diện rộng. Đại diện sở hữu trí tuệ của Paramount Skydance, Gabriel Miller, cũng đưa ra các cáo buộc tương tự trong một văn bản riêng.

ByteDance phản hồi với Variety rằng công ty tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và đã thực hiện các biện pháp nhằm giải quyết những lo ngại liên quan đến Seedance 2.0.

Sáng tạo AI đang trở thành điểm nóng tranh chấp toàn cầu

Sự xuất hiện đồng thời của các vụ kiện tại tòa án, các dự luật liên bang, chiến lược đăng ký nhãn hiệu cá nhân của nghệ sĩ và những thương vụ hợp tác đổ vỡ cho thấy ngành công nghiệp giải trí hiện coi mọi khía cạnh của sáng tạo bằng AI là một ranh giới cần được kiểm soát chặt chẽ.

Thay vì xem AI là cơ hội hợp tác mới, Hollywood ngày càng coi việc tạo sinh nội dung không được cấp phép là mối đe dọa trực tiếp đối với hệ sinh thái sở hữu trí tuệ và nguồn doanh thu cốt lõi của ngành.