Thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng bộ tỉnh Lai Châu trong giai đoạn hiện nay

Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Lai Châu lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2020-2025 xác định nhiệm vụ trọng tâm: “kịp thời phát hiện, kiểm tra tổ chức đảng, đảng viên có dấu hiệu vi phạm, ngăn ngừa, khắc phục thiếu sót, khuyết điểm; xử lý kỷ luật Đảng nghiêm minh, đồng bộ với kỷ luật hành chính, đoàn thể”. Chỉ thị số 14-CT/TU, ngày 06/11/2022 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lai Châu yêu cầu: “Cấp ủy, tổ chức đảng, UBKT các cấp chủ động xây dựng chương trình, kế hoạch kiểm tra, giám sát với phương châm giám sát phải mở rộng, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, xem xét, kiên quyết xử lý nghiêm minh những tổ chức đảng, đảng viên vi phạm”.

Hội thảo đề tài khoa học “Nghiên cứu giải pháp nâng cao chất lượng công tác kiểm tra,giám sát và thi hành kỷ luật của Đảng bộ tỉnh Lai Châu” năm 2025. 

QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG TỪ ĐẠI HỘI XIII VỀ CÔNG TÁC KIỂM TRA, GIÁM SÁT

Thực tiễn cách mạng Việt Nam 95 năm qua đã chứng minh, công tác KTGS vừa là chức năng lãnh đạo, vừa là phương thức lãnh đạo của Đảng. Đảng ta xác định lấy xây dựng Đảng là then chốt, trong đó kết hợp hài hòa giữa xây và chống. Tùy theo bối cảnh, tình hình chính trị của đất nước, của Đảng, trong một số điều kiện, hoàn cảnh nhất định, việc chống và phòng chống những quan điểm, tư tưởng, hành vi sai trái trong Đảng phải được đặt lên trên hết nhằm củng cố, xây dựng, giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng. Văn kiện Đại hội XIII của Đảng chỉ rõ: "Xây dựng và hoàn thiện quy định, quy chế, quy trình nhằm siết chặt kỷ luật, kỷ cương, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng". Đây là điều rất cần thiết, bởi nếu thiếu các quy định thì rất dễ dẫn đến áp dụng tùy tiện và không bảo đảm được phương châm của công tác kiểm tra là "công minh, chính xác, kịp thời". Từ đó, Đại hội XIII xác định trọng tâm, trọng điểm công tác kiểm tra, giám sát của nhiệm kỳ: "Tập trung kiểm tra, giám sát tổ chức đảng, người đứng đầu, cán bộ chủ chốt ở những lĩnh vực, địa bàn, vị trí công tác dễ xảy ra tiêu cực, nơi người dân có nhiều bức xúc, dư luận xã hội quan tâm; xử lý kịp thời, kiên quyết, nghiêm minh các tổ chức đảng, đảng viên vi phạm” và “tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng, công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng”.

Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Lai Châu lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2020-2025 xác định nhiệm vụ trọng tâm: “kịp thời phát hiện, kiểm tra tổ chức đảng, đảng viên có dấu hiệu vi phạm, ngăn ngừa, khắc phục thiếu sót, khuyết điểm; xử lý kỷ luật Đảng nghiêm minh, đồng bộ với kỷ luật hành chính, đoàn thể”. Chỉ thị số 14-CT/TU, ngày 06/11/2022 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lai Châu yêu cầu: “Cấp ủy, tổ chức đảng, UBKT các cấp chủ động xây dựng chương trình, kế hoạch kiểm tra, giám sát với phương châm giám sát phải mở rộng, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, xem xét, kiên quyết xử lý nghiêm minh những tổ chức đảng, đảng viên vi phạm”.

Quan điểm, chủ trương trên đã thể hiện sâu sắc quyết tâm chính trị của Đảng nói chung, của Đảng bộ tỉnh Lai Châu nói riêng trong việc đề cao, phát huy vai trò, trách nhiệm của công tác KTGS trong công cuộc phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xử lý nghiêm minh, chính xác, kịp thời vi phạm của tổ chức đảng, đảng viên theo phương châm "không có vùng cấm, không có ngoại lệ”; góp phần xây dựng, chỉnh đốn Đảng ta ngày càng trong sạch, vững mạnh, nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền, sức chiến đấu của Đảng góp phần củng cố vai trò, vị thế, uy tín của Đảng trong Nhân dân.

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC KIỂM TRA, GIÁM SÁT VÀ KỶ LUẬT CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH LAI CHÂU

Từ đầu nhiệm kỳ Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Lai Châu lần thứ XIV, nhiệm kỳ 2020-2025, Tỉnh ủy, các cấp ủy trực thuộc Tỉnh ủy đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo hệ thống chính trị tăng cường công tác KTGS gắn với nhiệm vụ chính trị về phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng – an ninh, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh. Ngành Kiểm tra Đảng bộ tỉnh Lai Châu đã đổi mới mạnh mẽ tư duy, phương pháp, cách thức tổ chức công tác kiểm tra, giám sát. Tỉnh ủy, cấp ủy các cấp đã chú trọng tập trung quán triệt, cụ thể hóa và triển khai thực hiện các quy định, hướng dẫn của Trung ương về công tác kiểm tra, giám sát đến các tổ chức đảng, đảng viên. UBKT các cấp duy trì chế độ làm việc tập thể, phát huy nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách. Công tác đào tạo, bồi dưỡng, kiện toàn tổ chức bộ máy, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra các cấp được quan tâm, chất lượng được nâng lên.

Cán bộ ngành Kiểm tra Đảng bộ tỉnh Lai Châu được tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên sâu ngay từ đầu nhiệm kỳ.

Cấp ủy, tổ chức đảng, UBKT các cấp xây dựng và thực hiện chương trình, kế hoạch kiểm tra, giám sát nhiệm kỳ và hằng năm theo quy định của Điều lệ Đảng và nhiệm vụ cấp ủy giao, bảo đảm toàn diện nhiệm vụ, phù hợp với tình hình địa phương, cơ quan, đơn vị, có trọng tâm trọng điểm. Công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng được tăng cường, có nhiều đổi mới, đạt kết quả quan trọng; chất lượng, hiệu lực, hiệu quả được nâng lên. Hoạt động kiểm tra, giám sát được đẩy mạnh, đảm bảo ở đâu có tổ chức đảng, đảng viên ở đó có kiểm tra, giám sát, không có vùng cấm, không có ngoại lệ và đạt kết quả khá toàn diện, góp phần siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong Đảng. Cấp ủy, UBKT các cấp đã kiểm tra 4.876 tổ chức đảng (tăng 15,24% so nhiệm kỳ trước), 7.117 đảng viên (tăng 99,63% so nhiệm kỳ trước), trong đó kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm 91 tổ chức đảng (tăng 40% so nhiệm kỳ trước), 327 đảng viên (tăng 32,39% so nhiệm kỳ trước); giám sát 2.462 tổ chức đảng (bằng với nhiệm kỳ trước), 7.983 đảng viên (tăng 89,01% so nhiệm kỳ trước) trong đó 2.487 là cấp ủy viên các cấp; thi hành kỷ luật 35 tổ chức đảng (tăng 165% so nhiệm kỳ trước), 976 đảng viên (tăng 1,46% so nhiệm kỳ trước).

Qua kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật Đảng đã phát huy vai trò, sức chiến đấu, tinh thần tự phê bình và phê bình của tổ chức đảng, đảng viên; việc xem xét, xử lý kỷ luật đảng viên vi phạm cơ bản kịp thời, nghiêm minh, bảo đảm đúng phương châm, phương pháp, nguyên tắc, quy trình, thủ tục, đồng bộ với kỷ luật hành chính và đoàn thể; tiếp nhận, giải quyết khiếu nại, tố cáo kịp thời, đúng quy định và thẩm quyền; công khai kết quả xử lý kỷ luật đối với tổ chức đảng, đảng viên theo quy định. Công tác kiểm tra, giám sát đã góp phần quan trọng vào công tác xây dựng chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị, giữ vững kỷ luật, kỷ cương trong Đảng, có tác dụng cảnh báo, cảnh tỉnh, răn đe, phòng ngừa sai phạm.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác KTGS của Đảng bộ tỉnh Lai Châu trong bối cảnh hiện nay cũng đối mặt với nhiều khó khăn, hạn chế như: Thiếu hụt nhân lực chuyên trách ở cấp trên cơ sở, sau khi thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính, tinh giản biên chế, một số UBKT đảng ủy xã thiếu thành viên chuyên trách trong tham mưu, tổ chức kiểm tra khiến chất lượng kiểm tra bị ảnh hưởng (hiện nay thiếu 28/190 ủy viên UBKT cấp xã). Một số xã thiếu phòng làm việc, phương tiện tác nghiệp (máy tính, máy in, máy pho to, máy tính bảo mật,…) cho cán bộ kiểm tra, nhất là ở những xã vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới. Hạ tầng công nghệ thông tin tại cấp xã còn rất hạn chế, việc thiếu trang thiết bị và công nghệ hỗ trợ khiến cho hồ sơ, báo cáo chưa được số hóa, gây khó khăn trong lưu trữ và truy xuất thông tin phục vụ kiểm tra, giám sát, không có hệ thống máy kết nối mạng Mật. Việc ứng dụng phần mềm quản lý nghiệp vụ chưa được phổ biến rộng rãi, thiếu cán bộ có kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong lập kế hoạch, xử lý dữ liệu kiểm tra, giám sát. Ở nhiều xã mới sáp nhập địa bàn rộng, dân cư phân tán, giao thông khó khăn khiến cho việc tổ chức kiểm tra, giám sát thực địa gặp nhiều trở ngại; cán bộ kiểm tra phải di chuyển xa, ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian và chất lượng công việc.

Nguyên nhân chủ yếu của khó khăn, hạn chế: Nhận thức chưa đúng mức của một số cấp ủy, tổ chức đảng và cá nhân đảng viên về vai trò, ý nghĩa của công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật đảng. Điều kiện phát triển kinh tế của tỉnh còn nhiều khó khăn, nguồn lực ngân sách hạn chế. Tổ chức bộ máy, nguồn lực và điều kiện thực thi nhiệm vụ ở một số địa phương chưa kịp hoàn thiện; cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ. Cán bộ kiểm tra ở cấp trên cơ sở mới được dự một số lớp bồi dưỡng, tập huấn ngắn ngày, đa số chưa được đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ kiểm tra đảng; thiếu kinh nghiệm xử lý tình huống; kỹ năng phân tích, thu thập thông tin còn yếu; trình độ sử dụng phần mềm, ứng dụng số còn hạn chế.

MỘT SỐ NHIỆM VỤ, GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC KIỂM TRA, GIÁM SÁT KỶ LUẬT ĐẢNG

Bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ cho cán bộ làm công tác KTGS của Đảng là nhiệm vụ trọng tâm.

Từ những kết quả nêu trên, trên cơ sở đánh giá những hạn chế, khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân; dự báo những tác động đến công tác KTGS; quán triệt tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đứng đầu là Tổng Bí thư Tô Lâm; Trong nhiệm kỳ 2025-2030, công tác KTGS của Đảng bộ tỉnh Lai Châu cần thực hiện đồng bộ những nhiệm vụ, giải pháp sau:

Một là, tiếp tục đẩy mạnh quán triệt, tuyên truyền sâu sắc và tổ chức thực hiện nghiêm túc các nghị quyết, chỉ thị, quy định của Trung ương về công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật Đảng. Cần quán triệt và thực hiện tốt phương châm chuyển trọng tâm sang giám sát thường xuyên, giám sát mở rộng, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm; đề cao công tác tự kiểm tra, tự giám sát; chuyển trọng tâm sang phòng ngừa, cảnh báo vi phạm, chuyển từ bị động sang chủ động nắm chắc tình hình, không để "khoảng trống", "vùng tối" mà công tác kiểm tra, giám sát không được thực hiện; chuyển từ phương thức, cách thức truyền thống sang phương thức "kiểm tra, giám sát qua dữ liệu".

Hai là, xây dựng UBKT Tỉnh ủy, UBKT các cấp gọn, mạnh, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Chỉ đạo kiện toàn, củng cố tổ chức bộ máy UBKT các cấp trong tỉnh và xây dựng lực lượng kiểm tra kế cận. Có cơ chế rà soát, đánh giá năng lực cán bộ kiểm tra; tổ chức tuyển chọn, luân chuyển, bố trí nhân sự đủ năng lực, phẩm chất, đặc biệt ở các địa bàn trọng điểm, phức tạp. Kiện toàn số lượng và cơ cấu UBKT đảng ủy các cấp, bảo đảm mỗi UBKT có đủ số lượng ủy viên theo quy định; đồng thời quan tâm cơ cấu cán bộ trẻ, cán bộ nữ, cán bộ người dân tộc thiểu số có năng lực, triển vọng để tạo nguồn cán bộ kế cận, nâng cao tính kế thừa, phát triển bền vững. Bố trí hợp lý, ổn định cán bộ làm công tác kiểm tra ở cấp tỉnh và cấp trên cơ sở, đồng thời có chính sách động viên, khuyến khích phù hợp nhằm tạo động lực để cán bộ kiểm tra yên tâm công tác, phát huy hết năng lực, trách nhiệm. Có cơ chế đánh giá, phân loại đội ngũ cán bộ kiểm tra định kỳ, kịp thời biểu dương, khen thưởng các cá nhân có thành tích xuất sắc, đồng thời phát hiện những hạn chế, yếu kém để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, thay thế phù hợp.

Ba là, xây dựng và thực hiện nghiêm túc quy chế phối hợp giữa UBKT các cấp với các cơ quan, đơn vị có liên quan như các cơ quan tham mưu, giúp việc cấp ủy, thanh tra, công an, kiểm sát, tòa án, mặt trận tổ quốc...; xác định rõ vai trò, trách nhiệm của từng bên trong từng nội dung công việc, đảm bảo đồng bộ, hiệu quả, tránh chồng chéo hoặc bỏ sót đầu mối. Đề xuất cơ chế thống nhất trong việc cung cấp thông tin, dữ liệu giữa các cơ quan chức năng phục vụ cho công tác kiểm tra, giám sát, đảm bảo tính minh bạch, kịp thời.

Bốn là, tiếp tục thực hiện Kế hoạch chuyển đổi số trong Ngành kiểm tra Đảng bộ tỉnh bảo đảm theo đúng lộ trình đề ra; triển khai, thực hiện quy trình nghiệp vụ lõi công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng trên môi trường số; thực hiện phân cấp, phân quyền của ủy ban kiểm tra cấp tỉnh và ủy ban kiểm tra cấp xã trên tinh thần đẩy mạnh giao quyền trong công tác kiểm tra, giám sát cho cấp ủy, ủy ban kiểm tra cấp xã trong điều kiện thực hiện “giám sát trên dữ liệu, kiểm tra trên dữ liệu”.

Năm là, tăng cường đầu tư, nâng cấp trụ sở, trang thiết bị làm việc cho cơ quan UBKT các cấp, đặc biệt là UBKT cấp trên cơ sở sau khi sáp nhập, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, nhằm đảm bảo điều kiện cần thiết để triển khai hiệu quả công tác chuyên môn, hạn chế tối đa tình trạng dùng chung, thiếu đồng bộ hoặc lạc hậu về thiết bị. Ưu tiên ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, lưu trữ hồ sơ kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng, xử lý đơn thư, theo dõi tiến độ công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật.

Trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương hai cấp (tỉnh và xã), đặc biệt sau sát nhập đơn vị hành chính, yêu cầu nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật đảng ngày càng cấp thiết. Do đó, việc triển khai đồng bộ các giải pháp trên không chỉ là vấn đề trước mắt mà còn mang tầm chiến lược lâu dài góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật Đảng của Đảng bộ tỉnh Lai Châu, góp phần tích cực vào công cuộc xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay.