Thủ tướng Lê Minh Hưng: Dự kiến 75% nguồn lực chương trình mục tiêu quốc gia dành cho chi đầu tư

Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Chính phủ dự kiến cơ cấu lại hơn 800.000 tỷ đồng nguồn lực của 4 chương trình mục tiêu quốc gia, theo hướng khoảng 75% dành cho chi đầu tư, 25% cho chi thường xuyên…

Thủ tướng phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Tại phiên thảo luận tổ ngày 19/8, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dành nhiều thời gian làm rõ đề xuất tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình tổng thể. Theo Thủ tướng, mục tiêu của việc tích hợp không phải cộng gộp cơ học mà là cơ cấu lại nhiệm vụ, nguồn lực và phương thức thực hiện, qua đó khắc phục tình trạng phân mảnh, chồng chéo và đưa nguồn lực đến đúng nơi thực sự cần.

Theo tính toán sơ bộ, tổng nguồn lực của 4 chương trình khoảng 800.000 tỷ đồng, trong đó có thời điểm chi thường xuyên chiếm trên 40%. Nhiều nội dung trong số này thực chất đã thuộc nhiệm vụ chi thường xuyên của các bộ, ngành và địa phương.

Trên cơ sở rà soát, Chính phủ dự kiến điều chỉnh cơ cấu nguồn lực theo hướng khoảng 75% dành cho chi đầu tư và 25% cho chi thường xuyên. Trong quá trình thực hiện, tỷ trọng chi thường xuyên có thể tiếp tục giảm để tăng nguồn lực cho đầu tư phát triển.

Thủ tướng nhấn mạnh tích hợp không đồng nghĩa với thay đổi hay thu hẹp các mục tiêu đã được Quốc hội thông qua. Quan điểm của Chính phủ là đây không phải là tích hợp cơ học. Các mục tiêu phải được bảo đảm xuyên suốt, nhưng nhiệm vụ cần được cơ cấu lại để tránh trùng lặp, lãng phí, dàn trải và đưa nguồn lực vào đúng những nơi cần thiết.

Một điểm quan trọng trong cách tiếp cận mới là không áp dụng một cơ cấu nhiệm vụ và đầu tư giống nhau cho tất cả địa phương. Trên cơ sở khung mục tiêu và tiêu chí chung, địa phương cần được phân cấp để chủ động xác định lĩnh vực ưu tiên theo nhu cầu thực tế.

Thủ tướng dẫn ví dụ không thể để một địa phương đã cơ bản đáp ứng nhu cầu giáo dục nhưng vẫn phải tiếp tục xây trường, hoặc nơi đã đủ cơ sở y tế nhưng vẫn tiếp tục đầu tư vào y tế chỉ vì cơ cấu chương trình quy định cứng.

Thủ tướng cho rằng nguồn lực phải ưu tiên những địa bàn chưa tự cân đối được ngân sách và những khu vực thực sự cần hỗ trợ, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo. Trong khi kế hoạch đầu tư công trung hạn vẫn tập trung cho các cực tăng trưởng và hạ tầng chiến lược, các chương trình mục tiêu quốc gia có vai trò điều tiết nguồn lực để giải quyết những vấn đề xã hội tại các khu vực còn khó khăn.

Thủ tướng cũng chỉ ra một điểm nghẽn lớn trong tổ chức thực hiện hiện nay là hệ thống văn bản hướng dẫn quá nhiều. Riêng 3 chương trình mục tiêu do Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện đã có tới 54 văn bản hướng dẫn. "Thế thì không cách gì cấp xã phường có thể thực hiện được", Thủ tướng nói.

Nếu Quốc hội đồng thuận chủ trương tích hợp, Chính phủ sẽ hướng tới thống nhất quy trình, thủ tục và giảm tối đa số lượng văn bản phải tra cứu. Thủ tướng cho biết có thể ứng dụng khoa học, công nghệ và AI để hỗ trợ cán bộ cơ sở thực hiện nhiệm vụ, chẳng hạn hướng dẫn trực tiếp các bước và căn cứ pháp lý khi thực hiện một nhiệm vụ chi.

Về tổ chức thực hiện, dự kiến Chính phủ sẽ thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương, tổ chức hội nghị toàn quốc sau khi Quốc hội ban hành nghị quyết và hoàn thiện các hướng dẫn triển khai. Chính phủ cũng nghiên cứu mô hình cơ quan điều phối Trung ương trên cơ sở bộ máy hiện có, có thể đặt tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường, với cán bộ từ các bộ liên quan tham gia. Bộ Tài chính tiếp tục tham mưu về phân bổ nguồn lực.

Cùng với tích hợp các chương trình mục tiêu quốc gia, Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng đề cập định hướng hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công. Thủ tướng nhấn mạnh hai luật hiện hành có những nội dung giao thoa, chồng lấn trong khi đều liên quan đến việc sử dụng ngân sách nhà nước, do đó việc hợp nhất là phù hợp và cần thiết để đơn giản hóa thủ tục.

Một định hướng lớn là hợp nhất kế hoạch đầu tư công trung hạn vào kế hoạch tài chính 5 năm; hợp nhất kế hoạch đầu tư công hằng năm vào dự toán ngân sách nhà nước hằng năm, bao gồm cả chi đầu tư và chi thường xuyên. Tinh thần là "một chương trình, một kế hoạch", đồng thời thống nhất các nguyên tắc, tiêu chí và định mức chi.

Thủ tướng cũng yêu cầu tiếp tục rà soát để phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành và chính quyền địa phương. Những nội dung có thể phân cấp cần được quy định rõ, kể cả trường hợp được phân cấp nhưng phải báo cáo.

Đáng chú ý, cùng với yêu cầu đơn giản hóa thủ tục, Thủ tướng nhấn mạnh việc quản lý ngân sách phải đi liền với kiểm tra, giám sát. "Đã động đến ngân sách là phải có kiểm tra giám sát, phải đảm bảo hiệu quả".

Theo Thủ tướng, tất cả các khoản chi ngân sách nhà nước, cả chi đầu tư công và chi thường xuyên, phải được đánh giá hiệu quả tổng thể theo kết quả đầu ra. Đây là yêu cầu được đặt trong định hướng hoàn thiện pháp luật về ngân sách và đầu tư công, nhằm chuyển trọng tâm từ quản lý quy trình sang đánh giá hiệu quả cuối cùng của nguồn lực nhà nước.

Thủ tướng khẳng định việc hợp nhất hai luật có cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn. Trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội tại phiên thảo luận, các cơ quan sẽ tiếp tục hoàn thiện dự án luật để báo cáo Quốc hội cho ý kiến.