Quy tụ 100 nhân tài về nước: Việt Nam quyết tâm làm chủ 80% công nghệ lõi

Bên lề tọa đàm phát triển các ngành công nghệ chiến lược tại Thung lũng Silicon (Mỹ), Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC) vừa hé lộ kế hoạch tập hợp 100 chuyên gia, trí thức người Việt hàng đầu thế giới nhằm hiện thực hóa mục tiêu làm chủ công nghệ lõi vào năm 2030.

Tại buổi tọa đàm kết nối mạng lưới đổi mới sáng tạo diễn ra tại bang California, đại diện NIC cho biết đơn vị này đang hoàn tất kế hoạch quy tụ 100 nhân tài công nghệ gốc Việt trên toàn cầu. Sự kiện dự kiến diễn ra vào tháng 10 tới tại Việt Nam, tạo thành một diễn đàn chuyên sâu để các chuyên gia chia sẻ kinh nghiệm và thiết lập các mối quan hệ hợp tác trọng yếu.

Sự kiện thu hút sự góp mặt của gần 100 gương mặt tiêu biểu đang công tác tại các "ông lớn" công nghệ và đại học danh tiếng như Lê Viết Quốc (Google), Lê Minh Thông (Tesla), Nguyễn Việt Hùng (Đại học Berkeley) hay Christopher Nguyễn (AI Alliance). Tại đây, TS. Lê Viết Quốc khẳng định trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra cánh cửa vàng để Việt Nam giải quyết các bài toán phát triển then chốt. Ông cũng cam kết sẽ hỗ trợ kết nối mạng lưới chuyên gia quốc tế để đóng góp trực tiếp cho hệ sinh thái trong nước.

Dự án quy tụ nhân tài lần này không dàn trải mà tập trung nguồn lực vào các ngành công nghệ ưu tiên. Hiện nay, Việt Nam xác định 6 sản phẩm chiến lược cần bứt phá bao gồm: mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và trợ lý ảo tiếng Việt, AI camera tại biên, robot di động tự hành, thiết bị mạng 5G, hạ tầng blockchain và thiết bị bay không người lái (drone).

Đại diện NIC chia sẻ tại tọa đàm "Kết nối Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và chuyên gia Việt Nam tại Silicon Valley nhằm phát triển các ngành công nghệ chiến lược" tổ chức ở California, Mỹ. Ảnh: Thủy Tiên 

Mục tiêu được Chính phủ đặt ra rất cụ thể: Đến năm 2030, Việt Nam phải làm chủ 80% công nghệ lõi của các sản phẩm này. Đồng thời, tỷ lệ nội địa hóa cần đạt tối thiểu 60% giá bán và đáp ứng ít nhất 30% nhu cầu thị trường nội địa. Đây là thách thức lớn, đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa nội lực trong nước và tri thức từ cộng đồng người Việt hải ngoại.

Theo ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc NIC, việc huy động hiệu quả nguồn lực từ cộng đồng chuyên gia quốc tế là yếu tố "then chốt" để nâng cao năng lực công nghệ nội sinh. Đồng quan điểm, ông Lê Đức Trung, Phó Tổng lãnh sự Việt Nam tại San Francisco, khẳng định cơ quan ngoại giao sẽ đóng vai trò cầu nối, hỗ trợ tối đa các hoạt động đầu tư và chuyển giao công nghệ cao giữa Mỹ và Việt Nam.

Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam, sau 8 năm thành lập, hiện đã vươn rộng tới 22 quốc gia với hơn 2.500 thành viên. Tiền lệ từ chương trình quy tụ 100 người trẻ tiêu biểu năm 2018 cho thấy mô hình này mang lại hiệu quả thực tế rõ rệt, khi nhiều chuyên gia sau đó đã quyết định trở về đóng góp trực tiếp cho các tập đoàn công nghệ lớn trong nước.

Quy tụ 100 nhân tài về nước: Việt Nam quyết tâm làm chủ 80% công nghệ lõi 

Sự trở lại của 100 nhân tài vào tháng 10 tới được kỳ vọng sẽ không chỉ dừng lại ở những thảo luận lý thuyết, mà sẽ hình thành các dự án hợp tác cụ thể giữa doanh nghiệp và các viện nghiên cứu, thúc đẩy thương mại hóa các thành tựu khoa học hiện đại như chip bán dẫn, công nghệ lượng tử và y sinh tại Việt Nam.

Mới đây, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng vừa đưa ra lấy ý kiến dự thảo Danh mục công nghệ cao ưu tiên đầu tư phát triển. 84 công nghệ cao được lựa chọn không chỉ dừng lại ở việc cập nhật xu hướng mà còn đóng vai trò là "xương sống" cho hạ tầng số quốc gia. Đứng đầu danh sách là các công nghệ nền tảng của Cách mạng Công nghiệp 4.0 như Trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), Dữ liệu lớn (Big Data) và phân tích dữ liệu.

Đáng chú ý, dự thảo đã mở rộng sang các lĩnh vực mang tính tương lai như điện toán lượng tử, chuỗi khối (Blockchain) và bản sao số (Digital Twin). Đây là những công cụ then chốt để tối ưu hóa quản lý đô thị và sản xuất thông minh. Việc đưa các công nghệ thực tại mở rộng (XR) và an ninh mạng vào danh mục ưu tiên cho thấy tầm nhìn của cơ quan quản lý trong việc bảo vệ và phát triển không gian số an toàn, hiện đại.

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của dự thảo chính là lĩnh vực bán dẫn. Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực trở thành một "mắt xích" quan trọng trong chuỗi cung ứng vi mạch thế giới, việc ưu tiên các công nghệ thiết kế, chế tạo, đóng gói và kiểm thử vi mạch điện tử tích hợp (IC) là bước đi mang tính quyết định.

Đi đôi với bán dẫn là hệ sinh thái tự động hóa với robot công nghiệp, hệ thống sản xuất linh hoạt và máy công cụ điều khiển số thế hệ mới. Những công nghệ này được kỳ vọng sẽ thay đổi diện mạo ngành công nghiệp sản xuất, từ thâm dụng lao động sang tự động hóa hoàn toàn, giúp nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.