Nước thải xử lý đạt chuẩn là nguồn tài nguyên quý

Nước thải sau khi xử lý đạt chuẩn (sinh hoạt, công nghiệp) là nguồn tài nguyên quý, giúp giải quyết khan hiếm nước và bảo vệ môi trường theo mô hình kinh tế tuần hoàn.

Thế giới tái sử dụng nước thải như thế nào?

Tái sử dụng nước thải là giải pháp quan trọng ưu tiên để bổ sung đáp ứng nguồn nước cấp trong tình trạng khan hiếm và ô nhiễm nguồn nước ngày càng gia tăng. Tại nhiều quốc gia, hoạt động tái sử dụng nước thải, bao gồm xử lý nước thải để tái sử dụng; tiếp nhận, sử dụng nước tái tạo; quyền và trách nhiệm có liên quan… được ghi rõ trong giấy phép.

Tại Mỹ: Mỹ có gần 7-8% nước thải được tái sử dụng với nhiều mục đích khác nhau: tái sử dụng nước thải cho các hoạt động ở đô thị (tưới cảnh quan và các sân golf); tái sử dụng nước cho nông nghiệp (trồng trọt, chăn nuôi); tái sử dụng nước cho các mục đích tạo khoảng không cách ly; tái sử dụng nước cho các mục đích môi trường (cấp nước cho vùng đất ngập nước, cấp nước duy trì dòng chảy sông suối); tái sử dụng nước cho các mục đích công nghiệp (sản xuất, làm mát, vệ sinh thiết bị...)... Trong đó, tái sử dụng nước thải cho hoạt động nông nghiệp chiếm tỷ trọng cao nhất.

Dự án mẫu xử lý nước thải ở Illinois - Hoa Kỳ (Ảnh: Sustainable Brands).

Các vấn đề quản lý nước thải tái sử dụng được đề cập một cách hệ thống và toàn diện trong các văn bản pháp luật cấp liên bang, cấp bang của Mỹ như trong Đạo luật Môi trường quốc gia (NEPA), các đạo luật về bảo vệ tài nguyên sinh học, cảnh quan và văn hoá… Trên cơ sở các khung quy định, hướng dẫn cấp liên bang, nhiều bang đã ban hành các chính sách, quy định, hướng dẫn tài chính, kỹ thuật, quản lý chi tiết cho việc tái sử dụng nước thải.

Tại Mỹ, nước thải sau xử lý được tái sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau, bao gồm: ái sử dụng nước cho đô thị; nông nghiệp; công nghiệp; các khu vực cảnh quan, giải trí; cấp nước sinh hoạt; môi trường (ví dụ bổ cập nước cho khu vực đất ngập nước; tăng cường dòng chảy sông, suối…).

Nhiều bang của Mỹ đã ban hành các quy định, hướng dẫn cụ thể cho việc tái sử dụng nước thải đối với các mục đích sử dụng nước khác nhau. Trong đó, quy định rõ các yêu cầu về chất lượng nước, công nghệ xử lý, quan trắc, giám sát chất lượng nước, khoảng cách giới hạn tối thiểu đến các giếng cấp nước… tương ứng với từng mục đích tái sử dụng khác nhau. Các thông số chất lượng nước yêu cầu phải được kiểm soát chặt chẽ bao gồm pH, BOD, độ đục, Fecal Coliform và Clo dư. Một số bang quy định giấy phép riêng cho hoạt động tái sử dụng nước thải trong hệ thống chương trình cấp phép của bang, một số bang khác lại tích hợp việc cho phép hoạt động tái sử dụng nước thải trong các giấy phép về tài nguyên nước sẵn có.

Ai Cập:Nhà máy xử lý nước thải quy mô lớn nhất thế giới

Nhà máy xử lý nước thải Bahr El-Baqar. (Nguồn: cairoscene)

Nhà máy Bahr El-Baqar được trang bị hệ thống vận hành hiện đại để xử lý nguồn nước thải theo quy trình bơm nước, ngưng tụ, gạn lọc và khử trùng. Dự án xử lý nước thải và khử mặn của quốc gia Bắc Phi này sẽ giúp tiết kiệm hàng tỷ m3 nước, phục vụ công tác cải tạo đất và tưới tiêu. Nhà máy Bahr El-Baqar có kinh phí đầu tư 20 tỷ bảng Ai Cập (1,28 tỷ USD), công suất xử lý nước thải 5,6 triệu m3/ngày và sẽ đưa nguồn nước này tới khu vực Bắc Sinai để góp phần cải tạo hơn 1.600 km2 đất đai.

Tại châu Âu:Tình hình khan hiếm nước, hạn hán diễn ra phổ biến trong những thập kỷ gần đây đã làm ảnh hưởng đến ít nhất 11% người dân Châu Âu tại 17% diện tích toàn khu vực. Đặc biệt, tại khu vực Địa Trung Hải (bao gồm các quốc gia Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ý, miền Nam nước Pháp, Hy Lạp, Cộng hòa Shíp và Malta), khoảng 20% dân số thường xuyên sống trong tình trạng căng thẳng về nước và trong mùa hè, đến hơn 50% dân số bị ảnh hưởng do khan hiếm nước. Theo ước tính, trung bình mỗi năm khoảng hơn 40.000 triệu m3 nước thải được xử lý trên toàn Châu Âu, nhưng trong số đó chỉ khoảng 964 triệu m3 (tương đương với 2,4%) được tái sử dụng.

Do đó, vai trò tiềm năng của việc tái sử dụng nước thải đã qua xử lý như một nguồn cung cấp nước thay thế hiện đã được thừa nhận và đưa vào các chiến lược có liên quan của Liên minh châu Âu. Tái sử dụng nước thải là lĩnh vực ưu tiên hàng đầu trong Kế hoạch thực hiện chiến lược của Đối tác Sáng kiến châu Âu về nước và tối đa hóa việc tái sử dụng nước là một mục tiêu cụ thể trong Chiến dịch truyền thông "Kế hoạch chi tiết để bảo vệ tài nguyên nước của châu Âu".

Tại Nhật Bản: Để quản lý hoạt động tái sử dụng nước thải, năm 2005, Chính phủ Nhật Bản ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật về tái sử dụng nước thải với 7 thông số ô nhiễm cần kiểm soát ứng với các mục đích tái sử dụng nước thải khác nhau. Đồng thời, Bộ Đất đai, giao thông, hạ tầng kỹ thuật và du lịch của Nhật Bản cũng đã xây dựng và ban hành các hướng dẫn kỹ thuật liên quan đến tái sử dụng nước thải như hướng dẫn về hệ thống tái sử dụng nước thải có sử dụng công nghệ lọc màng UF và khử trùng bằng tia UV…

Nhà máy nước Tokyo có công suất xử lý lên đến 300 nghìn mét khối nước nỗi ngày bằng cách sử dụng công nghệ xử lý ozine và than hoạt tính sinh học.

Đối với yêu cầu về kỹ thuật, Nhật Bản cũng có các quy định về mức độ xử lý nước thải ứng với các mục đích tái sử dụng nước, cụ thể, đối với nước tái sử dụng cho các mục đích xả rửa vệ sinh, phun tưới và tạo cảnh quan, nước thải phải được lọc cát hoặc xử lý cấp tương đương hoặc cao cấp hơn; đối với nước tái sử dụng cho mục đích giải trí, nước thải phải được xử lý keo tụ kết hợp lọc cát hoặc xử lý cao cấp hơn.

Australia:Hệ thống thoát nước xử lý hơn 320.000 triệu lít nước thải/năm

Hệ thống thoát nước tại Australia xử lý hơn 320.000 triệu lít nước thải mỗi năm, đủ chứa đầy 128.000 hồ bơi tiêu chuẩn Olympic.

Nước thải từ phòng tắm, nhà vệ sinh, nhà bếp và phòng giặt chảy vào hệ thống thoát nước thông qua một mạng lưới các đường ống ngầm. Tại Melbourne, nước thải từ các doanh nghiệp sản xuất được gọi là chất thải thương mại.

Các doanh nghiệp cần sự cho phép của các nhà bán lẻ nước để xả chất thải thương mại và hệ thống thoát nước chứa nhiều chất ô nhiễm hơn so với rác sinh hoạt. Nước thải thương mại có thể chứa hóa chất, kim loại, chất tẩy rửa có thể làm tăng nguy cơ tổn lại đến môi trường và tăng chi phí xử lý.

Nhà máy xử lý nước thải tại Australia (Ảnh: TTXVN).

Việt Nam - Biến nước thải sau xử lý thành tài nguyên quý

TP. Hà Nội phê duyệt chủ trương đầu tư Dự án xây dựng hệ thống thu gom và nhà máy xử lý nước thải Nam An Khánh giai đoạn 1 với tổng mức đầu tư hơn 430 tỉ đồng (Ảnh minh họa).

Khi áp lực thiếu hụt nước ngày càng gia tăng, tái sử dụng nước sau xử lý được xem là một trong những lời giải quan trọng nhằm củng cố an ninh tài nguyên nước cho Việt Nam trong dài hạn.

Tỷ lệ nước thải đô thị được xử lý tại các Nhà máy xử lý nước thải tập trung còn hạn chế. Với tốc độ đô thị hóa như hiện nay, để thu gom và xử lý hết được nước thải từ các khu dân cư đô thị, ven đô, các cơ sở dịch vụ, bên cạnh giải pháp thu gom và xử lý nước thải tập trung, cần phát triển và ứng dụng cả các giải pháp thu gom, xử lý nước thải tại chỗ...cho biết đến nay, mới chỉ có khoảng 18% nước thải đô thị được xử lý tại các Nhà máy xử lý nước thải tập trung.