Mỹ và nhiều quốc gia ủng hộ AI nguồn mở đi kèm 'an ninh cấp độ cao' tại thượng đỉnh ở Trung Quốc

Thành Đô, Trung Quốc Tuyên bố đa phương mới đây cho thấy các chính phủ đang ngày càng muốn kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI) trong bối cảnh các công ty liên tục tung ra những mô hình nguồn mở ngày càng mạnh mẽ.

Ông Li Lecheng, Bộ trưởng Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc, đã phát biểu tại một cuộc họp báo vào ngày 23 tháng 7 năm 2026 tại Thành Đô, Trung Quốc, trong khuôn khổ Tuần lễ Kỹ thuật số APEC

21 nền kinh tế thành viên APEC, bao gồm Mỹ và Trung Quốc, đã ra "Tuyên bố Thành Đô" về AI. Tuyên bố nhấn mạnh sự tôn trọng đối với "an ninh, bảo vệ dữ liệu và quyền sở hữu trí tuệ", đồng thời kêu gọi ủng hộ phát triển nguồn mở.

Tuyên bố được công bố hôm thứ Năm cũng chỉ rõ việc hỗ trợ các mô hình và dự án "áp dụng cơ chế bảo đảm an ninh mạnh mẽ trong suốt quá trình phát triển và triển khai".

Những chi tiết này phản ánh xu hướng AI nguồn mở đang ngày càng rời xa định hướng tự do ban đầu để hướng tới sự giám sát chặt chẽ hơn từ phía nhà nước. Trung Quốc hiện đang dẫn đầu trong đợt phát triển AI nguồn mở gần đây, giữa lúc Mỹ đưa ra các cáo buộc rằng nước này đánh cắp công nghệ từ các công ty Mỹ để thực hiện điều đó.

Các mô hình nguồn mở từ những công ty Trung Quốc như DeepSeek và GLM 5.2 hiện được phát hành miễn phí cho người dùng sử dụng và tải về. Điều này trái ngược hoàn toàn với các công ty Mỹ như Anthropic — vốn chỉ cung cấp các mô hình AI đóng và có thu phí.

Ông Winston Ma, giảng viên thỉnh giảng về luật tại Đại học New York, nhận định: Việc Tuyên bố Thành Đô "đồng thuận rõ ràng về các hệ sinh thái nguồn mở và hạ tầng tính toán" đã xác nhận khu vực Châu Á - Thái Bình Dương đang dịch chuyển từ các mô hình đóng sang hệ thống trọng số mở (open-weight), kết hợp với hạ tầng số, viễn thông và năng lượng do nhà nước điều phối.

Theo ông Lý Nhạc Thành (Li Lecheng), Bộ trưởng Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc — người chủ trì hội nghị cấp bộ trưởng hôm thứ Năm, đây là tuyên bố AI đầu tiên của APEC đưa hợp tác nguồn mở vào nội dung thảo luận ở cấp bộ trưởng.

Ông lưu ý rằng tất cả các bên đều nhận thức được những rủi ro của AI, đồng thời khuyến khích tăng cường đối thoại giữa chính phủ, khu vực tư nhân và giới hàn lâm để chia sẻ thông tin về an ninh mạng, độ an toàn của chuỗi cung ứng cũng như các hình thức lừa đảo trực tuyến.

Những phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh xuất hiện ngày càng nhiều báo cáo cho thấy cả Washington và Bắc Kinh đều đang tìm cách siết chặt kiểm soát đối với năng lực AI trong nước.

Bà Wei Sun, chuyên gia phân tích chính về AI tại Counterpoint Research, cho biết: "Việc 21 nền kinh tế, bao gồm cả Trung Quốc và Mỹ, cùng công nhận AI nguồn mở đáng tin cậy là một hướng đi cần ủng hộ mang ý nghĩa rất lớn."

"Cụm từ 'bảo đảm an ninh mạnh mẽ' tạo không gian cho các nền kinh tế coi trọng an ninh ủng hộ mô hình mở, nhưng vẫn có thể yêu cầu quy trình kiểm thử, tính minh bạch, bảo vệ dữ liệu và kiểm soát triển khai," bà nói. "Cuộc tranh luận giờ đây đang vượt ra khỏi ranh giới 'mở hay đóng', mà hướng tới câu hỏi: Ai có thể xây dựng một hệ sinh thái mở đủ đáng tin cậy để các chính phủ và doanh nghiệp sẵn sàng đưa vào vận hành."

Tuy nhiên, tốc độ phát triển của công nghệ có thể còn nhanh hơn thế.

Bà Janet De Silva, Chủ tịch Nhóm công tác về Kỹ thuật số và Đổi mới sáng tạo thuộc Hội đồng Tư vấn Kinh doanh APEC, trước đó vào sáng thứ Năm đã thúc giục các bộ trưởng chuẩn bị sẵn sàng cho kỷ nguyên máy tính lượng tử.

"Chúng ta cần cơ chế mã hóa đáng tin cậy để đảm bảo an toàn cho toàn bộ hệ thống tài chính, đồng thời bảo đảm rằng máy tính lượng tử không chỉ dừng lại ở một giải pháp an ninh, mà còn là cơ hội mang lại lợi thế cạnh tranh."