Quy chuẩn - "hàng rào" bảo vệ an toàn cho cộng đồng
Quy chuẩn kỹ thuật thường ít được người tiêu dùng quan tâm hơn giá cả hay thương hiệu. Tuy nhiên, phía sau mỗi quy chuẩn là những yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm an toàn cho con người, tài sản và môi trường. Khi quy chuẩn bị xem nhẹ hoặc không được tuân thủ, thiệt hại không chỉ thuộc về doanh nghiệp mà cuối cùng chính người tiêu dùng và toàn xã hội là những đối tượng phải gánh chịu.
Quy chuẩn là "hàng rào" bảo vệ an toàn
Theo Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật, quy chuẩn kỹ thuật (QCVN) là quy định về mức giới hạn của các đặc tính kỹ thuật và yêu cầu quản lý mà sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, quá trình hoặc môi trường phải đáp ứng để bảo đảm an toàn, vệ sinh, sức khỏe con người, bảo vệ động vật, thực vật, môi trường, lợi ích và an ninh quốc gia. Khác với tiêu chuẩn mang tính tự nguyện, quy chuẩn kỹ thuật có tính bắt buộc áp dụng.
Trong thực tế, nhiều sản phẩm có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn như mũ bảo hiểm, đồ chơi trẻ em, thiết bị điện, xăng dầu, vật liệu xây dựng, thang máy, bình chịu áp lực... đều phải đáp ứng các quy chuẩn kỹ thuật tương ứng trước khi lưu thông trên thị trường.
Việc tuân thủ quy chuẩn giúp loại bỏ những sản phẩm không đáp ứng yêu cầu tối thiểu về an toàn, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh.
Khi quy chuẩn bị xem nhẹ
Nếu quy chuẩn không được tuân thủ hoặc việc kiểm soát bị buông lỏng, những rủi ro có thể xuất hiện ở nhiều lĩnh vực.
Đối với người tiêu dùng, nguy cơ lớn nhất là sử dụng phải sản phẩm không bảo đảm an toàn, tiềm ẩn nguy cơ gây tai nạn, cháy nổ hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe.
Đối với doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc, việc tồn tại các sản phẩm không đáp ứng quy chuẩn trên thị trường sẽ tạo ra sự cạnh tranh không công bằng. Doanh nghiệp đầu tư vào kiểm soát chất lượng, thử nghiệm, chứng nhận hợp quy sẽ phải cạnh tranh với những đơn vị cắt giảm chi phí bằng cách bỏ qua các yêu cầu bắt buộc.
Ở góc độ quản lý nhà nước, việc sản phẩm không đáp ứng quy chuẩn lưu thông trên thị trường sẽ làm gia tăng chi phí kiểm tra, xử lý vi phạm, thu hồi sản phẩm và khắc phục hậu quả.
Đặc biệt, theo Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa (sửa đổi), từ ngày 1/1/2026, việc quản lý sản phẩm, hàng hóa được chuyển sang phương thức quản lý theo mức độ rủi ro. Đối với sản phẩm, hàng hóa có rủi ro trung bình và rủi ro cao, việc đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật và các yêu cầu đánh giá sự phù hợp là một trong những căn cứ quan trọng trước khi đưa ra thị trường.
Tuân thủ quy chuẩn là trách nhiệm và lợi thế
Trong bối cảnh hội nhập, nhiều thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt các yêu cầu kỹ thuật đối với hàng hóa. Việc chủ động đáp ứng quy chuẩn không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật trong nước mà còn tạo nền tảng để đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật của thị trường quốc tế.
Đối với người tiêu dùng, việc lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được công bố hợp quy (đối với hàng hóa thuộc diện phải công bố hợp quy) cũng là cách giảm thiểu rủi ro khi sử dụng.
Quy chuẩn kỹ thuật không phải là thủ tục hành chính làm khó doanh nghiệp, mà là "lằn ranh" tối thiểu để bảo vệ an toàn cho cộng đồng. Khi quy chuẩn bị xem nhẹ, hậu quả cuối cùng không chỉ dừng lại ở một sản phẩm vi phạm, mà có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, tài sản của người dân, uy tín của doanh nghiệp chân chính và niềm tin đối với thị trường. Vì vậy, tuân thủ quy chuẩn không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là trách nhiệm đối với xã hội.
