Từ đề thi miền Bắc 2026, thí sinh miền Nam cần làm gì để không "ngộp" 300 phút trong phòng thi ICPC

14 vấn đề - Không một bài quy hoạch động. Không một bài đồ thị. Lại thêm hai bài bắt chương trình chạy hai lần để Alice "nhắn tin" cho Bob. Đề ICPC miền Bắc 2026 vừa khép lại đã kịp gửi một lời nhắn tới các đội phía Nam, chỉ vài ngày trước kỳ thi 18/10/2026: kiến thức nền là bắt buộc, nhưng cái đầu bình tĩnh và đôi mắt tò mò mới là thứ giúp bạn đi trọn 300 phút mà không "ngộp thở" trong phòng thi.

Một đề thi ba tầng: vào cửa, giành giải, và …ngắm

Đề miền Bắc 2026 có 14 bài, từ A đến N - nhiều nhất trong bốn năm gần đây (2023-2025 chỉ có 11-12 bài). Toàn bộ viết bằng tiếng Anh, chung một cốt truyện viễn tưởng "Sector 2026" với phi thuyền, anten và tín hiệu ngoài hành tinh. Đọc thì cuốn, nhưng nhớ rằng người ra đề không viết tiểu thuyết cho vui: khá nhiều chi tiết được thả vào chỉ để bạn… đọc nhầm.

Xếp theo độ khó, đề chia thành ba tầng rất rõ:

•       Tầng vào cửa (N, A, B, C, D): Vững kiến thức nền tảng, đọc kỹ đề bài, cài cẩn thận là lấy được điểm. Bài N là ví dụ kinh điển về "hù dọa": một đoạn dài về hàm thế năng, cuối cùng chỉ là cộng ba số nguyên dài 100 chữ số. Ai đọc đến câu cuối sẽ mỉm cười.

•       Tầng giành giải (M, E, I, L, J): Đây là nơi phân biệt đội Bạc với đội Vàng. Không cần những thuật toán quá cao siêu, nhưng phải nhìn ra bản chất bài toán hoặc tìm được quy luật. Nói cách khác: cần "ngộ", không cần "cày" - có vét cạn với n nhỏ cũng chỉ để tìm quy luật

•       Tầng để ngắm (F, H, K, G): Dành cho các đội tranh ngôi đầu. Bài G - đếm cách di chuyển trên vòng tròn với trọng số "9 mũ gì đó" - thuộc loại tổ hợp nâng cao mà đa số sinh viên chỉ nên ngắm từ xa, rồi quay về làm bài khác.

Kết quả xét giải nói đúng như vậy. Đội vô địch (ĐH Công nghệ - ĐHQG HN) giải 10 bài, hai đội Vàng 8 bài, nhóm Bạc 6-7 bài. Rồi đột ngột xuất hiện một "vách đá": trường xếp thứ tám chỉ có 3 bài, các giải Đồng và Khuyến khích dừng ở 2 bài. Bài học đầu tiên: làm sạch tầng vào cửa nhanh và ít lỗi đã đủ để có mặt trong bảng vàng.

Đặt đề miền Bắc 2026 lên "bản đồ" 10 năm ICPC Việt Nam

Ban huấn luyện IUH đã tổng hợp đề ICPC Việt Nam 2015-2025 thành một "ma trận kiến thức" gồm 70 chủ đề, chia thành năm nhóm: Toán học, Cấu trúc dữ liệu, Thuật toán, Kỹ năng kỹ thuật và Kỹ năng ngôn ngữ. Mỗi bài được gắn tối đa bốn chủ đề rồi đếm tần suất. Hai "ngôi sao" của 10 năm là Tổ hợp - đếm (98 lượt) và Quy hoạch động cơ bản (97 lượt), theo sau là Tìm kiếm nhị phân và Hình học.

Ma trận kiến thức ICPC Việt Nam (2015-2025) và phân tích của tác giả với 14 bài 2026.

Áp 14 bài năm 2026 lên bản đồ này, ba điều hiện ra khá rõ:

•       Toán vẫn là "xương sống", chiếm khoảng 30% - đúng bằng mức trung bình 10 năm. Ai "kỵ toán" thì năm nào cũng thiệt.

•       Quy hoạch động và đồ thị vắng mặt hoàn toàn, cùng với xử lý chuỗi, cây, luồng và lý thuyết số cơ bản. Đây lại chính là những mảng các đội ôn nhiều nhất. Một cú "lệch tủ" đúng nghĩa.

•       Kỹ năng kỹ thuật tăng gần gấp đôi: tìm quy luật từ thử nghiệm nhỏ, xử lý số lớn, bài giao tiếp hai lần chạy. 5/14 bài có yếu tố nằm hẳn ngoài 70 chủ đề của ma trận, như mã sửa lỗi, tối ưu gần đúng hay tổ hợp với trọng số "q".

Tóm gọn lại: ma trận cho biết đề thường ra gì, không hứa đề sẽ ra gì. Đội nào chỉ ôn theo top chủ đề sẽ thấy mình hụt hơi ngay từ giờ thi thứ hai.

Thí sinh miền Nam nên chuẩn bị gì?

Không ai dám chắc đề miền Nam sẽ "copy" phong cách miền Bắc. Nhưng các ban ra đề vẫn đọc đề của nhau, và vòng Quốc gia sẽ gộp cả ba miền. Với 3 ngày trước ngày 18/10, đây là những việc đáng làm nhất:

1.    Đừng học thuật toán mới to tát: Bây giờ không phải lúc làm quen với suffix automaton hay đoại loại vậy. Hãy ôn lại những thứ đã biết cho thật chắc: quy hoạch động, đồ thị, prefix sum, hai con trỏ, tìm kiếm nhị phân. Đề miền Bắc vắng chúng không có nghĩa đề miền Nam cũng vắng bóng nội dung này.

2.    Làm quen với bài "Alice - Bob" và bài tương tác: Vài bài trên Codeforces là đủ để định dạng này hết đáng sợ. Nhớ luôn flush đầu ra và đọc kỹ giao thức.

3.    Ôn nhanh vài bài toán kinh điển "ngoài giáo trình": Mã Hamming, nguyên lý Dirichlet, đánh số thứ tự hoán vị, tuyến tính của kỳ vọng. Mỗi thứ chỉ cần một buổi tối.

4.    Chuẩn bị sẵn code mẫu cho số lớn, hình học cơ bản, lũy thừa modulo và nghịch đảo, kỳ thi cho các bạn mang vào phòng template 25 trang A4 mà, cái gì kinh điển, khó nhớ thì gom vào tài liệu. Mấy món này năm nào cũng có mặt.

5.    Ngủ đủ giấc: Nghe như lời khuyên của mẹ, nhưng bộ não thiếu ngủ rất giỏi quên trường hợp n = 0 hoặc testcase với dãy số bằng nhau.

3 ngày trước kỳ thi và 300 phút trong phòng thi của thí sinh miền Nam

1.    Giờ đầu: quét cả đề, chia việc: Mỗi bài tóm tắt ba dòng tiếng Việt: cho gì, hỏi gì, giới hạn bao nhiêu. Bài nào đọc xong vẫn thấy mơ hồ thì đánh dấu, đừng bỏ.

2.    Gặp định dạng lạ, đọc đến câu hỏi rồi hãy quyết: Bài M năm nay là bằng chứng: vỏ lạ, ruột quen.

3.    Gặp số 10^9, 10^18: viết trâu trước: In kết quả cho n nhỏ, nhìn quy luật, rồi mới nghĩ công thức. Bài E và I đều "đầu hàng" cách này.

4.    Nộp sai hai lần thì dừng lại, viết test: Một chương trình sinh test ngẫu nhiên và so với lời giải trâu mất 10 phút; mỗi lần nộp sai mất 20 phút phạt. Phép tính này ai cũng làm được.

5.    Bài có một đầu vào cố định: cho máy chạy nền: Trong lúc đó, cả đội làm bài khác.

6.    Ba người, một bàn phím: Người gõ code, người đọc đề, người dò lỗi trên giấy. Đội nào cả ba cùng nhìn vào một màn hình là đội đang lãng phí hai người.

Tuyển IUH "đã đọc đề" và sẵn sàng cho trận tranh hạng phía Nam

Ngay sau kỳ thi miền Bắc, 16 đội của Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM (IUH) đã vào giảng đường, thi tập trung đúng 5 giờ trên bản mirror của đề. Nói theo ngôn ngữ vui vẻ thì tuyển IUH đã "đọc đề" miền Bắc trước khi ra sân nhà.

Kết quả đáng mừng. Đội mạnh nhất giải 6 bài với 903 phút phạt. Đặt vào bảng xét giải miền Bắc, con số này tương đương vị trí thứ 8 trong 14 trường có giải, ở mức huy chương Bạc - chỉ kém ĐH Khoa học Tự nhiên Hà Nội đúng 6 phút phạt, tức là chưa bằng thời gian pha một ly cà phê. Bốn đội đầu của IUH giải 6, 5, 5 và 4 bài, đều vượt qua "vách" 3 bài phía sau.

Nhưng ban huấn luyện không phải kiểu người chỉ đọc phần tin vui. Buổi thi thử cũng là một bản danh sách việc cần sửa: Chưa dám đụng dạng bài mới; Chậm ở giữa trận; Nộp sai hơi hào phóng; Lực lượng kế cận còn mỏng.

Hằng năm, IUH thường đứng khoảng hạng 10-15 trong bảng xếp hạng các trường toàn quốc. Năm nay, ban huấn luyện đặt mục tiêu rõ ràng: vào top 5 các trường miền Nam. Còn mục tiêu của các thí sinh? Hỏi đến thì các bạn chỉ… cười trừ. Chắc là muốn để bảng xếp hạng tự trả lời - cách trả lời rất ICPC.

Có thể bạn chưa biết

IUH là một trong 6 điểm thi của kỳ thi ICPC khu vực phía Nam. Mỗi mùa thi, phòng máy của trường lại rộn ràng đón các đội tuyển từ nhiều trường đại học về cùng "đấu trí".

IUH – Điểm thi ICPC vòng miền Nam

Với IUH, đó không chỉ là nhiệm vụ tổ chức. Đó là sự tin tưởng của Hội Tin học Việt Nam để giao trọng trách điểm thi. Đó là dịp để sinh viên các trường ngồi cạnh nhau 300 phút căng thẳng, rồi bước ra cửa cùng bàn lời giải, cùng tiếc một lần nộp sai, cùng cười vì một bài "tưởng khó mà dễ". Nhiều tình bạn trong cộng đồng lập trình thi đấu đã bắt đầu đúng như thế. IUH đã sẵn sàng nghênh đón các trường ĐH Văn Lang, ĐH Công thương, ĐH Quốc tế, ĐH Giao thông Vận tải, ĐH Thủ Dầu Một, … đến tham gia sân chơi, để mỗi mùa ICPC không chỉ là một cuộc tranh hạng mà còn là một mùa kết nối và tình bằng hữu.

Hẹn gặp các đội ngày 18/10 tại IUH. Mang theo kiến thức chắc, một cái đầu nguội và một chút tò mò - còn bàn phím và bóng bay, ban tổ chức đã sàng sàng!

Nguyễn Hữu Tình

-----------------

Nguồn số liệu: đề thi và bảng xét giải ICPC miền Bắc 2026; ma trận kiến thức ICPC Việt Nam 2015-2025 do ban huấn luyện IUH tổng hợp; các đề miền Bắc 2023-2025 trên VNOJ.