ICPC 2026: Từ “vách đá” miền Nam đến cú bứt phá của tuyển IUH

Miền Bắc ra đề nhiều toán, quy luật và định dạng lạ; miền Nam đáp lại bằng một "vách đá" cây - đồ thị - cấu trúc dữ liệu. Đặt hai đề ICPC 2026 cạnh nhau, có thể xem đây là hai nửa của một đề cương ôn thi. Và tại vòng Quốc gia ngày 7-8/11, các đội tuyển cả nước phải ghép đủ hai nửa khó nhằn này. Ai đã chuẩn bị kỹ cả hai sẽ có lợi thế; ai mới ôn được một nửa thì… vẫn còn ba tuần để lấp đầy.

Đề miền Nam 2026: năm bậc thang rồi… một vách đá

Đề thi vòng miền Nam do Khoa CNTT Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (FIT@HCMUS) thực hiện, gồm 12 bài gửi đến 242 đội dự thi. Nếu hình dung bằng một hình ảnh, đó là một cầu thang có năm bậc khá êm chân, rồi đột ngột dựng đứng thành “vách đá” để lên được bậc 6.

Năm bậc đầu (F, D, A, C, B) có từ 69 đến 216 đội giải được. Đây là những bài kiểm tra nền tảng: tham lam, đếm, cộng dồn nhiều chiều, đọc hiểu và thực thi chính xác một đoạn mã giả.

Đến bài thứ sáu (E), chỉ còn 14 đội “sống sót”. Bài toán yêu cầu kết hợp cây phân đoạn động với hợp quy hoạch động - một ranh giới khá rõ giữa "đội giỏi" và "đội rất giỏi".

Sáu bài cuối gần như trở thành vùng đất chưa được khai phá: G, H, I mỗi bài chỉ có một đội tìm được lời giải; trong khi J, K, L không có đội nào giải thành công. Hai đội dẫn đầu - UIT và HCMUS - cũng dừng ở 7/12 bài.

Đề thi miền Nam năm nay không thiên về “thuộc lòng thuật toán”, mà đòi hỏi nhiều hơn ở khả năng đọc hiểu, mô hình hóa và cài đặt chính xác. Những bài đầu nhìn có vẻ hiền nhưng vẫn cài không ít “cạm bẫy”: bài D về palindrome khiến nhiều đội nộp sai hàng chục lần vì bỏ sót trường hợp xâu chỉ gồm một loại ký tự; bài A yêu cầu thí sinh lưu ý giá trị vận tốc nhân thời gian có thể lên tới 10^18 dễ gây tràn.

Ở tầng trên, “sân chơi” chuyển sang phân rã centroid, đồ thị De Bruijn, bước đi ngẫu nhiên trên siêu lập phương và hình học zonotope - những cái tên chỉ nghe thôi cũng đủ khiến nhiều contestant… thấy tiền đình.

Đặc biệt, cặp bài Locker Riddle I và II cho thấy khoảng cách đôi khi chỉ nằm ở một từ khóa. Bản I có 216 đội giải được; bản II - với cùng câu chuyện nhưng thêm yếu tố lựa chọn ngẫu nhiên - không có đội nào thành công. Một thay đổi nhỏ trong đề bài, nhưng khoảng cách trên bảng xếp hạng lại là một “vách đá” thực sự.

So với đề miền Nam ba năm trước: ít "quà tặng", nhiều bài toán nguyên bản

Nhìn lại các đề miền Nam giai đoạn 2023-2025, năm 2026 cho thấy tầng khó phía trên được đẩy lên rõ rệt.

Không còn nhiều “quà tặng”: Năm 2025 từng có bài oẳn tù tì mà chỉ cần nắm chắc if–else cũng có thể xử lý. Năm nay, ngay cả bài dễ nhất cũng không thực sự “dễ”.

Không còn những bài cũ khoác áo mới: Những năm trước từng xuất hiện bài có dạng trùng với các bài quen thuộc trên Codeforces hay BZOJ. Năm nay, các bài đều được xây dựng nguyên bản, thậm chí mỗi trang đề còn in dòng bản quyền của ban ra đề.

Toán học lùi vào bên trong: Nếu năm 2023 được xem là một năm “đề Toán”, với 10/13 bài có yếu tố toán, thì năm 2026 toán vẫn hiện diện nhưng được “giấu” sâu hơn trong cấu trúc dữ liệu và xác suất.

Câu chuyện “chống AI”: Đề khó chưa phải là lá chắn

Có ý kiến cho rằng đề năm nay được thiết kế để “chống AI”: đề dài, nhiều ràng buộc và yêu cầu cài đặt nặng. Công bằng mà nói, đó có lẽ là “chống tra cứu” nhiều hơn là chống AI. Các công cụ AI hiện nay vẫn có thể tìm ra hướng giải cho không ít bài toán. Lá chắn thực sự vẫn nằm ở phòng thi: kiểm soát thiết bị, mạng, giám sát nghiêm túc - và quan trọng hơn cả là tính trung thực của thí sinh.

Cán cân hai miền: mỗi bên giữ một nửa đề cương

Đặt đề miền Bắc - gồm 14 bài và diễn ra trước đó một tuần - cạnh đề miền Nam, có thể thấy hai đề gần như được “chia phần” kiến thức.

Hai miền có nhiều điểm tương đồng: đều có bài yêu cầu phân tích mã giả, bài về kỳ vọng và modulo, hình học ở tầng khó và bài cộng dồn nhiều chiều.

Nhưng khác biệt cũng rất rõ. Miền Bắc nặng về toán, tìm quy luật và những định dạng lạ; trong khi đó, cây, đồ thị và quy hoạch động gần như vắng bóng. Miền Nam thì ngược lại: cây, đồ thị, luồng và quy hoạch động ẩn trong cấu trúc dữ liệu xuất hiện dày đặc.

Độ khó ở tầng trên cũng thể hiện rõ qua kết quả: đội vô địch miền Bắc giải được 10/14 bài, trong khi đội vô địch miền Nam dừng ở 7/12 bài.

Từ hai mảnh ghép, ta có gần như trọn vẹn "ma trận kiến thức" của ICPC. Vậy nên, nếu có một lời khuyên dành cho contestant trước kỳ thi ICPC vòng Quốc gia, thì đó là: đội miền Nam hãy giải đề miền Bắc, đội miền Bắc hãy giải đề miền Nam J

Ba việc contestant nên làm trong 3 tuần tới:

Một: Giải lại cả hai đề năm 2026 và đề miền Trung trên hệ thống mirror, đúng điều kiện thi thật: 5 tiếng, 3 người, 1 máy.

Hai: Áp dụng quy tắc “sai hai lần thì dừng”. Sau lần nộp sai thứ hai, cả đội dừng lại, đọc kỹ đề, liệt kê các trường hợp biên và viết một lời giải “trâu” để đối chiếu.

Ba: Chuẩn bị bộ mã mẫu theo đúng quy chế phòng thi: BIT, segment tree, DSU, Dijkstra, LCA, lũy thừa và nghịch đảo modulo.

IUH - Từ mục tiêu Top 5 đến cột mốc Huy chương Vàng

Trước kỳ thi, Ban huấn luyện đội tuyển Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM (IUH) đặt mục tiêu lọt Top 5 các trường miền Nam. Kết quả đã vượt qua mục tiêu ấy khi đội IUH.AquarFamily, gồm Hồ Nhật Trường, Chu Tuấn Anh và Nguyễn Văn Lực, xuất sắc giành Huy chương Vàng - lần đầu tiên trong lịch sử IUH tại vòng ICPC miền Nam. Nếu quy đổi theo thứ hạng cao nhất của mỗi trường, IUH đứng thứ 4 miền Nam, sau ba trường có truyền thống mạnh về lập trình thi đấu là ĐH Công nghệ Thông tin, ĐH Khoa học Tự nhiên và ĐH Bách khoa - ĐHQG TP.HCM.

Đội tuyển IUH.AquarFamily (Huy chương Vàng) chụp hình với Coach sau kỳ thi

Nhưng điều đáng nói hơn cả chiếc Huy chương Vàng là đội hình rất trẻ phía sau thành tích ấy. IUH tham dự với 16 đội tuyển, trong đó có 10 đội là tân sinh viên. Nhiều em mới bắt đầu học lập trình từ tháng 9, chỉ khoảng sáu tuần trước ngày thi. Các em bước vào phòng thi không đơn thuần để “săn huy chương”, mà trước hết để trải nghiệm một kỳ thi ICPC thực sự: 12 bài toán bằng tiếng Anh, 5 giờ thi, một máy tính cho cả đội và cảm giác hồi hộp sau mỗi lần nhấn Submit. Có đội đã nộp một bài tới 21 lần, WA (wrong answer) là thông tin, không phải là thất bại. Với Ban huấn luyện, đó không chỉ là 21 lần nộp sai, đó là 21 lần các em còn thiếu một trường hợp chưa nghĩ tới - đó là 21 lần các em không bỏ cuộc.

Và với một đội hình còn rất trẻ, điều quý giá nhất có lẽ không nằm ở bảng điểm hôm nay, mà ở một năm phía trước để tiếp tục trưởng thành, để những “đội hình bóng bay” của IUH ngày hôm nay có thể trở thành những đội tuyển mạnh hơn vào mùa ICPC năm sau.

IUH tiếp tục là điểm thi ICPC Quốc gia 2026

Với IUH, ICPC không chỉ là một sân đấu mà còn là một vai trò quen thuộc: chủ nhà. Nhiều năm liên tiếp, từ năm 2020 đến nay, IUH được Hội Tin học Việt Nam tin tưởng lựa chọn làm điểm thi các vòng ICPC.

Năm nay, IUH là một trong sáu điểm thi vòng miền Nam và được Ban tổ chức ghi nhận với công tác tổ chức chuyên nghiệp, hệ thống máy tính ổn định, bảo đảm an toàn và đúng quy chế. Tiếp nối hành trình đó, IUH sẽ tiếp tục là một trong những điểm thi vòng Quốc gia ICPC ngày 7-8/11/2026.

Đội tuyển ICPC của trường ĐH Công nghiệp Tp.HCM tham gia ICPC vòng miền Nam

Đằng sau sự tin tưởng ấy là sự đồng hành của Ban Giám hiệu về cơ sở vật chất và nguồn lực; uy tín được xây dựng qua nhiều mùa thi; cùng sự trực tiếp tổ chức của Khoa Công nghệ Thông tin nhằm bảo đảm mỗi kỳ thi diễn ra an toàn, minh bạch và đúng quy chế.

Với các đội tuyển, đó là một lời hẹn: Phòng máy đã sẵn sàng, bóng bay sẽ được bơm đủ 14 màu, phần còn lại là của các bạn. Hẹn gặp nhau tại vòng Quốc gia - và chúc mỗi đội sẽ giải được nhiều hơn một bài so với vòng khu vực!

Số liệu: bảng điểm chính thức ICPC miền Nam 2026 (242 đội), đề thi miền Bắc và miền Nam 2023-2026; phân tích của Ban huấn luyện đội tuyển ICPC IUH.