Thủ tướng Phạm Văn Đồng - nhà lãnh đạo kiệt xuất, người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại

Sáng 1/3, tại Quảng Ngãi, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam dự lễ kỷ niệm 120 năm ngày sinh Thủ tướng Phạm Văn Đồng (1/3/1906-1/3/2026). Cổng Thông tin điện tử Chính phủ trân trọng giới thiệu phát biểu của Thủ tướng Phạm Minh Chính tại lễ kỷ niệm.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát biểu tại lễ kỷ niệm 120 năm ngày sinh Thủ tướng Phạm Văn Đồng (1/3/1906-1/3/2026) - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

 Thưa các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam!

Thưa các đồng chí lão thành cách mạng, các Mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động, các đồng chí Lãnh đạo, nguyên lãnh đạo tỉnh Quảng Ngãi!

Thưa đại diện gia đình đồng chí Thủ tướng Phạm Văn Đồng và bà con quê hương xã Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi!

Thưa toàn thể các đồng chí!

1. Hôm nay, trong không khí thiêng liêng, trang trọng và xúc động, tại vùng đất của quê hương núi Ấn – sông Trà (Quảng Ngãi), chúng ta long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 120 năm Ngày sinh đồng chí Phạm Văn Đồng – Người cộng sản kiên trung được nhân dân và đồng chí gọi bằng cái tên thân thuộc Anh Tô – Người được lịch sử khắc họa là một trong những nhà lãnh đạo kiệt xuất của cách mạng Việt Nam, người học trò xuất sắc, người cộng sự gần gũi, tri kỷ của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại – Người được cộng đồng quốc tế mến mộ với tư cách là nhà quản lý tài đức vẹn toàn, nhà ngoại giao bản lĩnh, nhà văn hóa lớn và nhà tư tưởng, lý luận sắc bén.

Nhân dịp kỷ niệm long trọng, biết ơn sâu sắc đối với các vị tiền bối cách mạng, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng và đầu năm mới Bính Ngọ 2026, thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm và với tình cảm cá nhân, tôi xin gửi đến các đồng chí, đồng bào, gia đình cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng lời chào trân trọng, lời thăm hỏi ân tình và lời chúc mừng tốt đẹp nhất.

Lễ kỷ niệm hôm nay có ý nghĩa đặc biệt để chúng ta cùng nhau ôn lại cuộc đời và sự nghiệp vẻ vang của đồng chí Phạm Văn Đồng; bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc, sự tri ân vô hạn đối với công lao, sự cống hiến to lớn và những dấu ấn sâu đậm của Đồng chí đối với sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng, trải dài từ những ngày đầu thành lập Đảng, kháng chiến, kiến quốc đến kiến tạo, xây dựng và phát triển đất nước cập bến bờ của Độc lập - Tự do - Ấm no - Hạnh phúc.

Thưa các đồng chí và quý vị!

2. Đồng chí Phạm Văn Đồng, sinh ngày 1/3/1906, người con ưu tú của mảnh đất Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi - nơi sản sinh ra nhiều văn thần, võ tướng, các bậc chí sĩ yêu nước, những nhà cách mạng tiêu biểu của Việt Nam - nơi hun đúc mạch nguồn yêu nước của một thanh niên trí thức đầy nhiệt huyết trở thành một chiến sĩ cách mạng chân chính, một người lãnh đạo tài ba đã đi qua những chặng đường gian khổ nhất trong sự nghiệp cách mạng của Đảng, Nhà nước và hiến dâng trọn vẹn cuộc đời, tâm huyết, trí tuệ của mình cho đất nước, quê hương và nhân dân.

Là lớp lãnh đạo đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam, của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trưởng thành từ thực tiễn đấu tranh cách mạng, hơn ai hết, đồng chí là người thấm thía sâu sắc nhất giá trị của hòa bình, độc lập, tự do và thống nhất của đất nước; cũng như kiên định theo đuổi đến cùng mục tiêu đem lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân. Đó là khát vọng luôn rực cháy bỏng trong trái tim của người chiến sĩ cộng sản Phạm Văn Đồng - trái tim của một nhân cách lớn, luôn đập chung nhịp đập của non sông, của đất nước, của dân tộc, của nhân dân. Từ những năm tháng đầu đời học ở Huế và Hà Nội, Đồng chí đã sớm hòa mình vào phong trào yêu nước của thanh niên trí thức Việt Nam; dưới sự dìu dắt trực tiếp của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, tinh thần dân tộc tự phát của người thanh niên yêu nước đã chuyển biến thành sự giác ngộ lý tưởng cách mạng. Những năm tháng hoạt động bí mật, bị giam cầm tại nơi ngục tù Côn Đảo càng tôi luyện bản lĩnh, khí tiết và sự kiên định son sắt của đồng chí vào con đường cách mạng đã lựa chọn. Đồng chí tích cực tham gia vào quá trình xây dựng căn cứ địa, chuẩn bị lực lượng, góp phần vào thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền về tay Nhân dân vào mùa thu lịch sử năm 1945.

Thưa các đồng chí và quý vị!

3. Bên cạnh bản lĩnh, phẩm chất đạo đức sáng ngời của một người chiến sĩ cộng sản, đồng chí Phạm Văn Đồng còn được ghi nhận như một nhà lãnh đạo tài năng với tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược và năng lực tổ chức điều hành xuất sắc.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đồng chí Phạm Văn Đồng được Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng giao đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng: Từ tham gia lãnh đạo kháng chiến, kiến quốc đến trực tiếp đứng đầu điều hành các lĩnh vực tài chính, đối ngoại. Đặc biệt, đồng chí Phạm Văn Đồng được Đảng, Nhà nước giao trọng trách Thủ tướng Chính phủ trong hơn 30 năm (1955-1987).

Trên cương vị người đứng đầu Chính phủ, Đồng chí cùng tập thể lãnh đạo Đảng, Nhà nước "tay trắng dựng nên cơ đồ" điều hành, chèo lái đất nước vượt qua những giai đoạn đặc biệt khó khăn: Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, vừa chi viện cho tiền tuyến lớn miền Nam trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước và khôi phục, phát triển đất nước sau ngày thống nhất. Trong hoàn cảnh chiến tranh và bao vây cấm vận, Đồng chí luôn kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội; từng bước củng cố và hoàn thiện bộ máy nhà nước cách mạng; xây dựng nền hành chính thống nhất, đề cao kỷ luật, kỷ cương; chú trọng tổ chức sản xuất, phát triển kinh tế, văn hóa, giáo dục, y tế, an sinh xã hội… chăm lo đời sống nhân dân; huy động sức người, sức của cho sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc.

Đồng chí chính là một trong những nhà lãnh đạo trực tiếp đặt nền móng cho sự nghiệp Đổi mới của toàn dân tộc trong thế kỷ XX. Sau ngày đất nước thống nhất, trước những hạn chế của cơ chế quản lý tập trung, quan liêu, bao cấp, Đồng chí đã sớm trăn trở tìm hướng tháo gỡ, tìm đường khuyến khích cách làm mới trong quản lý và sản xuất, góp phần hình thành đường lối đổi mới của Đảng. Đồng chí cũng là người để lại dấu ấn tại những công trình thế kỷ, mang tính biểu tượng cho trí tuệ, bản lĩnh của con người Việt Nam trong kỷ nguyên xây dựng đất nước như: Thủy điện Hòa Bình, Nhà máy gang thép Thái Nguyên… Những dấu ấn này thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy, tinh thần đổi mới sáng tạo, tư duy thực tiễn và tầm nhìn chiến lược của người đứng đầu Chính phủ.

Là một người đặc biệt coi trọng sự nghiệp giáo dục và xây dựng con người mới, đồng chí xem giáo dục là quốc sách hàng đầu, là tương lai của dân tộc. Trên lĩnh vực báo chí-tư tưởng, đồng chí Phạm Văn Đồng là một nhà lý luận xuất sắc, nhà tư tưởng lỗi lạc với nhiều tác phẩm lý luận sắc bén phục vụ nhiệm vụ chính trị các thời kỳ, có tính định hướng và chỉ đạo thực tiễn sinh động và còn vẹn nguyên giá trị đến ngày hôm nay. Đồng chí cũng là người đặt những viên gạch đầu tiên cho chuyên ngành Hồ Chí Minh học ở Việt Nam.

Đồng chí cũng là một nhà văn hóa lớn của dân tộc, người luôn quan tâm sâu sắc đến văn hóa và liên tục sáng tạo văn hóa, đồng thời luôn đề cao việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt, trân trọng vai trò của trí thức, văn nghệ sĩ trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và Nhà nước ta. Di sản tinh thần lớn nhất mà đồng chí để lại cũng chính là những tác phẩm về văn hóa và khoa học xã hội, nhân văn.

Trong lĩnh vực đối ngoại, đồng chí là một nhà ngoại giao tài năng, có uy tín lớn trên thế giới, nhìn xa trông rộng, tinh tế và linh hoạt, kiên cường và mềm dẻo, ứng xử nhanh nhạy, sáng tạo, là một tấm gương sáng ngời cho phong cách ngoại giao Hồ Chí Minh. Đồng chí đã nhiều lần giữ cương vị Trưởng đoàn Việt Nam tham dự các Hội nghị quốc tế, trực tiếp giải quyết những vấn đề không chỉ của nước ta mà còn liên quan đến nhiều quốc gia, nhiều phong trào ở khu vực và quốc tế.

Với nhân dân, đồng chí luôn gần gũi với tình cảm thân thương, suốt đời sống hết mình phục vụ nhân dân, quan tâm chăm lo đời sống nhân dân; nhạy cảm, thấu hiểu với nguyện vọng của nhân dân.

Có thể khẳng định, Đồng chí Phạm Văn Đồng một tấm gương sáng ngời về đạo đức cách mạng: Tận trung với Đảng, với nước, tận hiếu với nhân dân; dám nghĩ dám làm, dám chịu trách nhiệm; cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; luôn đấu tranh chống quan liêu, tham ô, lãng phí; luôn đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân lên trên hết, trước hết. Suốt cuộc đời mình, dù ở vị trí nào, đồng chí luôn giữ vững phong cách làm việc sâu sát thực tiễn, nói đi đôi với làm; sống khiêm nhường, giản dị, bao dung; luôn tạo được sự gần gũi, tin yêu trong nhân dân và sự trân trọng của bạn bè quốc tế.

Thưa các đồng chí và quý vị!

4. Suốt 75 năm hoạt động cách mạng liên tục, được Đảng và Nhà nước giao nhiều trọng trách: 41 năm là Ủy viên Trung ương Đảng, 35 năm là Ủy viên Bộ Chính trị, 32 năm là Thủ tướng Chính phủ, 10 năm là Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương, đồng chí Phạm Văn Đồng đã đi qua trọn vẹn thế kỷ XX bằng sự tận tâm cống hiến, mang hết nhiệt tình, tài năng và trí tuệ phục vụ cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng, phát triển đất nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng phong phú, kiên trì, bền bỉ của đồng chí Phạm Văn Đồng để lại cho chúng ta nhiều kinh nghiệm quý báu, thiết thực đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước hôm nay, trong đó có 5 bài học sau:

Một là, kiên định lý tưởng, vững vàng trước mọi khó khăn, thử thách. Suốt đời trung thành với mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, luôn giữ vững bản lĩnh chính trị và niềm tin vào con đường đã lựa chọn. Đây là bài học sâu sắc nhắc nhở chúng ta hôm nay phải kiên định nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững định hướng phát triển trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và nhiều biến động phức tạp.

Hai là, xây dựng Nhà nước của dân, do dân, vì dân; lấy nhân dân làm trung tâm, kiên quyết chống quan liêu, xa rời nhân dân, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đây là yêu cầu cốt lõi trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện nay: Mọi chủ trương, chính sách phải thực sự vì dân, dựa vào dân và chịu trách nhiệm trước dân.

Ba là, đề cao trí tuệ, tư duy đổi mới, phát triển giáo dục và văn hóa; coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, văn hóa là nền tảng tinh thần và động lực của phát triển. Trong bối cảnh chuyển đổi số và kinh tế tri thức, bài học ấy càng có ý nghĩa: Muốn phát triển nhanh và bền vững phải chú trọng đầu tư cho con người, cho khoa học, cho tri thức, cho đổi mới sáng tạo đi đôi với giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Bốn là, kết hợp chặt chẽ giữa kiên định nguyên tắc và linh hoạt trong sách lược. Trong đối ngoại, Đồng chí luôn vững vàng về lập trường nhưng mềm dẻo, sáng tạo trong phương pháp. Đây là kinh nghiệm quý trong hội nhập quốc tế hiện nay: Giữ vững độc lập, tự chủ, đồng thời chủ động, tích cực mở rộng hợp tác vì lợi ích quốc gia-dân tộc.

Năm là, đề cao trách nhiệm nêu gương, tinh thần tự phê bình và phê bình; giản dị, liêm khiết, tận tụy và dám nhận trách nhiệm trước Đảng, trước nhân dân, nhất là những việc khó, việc có tính chất quyết định, việc có tính chất nhạy cảm. Trong công cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay, việc nêu gương của cán bộ, nhất là người đứng đầu, có ý nghĩa quyết định đối với việc củng cố niềm tin của nhân dân.

Thưa các đồng chí và quý vị!

5. Tưởng nhớ và học tập tấm gương đồng chí Phạm Văn Đồng, chúng ta càng trân trọng và quyết tâm phát huy giá trị tư tưởng, tinh thần của Đồng chí. Trân trọng là hiểu đúng, ghi nhớ đúng, kể lại đúng, là đặt hình ảnh của Đồng chí vào mạch nguồn lịch sử dân tộc một cách khách quan, công bằng, bình đẳng và sâu sắc; phát huy là tiếp nhận di sản trong cuộc đời và sự nghiệp của Đồng chí để không ngừng học tập, noi theo; là rèn luyện bản lĩnh, nâng cao trí tuệ, bồi đắp tinh thần phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân; là vận dụng sáng tạo những bài học quý báu ấy vào từng quyết sách, vào thực tiễn công tác và cuộc sống hằng ngày.

Nhân kỷ niệm 120 năm ngày sinh, trước anh linh đồng chí Phạm Văn Đồng, một lần nữa, chúng ta xin bày tỏ lòng biết ơn và tri ân sâu sắc; đồng thời khẳng định quyết tâm trân trọng kế thừa và phát huy những giá trị, di sản to lớn mà Đồng chí để lại cho hôm nay và mai sau, cho sự nghiệp xây dựng nước Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước tiến lên CNXH.

Chúc các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo, lão thành cách mạng cùng các quý vị đại biểu, khách quý và toàn thể đồng chí, đồng bào nhiều sức khỏe, hạnh phúc và thành công!

Xin trân trọng cảm ơn.