Kế hoạch cải cách luật bản quyền tại Anh bị trì hoãn trước sức ép của AI và ngành sáng tạo

Kế hoạch công bố cập nhật về cải cách luật bản quyền của Chính phủ Anh đang bị tạm hoãn nhằm cân bằng hiệu quả lợi ích và quyền lợi giữa ngành trí tuệ nhân tạo (AI) và ngành công nghiệp sáng tạo.

Trước đó, Chính phủ Anh đã đề xuất một ngoại lệ cho nghiên cứu thương mại trong luật bản quyền. Theo đó, các nhà hoạch định chính sách đã đề xuất nới lỏng các hạn chế đối với việc các công ty AI trong sử dụng tài liệu có bản quyền. Đề xuất này cho phép các nhà phát triển AI khai thác dữ liệu có bản quyền để huấn luyện mô hình thông qua cơ chế khai thác văn bản và dữ liệu, trừ khi chủ sở hữu nội dung chủ động từ chối.

Hiểu một cách đơn giản, các nhà phát triển AI sẽ được phép sử dụng tác phẩm của tác giả, nhạc sĩ, nhiếp ảnh gia và nhà xuất bản mà không cần sự chấp thuận của họ để huấn luyện mô hình AI.

Đề xuất ban đầu đã vấp phải sự chỉ trích rộng rãi và phản ứng mạnh mẽ từ nhiều nhân vật có ảnh hưởng trong ngành sáng tạo, như Elton John, Dua Lipa và Richard Osman.

Chia sẻ với BBC, Elton John cho rằng các kế hoạch ban đầu sẽ “cướp đi di sản và nguồn thu nhập của thế hệ trẻ”.

Trong bản cập nhật mới nhất, Bộ trưởng Công nghệ Liz Kendall cho biết: “Chúng tôi đã lắng nghe”. Bà Kendall nói rằng sau quá trình tham vấn sâu rộng với cả lãnh đạo ngành sáng tạo và AI, chính phủ đang điều chỉnh lại đề xuất nhằm đảm bảo các nhà sáng tạo có thể “kiểm soát cách tác phẩm của họ được sử dụng”, đồng thời không cản trở sự phát triển của AI.

Báo cáo mới của chính phủ Anh về Bản quyền và Trí tuệ nhân tạo hiện vẫn gặp khó khăn trong việc đạt được sự đồng thuận về cách bảo vệ lợi ích của cả hai phía.

Chính phủ cũng đã thực hiện một đánh giá tác động riêng về bản quyền và AI, cho thấy trong khi các ngành sáng tạo đang tiếp tục tạo ra những đóng góp lớn cho nền kinh tế Anh, ước tính đạt 146 tỷ bảng Anh giá trị gia tăng (GVA) vào năm 2024, thì lĩnh vực AI đóng góp 12 tỷ bảng nhưng đang tăng trưởng nhanh gấp 23 lần so với phần còn lại của nền kinh tế.

Báo cáo nhấn mạnh mục tiêu bảo vệ “vị thế của Vương quốc Anh như một cường quốc sáng tạo, đồng thời khai thác tiềm năng to lớn của AI để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống”.

Trong khi các nhà phát triển AI mong muốn có thêm sự linh hoạt trong luật bản quyền, thì giới sáng tạo lại có quan điểm ngược lại. Họ kêu gọi xây dựng khung pháp lý cho phép chủ sở hữu quyền phải chủ động đồng ý trước khi tác phẩm được sử dụng, yêu cầu các công ty AI minh bạch về việc sử dụng dữ liệu có bản quyền, và đảm bảo trả thù lao công bằng khi tác phẩm được khai thác.

Hiện tại, chưa có quyết định cuối cùng nào được đưa ra. Tuy nhiên, chính phủ cam kết sẽ không thay đổi luật bản quyền “cho đến khi chắc chắn rằng các thay đổi đó đáp ứng được mục tiêu đối với nền kinh tế và người dân Vương quốc Anh”.