Ngân hàng rao bán khoản nợ nghìn tỷ, tài sản bảo đảm vẫn khó tìm người mua

Ngân hàng đang chào bán, đấu giá các khoản nợ từ vài chục đến hơn nghìn tỷ đồng, với tài sản bảo đảm gồm trang trại, nhà máy, bất động sản và xăng dầu. Dù vậy, thu hồi tiền vẫn khó, trong khi nghĩa vụ trả nợ tiếp tục tăng.

Khoản nợ lớn, tài sản thế chấp đa dạng

Đầu tháng 10, nhiều ngân hàng tiếp tục công bố kế hoạch bán khoản nợ và xử lý tài sản bảo đảm. Đáng chú ý, một số khoản vay được thế chấp bằng cả hệ thống sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, từ đất đai, nhà xưởng đến máy móc, hàng hóa và các khoản phải thu. Việc tìm được bên mua có khả năng tiếp nhận, khai thác những tài sản này vì thế không đơn giản.

Tại Vietcombank Chi nhánh Hà Giang, khoản nợ của Công ty TNHH Trung Linh Phát đang được tìm đơn vị định giá để xác định giá khởi điểm. Đến ngày 28/9/2026, tổng nghĩa vụ nợ của doanh nghiệp tại chi nhánh đã lên tới 1.122,96 tỷ đồng. VietinBank Hà Giang cũng thông báo tìm tổ chức thẩm định giá khoản nợ của doanh nghiệp này.

Danh mục bảo đảm được công bố gồm bốn quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất tại Hà Giang, Tuyên Quang, Ninh Bình; một bất động sản diện tích 407,1 m² trên đường Hai Bà Trưng, TP.HCM, thuộc sở hữu của bà Nguyễn Thị Sáu; sáu sổ tiết kiệm tại MB Chi nhánh Ninh Bình của bà Phạm Thị Linh. Ngoài ra còn có hàng tồn kho xăng dầu và các khoản phải thu từ hợp đồng kinh tế.

Các tài sản thuộc nhiều loại khác nhau khiến việc đánh giá khả năng thu hồi phải được thực hiện riêng cho từng phần. Giá trị đất đai, khả năng tiêu thụ hàng tồn kho và khả năng thu được các khoản phải thu không thể được xem như những yếu tố tương đương. Con số nghĩa vụ nợ cũng không đồng nghĩa với số tiền ngân hàng chắc chắn thu về khi bán khoản nợ.

Một khoản nợ đáng chú ý khác đang được BIDV chào bán liên quan đến CTCP Ba Huân và Công ty TNHH Công nghệ cao Ba Huân Thạnh Hóa. Tổng dư nợ của hai doanh nghiệp tính đến ngày 23/9/2026 vượt 624,8 tỷ đồng.

Trong đó, CTCP Ba Huân có dư nợ hơn 494,5 tỷ đồng, gồm 461,86 tỷ đồng nợ gốc và 32,65 tỷ đồng tiền lãi. Dư nợ của Công ty TNHH Công nghệ cao Ba Huân Thạnh Hóa hơn 130,34 tỷ đồng.

Tài sản thế chấp gắn với nhiều khâu trong hoạt động chăn nuôi, xử lý và chế biến trứng. Tại khu vực Bình Dương trước đây, danh mục gồm bốn khu đất có tổng diện tích hơn 176.000 m² cùng 22 nhà nuôi gà. Tại TP.HCM là nhà máy xử lý, chế biến trứng rộng 6.364,7 m², đi kèm hệ thống phân loại, đóng gói nhập khẩu từ Hà Lan. Tại Thạnh Hóa, thuộc Long An trước đây, tài sản bảo đảm gồm khu đất hơn 244.000 m² và 14 nhà nuôi gà.

Với nhóm tài sản phục vụ sản xuất chuyên biệt, người mua còn phải tính đến chi phí vận hành, bảo trì và khả năng tiếp tục kinh doanh. Diện tích lớn hay dây chuyền hiện đại là những thông tin cần thiết, nhưng chưa đủ để quyết định hiệu quả của việc mua lại. Khả năng khai thác sau khi tiếp nhận mới là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến mức giá bên mua có thể chấp nhận.

Agribank Chi nhánh Bình Thạnh cũng đưa ra đấu giá nguyên trạng khoản nợ của Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Dịch vụ Amity, trước đây mang tên Công ty TNHH Nghệ Sĩ Quyền Linh. Khoản nợ phát sinh từ cuối năm 2024, có giá trị ghi sổ tạm tính đến ngày 29/9 gần 125,57 tỷ đồng. Giá khởi điểm được công bố hơn 126,02 tỷ đồng.

Tại các chi nhánh khác của Agribank, danh mục xử lý còn có khoản nợ 29,5 tỷ đồng của Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Dự án PLC và khoản nợ 3,25 tỷ đồng của khách hàng Tô Thị Đăng tại Chi nhánh Đông Anh. Với khoản nợ thứ hai, lãi quá hạn lên tới 1,47 tỷ đồng, tương đương hơn 80% nợ gốc.

VietinBank thông báo lựa chọn tổ chức đấu giá khoản nợ của ông Nguyễn Hồ Nam với giá khởi điểm hơn 65,43 tỷ đồng. Mức này cao hơn nghĩa vụ nợ 57,95 tỷ đồng từng được ghi nhận vào tháng 8/2025.

Những khoản lãi tiếp tục phát sinh cho thấy sức ép của thời gian đối với quá trình thu hồi. Càng kéo dài, nghĩa vụ thanh toán của người vay càng lớn. Trong khi đó, giá bán khoản nợ và tài sản bảo đảm vẫn phụ thuộc vào khả năng tìm được người mua, tình trạng pháp lý và giá trị khai thác thực tế.

Ngân hàng đang chào bán, đấu giá các khoản nợ từ vài chục đến hơn nghìn tỷ đồng, với tài sản bảo đảm gồm trang trại, nhà máy, bất động sản và xăng dầu.

Rao bán nhiều chưa đồng nghĩa thu hồi được nhiều

Các thông báo bán nợ, đấu giá tài sản cho thấy ngân hàng đang đẩy mạnh xử lý những khoản vốn chưa thu hồi được. Tuy nhiên, số lượng tài sản đưa ra thị trường chỉ phản ánh một bước của quá trình. Kết quả cuối cùng phải được tính bằng số tiền thực thu và thời gian cần thiết để hoàn tất việc xử lý.

Một khoản nợ có giá trị lớn có thể cần nhiều lần định giá, chào bán mới tìm được bên mua phù hợp. Với tài sản gắn liền hoạt động sản xuất, việc dừng vận hành kéo dài còn có thể phát sinh chi phí bảo quản, sửa chữa. Nếu khả năng khai thác giảm, quá trình thương lượng giá và chuyển giao cũng khó thuận lợi.

Sức ép thu hồi nợ diễn ra cùng lúc với yêu cầu kiểm soát chất lượng tín dụng. Trong báo cáo dự báo, Chứng khoán MB (MBS) ước tính tín dụng của nhóm ngân hàng được theo dõi tăng khoảng 12% so với đầu năm. Dòng vốn mở rộng tạo điều kiện tăng thu nhập, nhưng cũng đặt ra yêu cầu theo dõi sát khả năng trả nợ, nhất là ở nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ, khách hàng cá nhân chịu sức ép từ chi phí vay.

Theo đánh giá của MBS, chất lượng tài sản giữa các ngân hàng có sự phân hóa. Vietcombank, VietinBank, ACB và Techcombank được kỳ vọng giữ tỷ lệ nợ xấu tương đối ổn định so với đầu năm. Trong khi đó, Sacombank, Eximbank, HDBank và TPBank được dự báo tiếp tục chịu sức ép về chất lượng tài sản.

Diễn biến này ảnh hưởng đến lợi nhuận thông qua chi phí dự phòng. MBS dự báo lợi nhuận quý III của Techcombank tăng 17,5% nhờ giảm chi phí dự phòng; lợi nhuận của Sacombank và Eximbank có thể giảm lần lượt 50,8% và 27,8% khi chi phí vốn và dự phòng tăng. Đây là các dự báo, chưa phải kết quả kinh doanh chính thức.

SSI Research cũng đưa ra góc nhìn thận trọng đối với một số ngân hàng. Báo cáo lưu ý sức ép chi phí vốn và biên lãi thuần tại MB, khả năng trả nợ của khách hàng vay mua nhà tại Techcombank, đồng thời dự báo tỷ lệ nợ xấu của TPBank có thể tiến gần 2%.

Theo số liệu Ngân hàng Nhà nước được đề cập, toàn hệ thống đã xử lý khoảng 141.400 tỷ đồng nợ xấu trong sáu tháng đầu năm. Dù vậy, không nên hiểu toàn bộ giá trị nợ đã xử lý là tiền mặt thu được qua đấu giá. Để đánh giá hiệu quả thu hồi, cần xem thêm phương thức xử lý và kết quả thu tiền của từng khoản.

TS. Châu Đình Linh, Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM, nhận định các ngân hàng lớn có lợi thế nhờ năng lực tài chính và hệ thống quản trị rủi ro. Ngược lại, những ngân hàng quy mô nhỏ có thể gặp khó khăn đồng thời ở hai mặt: nợ tồn đọng kéo dài và tài sản bảo đảm khó chuyển nhượng.

Nhận định này cho thấy khả năng xử lý nợ không chỉ phụ thuộc vào giá trị tài sản thế chấp. Ngân hàng còn cần nguồn lực theo đuổi quá trình thu hồi, đánh giá đúng tình trạng tài sản và lựa chọn phương án bán phù hợp. Bên mua cũng cần thông tin rõ ràng để tính toán chi phí tiếp nhận và rủi ro phát sinh.

Vì vậy, phát triển thị trường mua bán nợ chuyên nghiệp cần đi cùng việc minh bạch hồ sơ khoản nợ, tình trạng pháp lý và điều kiện chuyển giao tài sản. Khi có thêm bên mua đủ năng lực, ngân hàng có thể mở rộng lựa chọn xử lý, thay vì kéo dài việc chào bán một danh mục khó tìm đầu ra.

Từ khoản nợ hơn nghìn tỷ đồng của Trung Linh Phát đến hệ thống trang trại, nhà máy của Ba Huân, bài toán chung vẫn là thu hồi được bao nhiêu tiền và trong bao lâu. Tài sản bảo đảm chỉ thực sự giúp giảm sức ép cho ngân hàng khi có thể chuyển giao, khai thác và tạo nguồn thanh toán. Nếu việc rao bán tiếp tục kéo dài, chi phí xử lý và nghĩa vụ nợ vẫn tăng, còn phần vốn chưa thu hồi tiếp tục gây sức ép lên hoạt động kinh doanh.