Kỷ niệm 67 năm Ngày truyền thống Bộ đội biên phòng (3/3/1959 – 3/3/2026): Xây dựng “thế trận lòng dân” bảo vệ chủ quyền biên giới

“Một thước núi, một tấc sông của ta, lẽ nào lại vứt bỏ ?” - lời răn dạy đanh thép của Lê Thánh Tông từ thế kỷ XV vẫn vang vọng như một mệnh lệnh của lịch sử. Đó không chỉ là tuyên ngôn về chủ quyền, mà còn là lời khẳng định đạo lý giữ nước của một dân tộc trọng hòa hiếu nhưng không bao giờ nhân nhượng trước sự xâm lấn.

Trải qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, cha ông ta đã đúc kết một chân lý: sức mạnh bảo vệ biên cương không chỉ nằm ở binh lực, thành lũy hay vũ khí, mà trước hết và trên hết là ở lòng dân. Từ bài học “thế trận toàn dân” trong lịch sử đến tư tưởng “thế trận lòng dân” của Hồ Chí Minh, dòng chảy xuyên suốt ấy trở thành nền tảng chiến lược để bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ quốc gia trong mọi thời đại.

Tranh cổ động minh hoạ bài viết. Nguồn: Internet.↵

Từ “thế trận toàn dân” đến “thế trận lòng dân”

Lịch sử các triều đại phong kiến Việt Nam cho thấy một tầm nhìn sâu rộng và nhất quán về bảo vệ biên cương: Giữ đất phải đi đôi với giữ lòng người. Tinh thần ấy không chỉ thể hiện ở ý chí kiên quyết tranh biện, bảo vệ từng tấc đất như lời Lê Thánh Tông, mà còn ở sách lược mềm dẻo, nhân văn, lấy “yên dân” làm gốc.

Nhà Lê sơ đã để lại những bài học lớn về thu phục và cảm hóa các tù trưởng vùng phên giậu. Lê Thái Tổ thu phục Đèo Cát Hãn ở Mường Lay; Lê Thái Tông cảm hóa Thượng Nghiễm ở Mường Muổi (Sơn La). Đó không chỉ là những sự kiện lịch sử, mà là minh chứng cho một “phương lược” sâu rễ bền gốc: Giữ yên bờ cõi bằng cả sức mạnh và lòng vị tha, bằng tình người và sự tôn trọng phong tục tập quán.

Trong bài thơ “Quế Lâm ngự chế” của Lê Thái Tông, hai chữ “yên dân” và “tấm lòng nhân” chính là chìa khóa mở ra hòa bình, hữu nghị nơi biên viễn. Tư tưởng ấy cho thấy: muốn biên giới vững bền, trước hết phải làm cho dân an cư, tin tưởng và gắn bó với triều đình, với quốc gia.

Bài thơ khắc trên vách đá. Nguồn: sonla.gov.vn

Kế thừa truyền thống ấy, Hồ Chí Minh đã nâng tầm thành tư tưởng chiến lược “thế trận lòng dân”. Người nhấn mạnh: “Giữ nhà mà không giữ cửa có được không?”, coi biên giới là “cửa” của Tổ quốc; người “canh cửa” không chỉ là cán bộ, chiến sĩ mà còn là đồng bào nơi biên giới. Theo Người, “Được lòng dân thì việc gì cũng làm được”.

Tư tưởng ấy đặt ra yêu cầu: lực lượng biên phòng phải dựa vào dân, bám dân, cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc; coi đồn là nhà, biên giới là quê hương, đồng bào là anh em ruột thịt. Khi nhân dân trở thành chủ thể tham gia bảo vệ chủ quyền, thế trận ấy sẽ là “thiên la địa võng” vững chắc nhất.

Đáng chú ý, “thế trận lòng dân” không chỉ giới hạn trong phạm vi “dân ta”, mà còn mở rộng sang “dân bạn”. Tư tưởng xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, “núi liền núi, sông liền sông” thể hiện tầm nhìn chiến lược về quan hệ láng giềng, tạo nền tảng cho hợp tác và phát triển bền vững.

Vững chủ quyền hôm nay từ nền tảng lòng dân

Kỷ niệm 67 năm Ngày truyền thống Bộ đội Biên phòng Việt Nam là dịp nhìn lại chặng đường đầy tự hào của những người lính quân hàm xanh – những “người canh cửa” trung thành của Tổ quốc.

Trong thiên tai, họ là lực lượng có mặt sớm nhất nơi “rốn lũ”, vùng sạt lở, rừng cháy; sẵn sàng hy sinh để cứu dân, dựng lại mái nhà, tiếp tế lương thực. Hình ảnh chiến sĩ biên phòng giữa dòng nước xiết miền Trung hay vòng tay ấm áp dành cho em bé vùng cao sau trận lở núi không chỉ lay động lòng người trong nước mà còn gây xúc động bạn bè quốc tế. Đó chính là biểu hiện sinh động nhất của “Bộ đội Cụ Hồ” từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu.

Trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, năm 2025, lực lượng đã đấu tranh thành công 102 chuyên án; bắt giữ hơn 7.200 vụ với trên 11.000 đối tượng; thu giữ hơn 2,4 tấn ma túy; giải cứu, hỗ trợ 90 nạn nhân nghi bị mua bán người; xử phạt hành chính hơn 5.000 vụ, nộp ngân sách trên 66 tỷ đồng. Những con số biết nói ấy khẳng định vai trò “tấm lá chắn thép” nơi tuyến đầu Tổ quốc.

Không chỉ giữ biên cương, Bộ đội Biên phòng còn là thầy giáo dạy chữ, là thầy thuốc chữa bệnh, là cán bộ dân vận, góp phần củng cố hệ thống chính trị cơ sở, nâng cao dân trí, cải thiện dân sinh. Mỗi việc làm thấu tình, đạt lý đều bồi đắp thêm niềm tin của đồng bào vào Đảng, Nhà nước và lực lượng vũ trang.

Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, tội phạm xuyên quốc gia ngày càng tinh vi, việc củng cố “thế trận lòng dân” càng trở nên cấp thiết. Điều đó đòi hỏi tiếp tục tăng cường công tác dân vận; chăm lo đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số; đấu tranh phản bác các luận điệu xuyên tạc về chủ quyền; xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị.

Đặc biệt, đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác biên phòng – từ kiểm soát tự động, khai báo điện tử, quản lý xuất nhập cảnh bằng mã QR, sinh trắc học đến chia sẻ dữ liệu trực tuyến – không chỉ nâng cao hiệu quả bảo vệ chủ quyền mà còn tạo thuận lợi cho phát triển kinh tế – xã hội vùng biên. Công nghệ hiện đại kết hợp với lòng dân vững chắc sẽ tạo nên “lá chắn kép” bảo vệ biên cương.

Mùa xuân mới đang về trên khắp nẻo biên cương. Khi ý Đảng hòa quyện với lòng dân, khi người lính quân hàm xanh luôn sát cánh cùng đồng bào, thì mỗi cột mốc, mỗi tấc đất biên giới không chỉ được bảo vệ bằng thép súng, mà còn bằng niềm tin, nghĩa tình và khát vọng hòa bình.

Nhân kỷ niệm 67 năm Ngày truyền thống Bộ đội Biên phòng Việt Nam (3-3-1959 – 3-3-2026), kính chúc các thế hệ cán bộ, chiến sĩ luôn mạnh khỏe, vững vàng nơi tuyến đầu Tổ quốc, tiếp tục xây dựng “thế trận lòng dân” ngày càng bền chặt, giữ vững chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia trong mọi tình huống.