Việt Nam trở thành quốc gia thu nhập trung bình cao, những doanh nghiệp nào tiềm năng?

VinaCapital vừa có cập nhật triển vọng ngành bán lẻ Việt Nam trong đó nhấn mạnh: Nếu thu nhập bình quân tăng thêm 25% trong 5 năm tới (đạt khoảng 6.300 USD), thị trường tiềm năng cho các sản phẩm và dịch vụ giá trị cao sẽ càng mở rộng đáng kể.

Cụ thể, theo VinaCapital, trong vài tuần gần đây, quỹ đã làm việc với các lãnh đạo cấp cao của nhiều doanh nghiệp tiêu dùng tại Việt Nam, bao gồm các công ty trong lĩnh vực chăm sóc cá nhân, chuỗi cà phê quy mô lớn và hàng tiêu dùng nhanh (FMCG).

Các cuộc gặp gỡ cho thấy, Việt Nam vẫn còn dư địa để khai thác nhu cầu đối với các sản phẩm cao cấp dành cho nhóm khách hàng thượng lưu. Tuy nhiên, ngày càng nhiều doanh nghiệp đang chuyển hướng sang phân khúc dành cho tầng lớp trung lưu bằng cách tập trung vào việc mang lại trải nghiệm vượt trội so với đối thủ cạnh tranh.

Các công ty ngày càng chú trọng phục vụ tầng lớp trung lưu đang tăng trưởng nhanh tại Việt Nam, thông qua việc mở rộng hệ thống cửa hàng - một phần dịch chuyển từ bán lẻ truyền thống sang bán lẻ hiện đại và phát triển thương mại điện tử. Đáng chú ý, thương mại điện tử tại Việt Nam hiện tăng trưởng khoảng 25% mỗi năm và đã chiếm hơn 10% tổng doanh số bán lẻ hàng hóa và dịch vụ.

Khi thu nhập bình quân tăng, dù chỉ ở mức vừa phải, số người tiêu dùng đủ khả năng chi trả cho các sản phẩm và trải nghiệm giá trị cao hơn có thể tăng nhanh hơn nhiều so với tốc độ tăng của thu nhập. Sự gia tăng này kéo theo sự dịch chuyển của toàn bộ phân bổ thu nhập lên mức cao hơn, đưa nhiều hộ gia đình vượt qua ngưỡng thu nhập cho phép thực hiện các khoản chi tiêu không thiết yếu - chẳng hạn như sản phẩm chăm sóc cá nhân cao cấp, du lịch, và các dịch vụ phong cách sống khác.

Nhờ đó, thị trường tiềm năng cho các ngành hàng này mở rộng nhanh hơn nhiều so với tốc độ tăng thu nhập bình quân - vốn cũng đang tăng trưởng mạnh mẽ tại Việt Nam.

Việt Nam gần đây đã chính thức đã trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao với mức thu nhập bình quân đầu người khoảng 5.000 USD, và đang hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045.

Nếu thu nhập bình quân tăng thêm 25% trong 5 năm tới (đạt khoảng 6.300 USD), thị trường tiềm năng cho các sản phẩm và dịch vụ giá trị cao sẽ càng mở rộng đáng kể. Cần lưu ý rằng, phân bổ thu nhập của một quốc gia trên thực tế không tuân theo đường cong hình chuông (bell curve) đơn giản.

Chính vì vậy, mức tăng 25% thu nhập bình quân có thể làm số lượng người có thu nhập cao tăng gấp từ 5 đến 10 lần).

Khi ngày càng nhiều hộ gia đình vượt qua các ngưỡng thu nhập quan trọng, nhu cầu đối với sản phẩm ở phân khúc cao hơn sẽ tăng trưởng nhanh chóng, và các thương hiệu Việt Nam có rất nhiều lợi thế.

Nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực này vẫn thuộc khối tư nhân, bao gồm các chuỗi cà phê quy mô lớn, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ chăm sóc cá nhân, công ty hàng tiêu dùng có thương hiệu, cùng những phân khúc chuyên biệt như mạng lưới phòng khám thẩm mỹ, giáo dục trẻ em, thực phẩm và đồ uống lành mạnh, chuỗi nhà thuốc chuyên biệt và các thương hiệu mỹ phẩm phát triển trên nền tảng số.

Tuy nhiên, các công ty này thường khó tiếp cận nhà đầu tư nước ngoài hơn so với các doanh nghiệp niêm yết, và một số vẫn cần cải thiện về hệ thống quản trị doanh nghiệp, kiểm soát tài chính cũng như tiêu chuẩn báo cáo để nâng cao tính minh bạch và khả năng thu hút vốn.

Dù vậy, vẫn có nhiều doanh nghiệp tư nhân tại Việt Nam đang hưởng lợi từ sự mở rộng của nền kinh tế tiêu dùng nhờ có đội ngũ quản lý chuyên nghiệp, khả năng tạo dòng tiền mạnh, mô hình kinh doanh có dư địa mở rộng, và năng lực tiếp cận người tiêu dùng trên toàn quốc thông qua sự kết hợp giữa hệ thống cửa hàng, các kênh thương mại điện tử và mạng lưới phân phối của bên thứ ba.

VinaCapital nhấn mạnh, các công ty niêm yết thường mang lại tính thanh khoản và minh bạch cao hơn, nhưng không phải lúc nào cũng đem đến cơ hội cho các nhà đầu tư tiếp cận trực tiếp các phân khúc tăng trưởng nhanh nhất trong nền kinh tế tiêu dùng Việt Nam.

Nhiều mô hình kinh doanh đổi mới nhất vẫn đến từ khu vực tư nhân, nơi lợi nhuận có thể cao hơn nhưng phụ thuộc nhiều hơn vào chất lượng của đội ngũ quản lý, năng lực quản trị và khả năng thực thi. Do đó, một chiến lược đầu tư hiệu quả vào lĩnh vực tiêu dùng tại Việt Nam thường cần kết hợp giữa đầu tư vào doanh nghiệp niêm yết và các doanh nghiệp tư nhân có chọn lọc.