Tại sao Telegram bất ngờ bị gỡ khỏi App Store của Apple, sau đó được khôi phục?

Điều gì đã châm ngòi cho việc Telegram bị gỡ khỏi App Store của Apple? Tại sao Apple lại đảo ngược quyết định chỉ trong vài giờ? Và ông Pavel Durov tuyên bố điều gì? Cùng nhìn lại toàn cảnh sự việc.

Giám đốc điều hành (CEO) Telegram Pavel Durov đã đổ lỗi cho một kẻ tống tiền với cáo buộc cài cắm nội dung CSAM vào một nhóm chat công khai nhằm khiến ứng dụng bị gỡ tạm thời khỏi App Store. Nguồn ảnh: Zulfugar Karimov, Unsplash.

Telegram lại vừa vướng vào một cuộc tranh cãi mới sau khi ứng dụng này biến mất trong thời gian ngắn trên App Store của Apple. Các báo cáo chỉ ra rằng việc gỡ bỏ này liên quan đến quá trình giám sát cách thức nền tảng nhắn tin này xử lý các tài liệu lạm dụng tình dục trẻ em (CSAM).

Vào tối thứ Hai, ngày 3/8, Apple đã gỡ bỏ Telegram khỏi App Store trên phạm vi toàn cầu do những lo ngại về nội dung CSAM. Động thái gỡ bỏ được đưa ra sau khi một cuộc đánh giá cho thấy Telegram đã vi phạm "các nguyên tắc nghiêm ngặt của chúng tôi về việc cấm tài liệu lạm dụng tình dục trẻ em," Apple cho biết trong một tuyên bố gửi tới phóng viên Mark Gurman của Bloomberg.

Trong khoảng thời gian bị gỡ bỏ ngắn ngủi, những người dùng Telegram đã tải ứng dụng từ trước vẫn có thể tiếp tục sử dụng bình thường. Ứng dụng này đã được khôi phục vào ngày hôm sau, sau khi Apple xác nhận rằng Telegram đã nhanh chóng xóa bỏ nội dung CSAM và cấm tài khoản của người dùng đăng tải nội dung đó.

Đây không phải là lần đầu tiên Telegram phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ do cách tiếp cận khá lỏng lẻo trong khâu kiểm duyệt nội dung. Bên cạnh CSAM, nền tảng này trước đây từng bị cáo buộc tiếp tay cho các hành vi lừa đảo, vi phạm bản quyền trực tuyến, khủng bố, tội phạm và phát tán thông tin sai lệch.

Sự việc diễn ra vài tháng sau khi chính quyền trung ương ban hành lệnh chặn Telegram tại Ấn Độ trong năm ngày theo yêu cầu từ Cơ quan Khảo thí Quốc gia (NTA) - đơn vị chịu trách nhiệm tổ chức Kỳ thi Khảo thí và Xét tuyển Quốc gia (NEET) - sau khi kỳ thi tuyển sinh đại học y khoa quan trọng của nước này bị hủy bỏ vào đầu năm nay do hàng loạt cáo buộc lộ đề và các sai phạm trên diện rộng.

Nền tảng này được cho là đã bị lợi dụng để phát tán các câu hỏi bị rò rỉ và làm kênh liên lạc với học sinh, môi giới cùng những cá nhân khác liên quan đến đường dây này. Tuy nhiên, Telegram cũng được sử dụng rộng rãi bởi những người biểu tình và các tổ chức tin tức nhằm né tránh sự kiểm soát từ các chính quyền độc tài, và nhìn chung được biết đến với lập trường phản kháng trước sự giám sát của chính phủ.

Phản hồi về động thái gỡ bỏ tạm thời của Apple, Telegram cho biết trong một bài đăng trên X: "Tôi chắc chắn rằng lập trường này sẽ được áp dụng công bằng cho tất cả các ứng dụng khác trên cửa hàng trong tương lai, đúng không?". "Apple đã sai lầm khi làm gián đoạn hoạt động liên lạc hợp pháp của một tỷ người chỉ vì hành động của một người dùng duy nhất," trang The Verge trích dẫn lời một người phát ngôn của công ty.

Điều gì đã kích hoạt lệnh gỡ bỏ tạm thời đối với Telegram?

Trong một bài đăng trên X, Giám đốc điều hành (CEO) Telegram Pavel Durov đã đổ lỗi cho một kẻ tống tiền với cáo buộc cố tình cài cắm nội dung CSAM vào một nhóm chat công khai nhằm khiến ứng dụng bị gỡ tạm thời khỏi App Store vào tối thứ Hai. Ông Durov cũng khẳng định rằng Apple đã gỡ ứng dụng khỏi App Store trước khi liên hệ với Telegram.

"Điều này tạo ra một rủi ro hệ thống tiềm ẩn đối với mọi ứng dụng di động lưu trữ nội dung do người dùng tạo ra. Nếu một ứng dụng được hơn một tỷ người sử dụng có thể bị xóa khỏi App Store mà không có cảnh báo trước, thì bất kỳ ứng dụng nào cũng có thể rơi vào tình cảnh tương tự," ông Durov nhấn mạnh.

"Những kẻ tống tiền đã tìm ra cách thao túng để Apple phản ứng thái quá," ông bổ sung. Theo vị CEO, 'những kẻ tống tiền' sử dụng các tài khoản tự động hoặc bot trên Telegram để cài cắm nội dung bất hợp pháp vào các nhóm công khai, sau đó báo cáo trực tiếp cho phía Apple. Ông Durov cáo buộc đây là một nỗ lực nhằm kích hoạt lệnh gỡ bỏ đối với các cộng đồng hợp pháp khi chủ sở hữu của chúng từ chối trả tiền cho những kẻ này.

Đề cập đến sự cố dẫn tới việc gỡ bỏ vào hôm thứ Hai, ông Durov cáo buộc rằng kẻ tống tiền đã chèn nội dung bất hợp pháp được tinh chỉnh bằng AI thông qua việc chỉnh sửa một tin nhắn cũ trong một nhóm chat Telegram đang hoạt động, qua đó ngăn chặn các thành viên trong nhóm nhìn thấy hoặc báo cáo nội dung đó.

Tính năng chỉnh sửa tin nhắn của Telegram trước đây cũng từng bị lạm dụng theo cách tương tự. Trong chỉ thị chặn Telegram tại Ấn Độ, NTA cũng đã yêu cầu ứng dụng này vô hiệu hóa tính năng chỉnh sửa tin nhắn tại thị trường nước này cho đến ngày 30/6. Theo cơ quan khảo thí, tính năng này đã bị sử dụng trong nhiều kỳ thi gần đây nhằm ngụy tạo các bằng chứng 'lộ đề' sau khi sự kiện đã diễn ra.

Lên tiếng bảo vệ các chính sách kiểm duyệt nội dung của mình, Telegram cho biết họ đã xóa hơn 337.900 nhóm và kênh liên quan đến CSAM trong năm 2026. Trang tổng quan về an toàn của ứng dụng cũng khẳng định rằng họ "chặn hàng chục nghìn nhóm và kênh mỗi ngày, đồng thời xóa bỏ hàng triệu mảnh nội dung" vi phạm các chính sách nền tảng.

Telegram từng đối mặt với những rào cản pháp lý nào khác?

Các chính sách kiểm duyệt của Telegram ngày càng vấp phải nhiều chỉ trích trong những năm gần đây. Trở lại thời điểm năm 2018, Apple từng gỡ bỏ Telegram khỏi App Store cũng do sự xuất hiện của các nội dung CSAM.

Trở lại thời điểm năm 2022, Tòa án Tối cao Brazil đã ban lệnh cấm Telegram trên toàn quốc trước thềm một cuộc bầu cử tổng thống. Cơ quan này cho biết ứng dụng đã không tuân thủ các sắc lệnh yêu cầu xóa các tài khoản liên quan đến một người ủng hộ cựu Tổng thống Jair Bolsonaro, người đang bị điều tra vì hành vi phát tán thông tin sai lệch và đe dọa các thẩm phán của Tòa án Tối cao.

Trở lại thời điểm năm 2023, Bộ trưởng Tư pháp Na Uy từng tuyên bố trong một thông báo chính thức rằng các quan chức nhà nước không nên cài đặt Telegram hoặc TikTok trên các thiết bị phục vụ công việc, do chính phủ nước này coi các ứng dụng trên là mối đe dọa đối với an ninh quốc gia.

Trở lại thời điểm năm 2024, giới chức Pháp đã bắt giữ CEO Durov của Telegram và cáo buộc ông tạo điều kiện cho các giao dịch bất hợp pháp cũng như đồng lõa trong việc phát tán CSAM. Vài tháng sau, nhà sáng lập gốc Nga đã được phép rời khỏi Pháp tạm thời sau khi được nới lỏng các nghĩa vụ trong khuôn khổ cuộc điều tra về những hoạt động tội phạm trên ứng dụng nhắn tin này. Gần đây, Nga cũng đã phát lệnh bắt giữ Durov, với cáo buộc Telegram tiếp tay cho chủ nghĩa khủng bố.