Nghệ thuật đánh thức trọn vẹn tinh túy xứ Thái

Người xưa thường nói, để mà pha trà cho thơm ngon, hoàn hảo tới từng sắc nước, hương vị, phải tuân theo một nghệ thuật hết sức độc đáo: “Nhất nước, nhì trà, tam pha, tứ ấm”. Đây chính là bốn yếu tố tiên quyết để tạo nên một ấm trà ngon cho người thưởng thức nó. Đến với chè Tuấn Hiền, người ta có thể cảm nhận được hương cốm của trà hòa hợp với vị đậm đà của Tân Cương, điều đặc biệt khó tìm ở những vùng đất khác

Tỉ mỉ trong từng công đoạn

Để giữ được hương vị của cây chè, búp chè từ khi sao khô cho tới tay người sử dụng, quá trình chế biến từ lúc bắt đầu sao tươi cho đến sao khô, đánh giòn, làm lên hương là vô cùng quan trọng. Công đoạn hái chè quyết định tới dáng hình của lá trà sau khi chế biến. Với thành phẩm là những cánh chè khô, nhỏ như cái đinh, người ta hái từ búp chè tươi chỉ mỗi nõn đinh, chè nõn tôm thì hái một tôm một lá, còn đối với những cánh chè khô, xoăn như móc câu, sẽ được hái theo kỹ thuật “1 tôm 2 lá”.

Theo chia sẻ của các nghệ nhân làm chè, chè tươi được tráng xuất trước khi cho vào chế biến sẽ được sao khô hơn chè bình thường, công đoạn này giúp làm giữ trọn hương vị vốn có của nó. Sau khi đưa mẻ chè ra nia vò bằng tay, chè tiếp tục được sao lần thứ hai để đánh giòn. Để giữ được hương trà, sắc nước, người sao chè phải tuân theo “quy tắc nghiêm ngặt” bên chảo lửa theo từng giai đoạn. Với chè tươi, nhiệt độ phải cao hơn, còn chè ráo, chè đánh giòn sẽ cho nhiệt thấp hơn, lên hương từ đó và thơm ngon hơn. 

Có thể nói, phương thức sao chế riêng biệt với kỹ thuật của nghệ nhân nơi đây là bí quyết đem lại hương thơm tròn vị của dòng trà này.

Chè tươi sau khi được sao tay ở nhiệt độ phù hợp (Ảnh: Phạm Minh)

“Tam pha” theo văn hóa trà Việt

Đi theo mỗi loại trà, người ta lại khám phá ra được những cách pha riêng biệt, phù hợp, sao cho ấm trà được dậy vị. Nhưng để trà tỏa hương thơm nhất, tách trà được thanh mát, dịu ngọt, đầu tiên cần tới bước tráng trà. Công đoạn tráng giúp cho nước sau đổ vào sẽ khiến trà ngấm được nhanh hơn.

Nhiều người vẫn thường pha trà bằng cách đổ trực tiếp nước sôi 100 độ C vào ấm, tuy nhiên, điều này sẽ khiến trà bị nồng, dễ đắng chát, thậm chí mất đi hương thơm tự nhiên. Nhiệt độ nước phù hợp nhất để pha trà sẽ rơi vào khoảng 80 độ C, giúp giữ trọn vị thanh ngọt trong tách trà, màu nước xanh ánh vàng chuẩn đất Tân Cương. Thời gian hãm trà phụ thuộc chủ yếu vào bản thân người thưởng trà, có người thích uống trà đậm để cảm nhận hậu vị sâu, người thì chỉ muốn nhâm nhi cái vị chát dịu, ngọt thanh nhẹ nhàng. Để giữ lại vị thanh khiết, cảm giác “tiền chát, hậu ngọt”, chỉ cần hãm trà độ 1 phút là có thể thưởng trà. Nếu muốn thật đậm trà thì cần để khoảng ba phút, thời gian vừa đủ để búp chè ngấm ra hết.

Dù chỉ đơn thuần là một cuộc gặp mặt tình cờ, hay đàm đạo về chuyện thế sự, chén trà cũng có thể xuất hiện như một sợi dây liên kết không thể thiếu trong không gian sinh hoạt, văn hóa của con người Việt Nam.