Xuất khẩu gạo lập kỷ lục về lượng, giá xuất khẩu dần phục hồi

Xuất khẩu gạo Việt Nam tiếp tục ghi nhận những tín hiệu tích cực trong nửa đầu năm 2026 khi sản lượng vượt mốc 5 triệu tấn - mức cao nhất từ trước đến nay trong 6 tháng đầu năm. Cùng với đó, giá gạo xuất khẩu cũng đang cho thấy dấu hiệu phục hồi sau nhiều tháng giảm sâu, tạo kỳ vọng về một giai đoạn tăng trưởng khả quan hơn trong nửa cuối năm.

Sản lượng xuất khẩu lập kỷ lục, giá bắt đầu đảo chiều tăng

Theo số liệu từ Cục Hải quan, riêng trong tháng 6/2026, Việt Nam xuất khẩu 755.975 tấn gạo, thu về 375,8 triệu USD, tăng 45,4% về lượng và tăng 37,3% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025.

Lũy kế 6 tháng đầu năm, lượng gạo xuất khẩu đạt hơn 5 triệu tấn, tăng 6,5% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất từng ghi nhận trong giai đoạn này. Tuy nhiên, kim ngạch chỉ đạt khoảng 2,4 tỷ USD, giảm 2,5% do giá xuất khẩu bình quân vẫn thấp hơn so với năm ngoái.

Giá gạo xuất khẩu bình quân trong 6 tháng đầu năm đạt 474 USD/tấn, giảm 8,5% so với cùng kỳ năm 2025. Dù vậy, thị trường đang xuất hiện tín hiệu tích cực khi giá xuất khẩu trong tháng 6 tăng lên 497 USD/tấn, cao hơn 4,3% so với tháng trước và là mức cao nhất kể từ cuối năm 2025. Diễn biến này cho thấy mặt bằng giá gạo đang dần lấy lại đà tăng sau thời gian dài chịu áp lực giảm.

Về thị trường, Philippines tiếp tục giữ vững vị trí là khách hàng lớn nhất của gạo Việt Nam. Trong 6 tháng đầu năm, xuất khẩu sang thị trường này đạt 2,4 triệu tấn, trị giá khoảng 1,1 tỷ USD, tăng 13,7% về lượng và tăng 2,3% về giá trị so với cùng kỳ năm trước, chiếm gần 48% tổng lượng gạo xuất khẩu của cả nước.

Đứng thứ hai là Trung Quốc với 915.466 tấn, trị giá 454,3 triệu USD, tăng lần lượt 104,8% về lượng và 100,6% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025. Đây là mức tăng trưởng nổi bật, phản ánh nhu cầu nhập khẩu mạnh trở lại của thị trường hơn 1,4 tỷ dân.

Ngoài hai thị trường chủ lực, xuất khẩu gạo sang nhiều thị trường khác cũng ghi nhận kết quả tích cực. Malaysia nhập khẩu 251.034 tấn, tăng 10,9%; Ả Rập Xê Út đạt 25.043 tấn, tăng 46,7%; Australia đạt 24.055 tấn, tăng 28,5%. Đáng chú ý, xuất khẩu sang Iraq tăng đột biến lên 25.250 tấn, gấp hơn 167 lần so với cùng kỳ năm trước.

Ở chiều ngược lại, một số thị trường truyền thống ghi nhận sự sụt giảm về sản lượng nhập khẩu như Ghana, Bờ Biển Ngà, Singapore, Hong Kong (Trung Quốc) và UAE.

Triển vọng nửa cuối năm tích cực nhưng vẫn còn thách thức.

Triển vọng của ngành gạo trong những tháng cuối năm được đánh giá tích cực khi nhu cầu nhập khẩu trên thế giới có xu hướng tăng trở lại, trong khi nguồn cung tại nhiều quốc gia chịu ảnh hưởng bởi thời tiết bất lợi.

Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), chỉ số giá gạo toàn cầu trong tháng 6 đạt bình quân 108,2 điểm, tăng 3,2% so với tháng trước và tăng 2,6% so với cùng kỳ năm 2025, đồng thời là mức cao nhất kể từ đầu năm 2025.

Trên thị trường xuất khẩu, giá nhiều chủng loại gạo của Việt Nam đã phục hồi đáng kể. Tính đến ngày 22/7, gạo Jasmine được chào bán ở mức 546 - 550 USD/tấn, tăng khoảng 100 USD/tấn so với cuối năm 2025. Gạo thơm 5% tấm đạt 500 - 510 USD/tấn, tăng khoảng 70 USD/tấn, trong khi gạo trắng 5% tấm dao động 424 - 428 USD/tấn, cao hơn khoảng 60 USD/tấn so với cuối năm trước.

So với các đối thủ cạnh tranh, gạo Việt Nam tiếp tục duy trì lợi thế về giá trị. Trong khi giá gạo trắng 5% tấm của Thái Lan tăng lên 445 - 449 USD/tấn thì giá gạo cùng loại của Ấn Độ vẫn dao động ở mức 354 - 358 USD/tấn nhờ nguồn cung dồi dào.

Theo các chuyên gia, đà tăng của giá gạo thế giới được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố như nguồn cung suy giảm theo mùa, chi phí logistics tăng, xung đột địa chính trị tại Trung Đông làm gia tăng chi phí vận chuyển, cùng với lo ngại hiện tượng El Nino ảnh hưởng đến sản xuất lúa tại nhiều quốc gia.

Trong báo cáo mới nhất, Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) dự báo sản lượng gạo toàn cầu niên vụ 2026-2027 chỉ đạt khoảng 537,2 triệu tấn, thấp hơn dự báo trước đó và giảm so với niên vụ trước. Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ toàn cầu được dự báo tăng lên 542,8 triệu tấn, khiến cán cân cung - cầu tiếp tục nghiêng theo hướng hỗ trợ giá.

Đáng chú ý, USDA đã nâng dự báo xuất khẩu gạo của Việt Nam năm 2026 lên 8,1 triệu tấn, tăng 200.000 tấn so với dự báo trước và cao hơn nhẹ so với kết quả năm 2025. Việc điều chỉnh này phản ánh kỳ vọng nhu cầu nhập khẩu tiếp tục duy trì ở mức cao tại các thị trường truyền thống, đặc biệt là Philippines và Trung Quốc.

USDA cũng nâng dự báo lượng gạo nhập khẩu của Trung Quốc lên 3,9 triệu tấn trong năm nay - mức cao nhất trong nhiều năm. Đối với Philippines, cơ quan này dự báo lượng nhập khẩu sẽ đạt 5,7 triệu tấn, tăng so với dự báo trước do sản lượng lúa trong nước chịu tác động của chi phí sản xuất tăng, thiếu nước tưới và nguy cơ El Nino.

Tuy nhiên, triển vọng xuất khẩu sang Philippines vẫn tiềm ẩn không ít thách thức. Quốc gia này đang triển khai nhiều biện pháp nhằm bảo vệ ngành sản xuất lúa gạo trong nước, như tạm dừng cấp phép nhập khẩu gạo 5% tấm từ đầu tháng 7 và xem xét điều chỉnh tăng thuế nhập khẩu đối với gạo từ Việt Nam cùng một số nước xuất khẩu lớn. Những động thái này có thể ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian tới, dù nhu cầu của thị trường vẫn được đánh giá ở mức cao.