20 năm dấu ấn Việt Nam tại ICPC World Finals: Từ khởi đầu đến bứt phá

Ngày 12/4/2006, sinh viên Việt Nam lần đầu tiên bước vào Chung kết Thế giới ICPC, mở ra hành trình hội nhập của cộng đồng lập trình thi đấu trong nước. Sau hai thập kỷ, từ những bước đi ban đầu, Việt Nam đã giành huy chương lịch sử và trở thành một trong những quốc gia Đông Nam Á có thành tích ổn định nhất tại sân chơi lập trình sinh viên lớn nhất thế giới.

In dấu đầu tiên trên bản đồ ICPC thế giới

Vào đúng ngày 12/4 của 20 năm trước, ba sinh viên Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TP.HCM lần đầu dặt chân đến Mỹ bước vào không gian kỳ thi ACM/ICPC World Finals 2006 tại San Antonio, Texas, Hoa Kỳ. Cùng 83 đội tuyển xuất sắc nhất đến từ 6 châu lục, đội thi mang tên BK Eagle chính thức bước vào 5 giờ tranh tài của vòng chung kết lập trình sinh viên danh giá nhất thế giới.

Khoảnh khắc ấy có thể chỉ là một chi tiết nhỏ trong lịch sử cuộc thi, nhưng lại là dấu mốc đặc biệt đối với cộng đồng “Tin học” Việt Nam. Lần đầu tiên trong lịch sử, sinh viên đại diện các trường Đại học tại Việt Nam xuất hiện tại sân chơi cấp cao nhất của cộng đồng lập trình sinh viên quốc tế.

BK-Eagle gồm Phạm Hữu Ngôn, Nguyễn Đan Thanh, Nguyễn Tường Quân

Ba thành viên của BK Eagle gồm Nguyễn Tường Quân, Nguyễn Đan Thanh và Phạm Hữu Ngôn. Họ đến từ những hướng học tập khác nhau nhưng có chung niềm đam mê sâu sắc với thuật toán và lập trình. Những cuộc thi học sinh giỏi, Olympic Tin học sinh viên và các sân chơi lập trình trong nước đã gắn kết họ, hình thành nên một đội tuyển dày dạn bản lĩnh để bước ra đấu trường quốc tế.

Hành trình đến Chung kết Thế giới bắt đầu từ việc xuất ngoại thi đấu tại vòng ACM/ICPC Asia Tehran Regional 2005 khi Việt Nam và Đông Nam Á chưa có vòng Regional. Tại đây, BK Eagle thi đấu xuất sắc, giành Top 4 và chính thức đoạt vé dự World Finals. Đây là thành tích có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, bởi thời điểm đó phong trào lập trình thi đấu của Việt Nam còn ở giai đoạn “lều chõng” chưa có kinh nghiệm, cơ hội giao lưu quốc tế hạn chế.

Trong 5 giờ thi đấu tại World Finals 2006, BK Eagle giải được 1 bài sau 91 phút và xếp hạng 74 trên tổng số 83 đội. Đây là thứ hạng khiêm tốn, nhưng lại mang ý nghĩa đặc biệt. Ngày 12/4/2006 đánh dấu dấu chân đầu tiên của Việt Nam trên bản đồ ICPC toàn cầu.

Giai đoạn xây nền và mở rộng 2006-2020

Sau lần đầu góp mặt, Việt Nam và Thái Lan bắt đầu luân phiên tổ chức vòng Regional ACM/ICPC Asia hằng năm, sau này Thái Lan bỏ cuộc Việt Nam đã trở thành điểm thi Regional yêu thích của các trường Châu Á - Thái bình dương, từ đây Việt Nam duy trì sự hiện diện tại Chung kết Thế giới gần như hằng năm. Sau Đại học Bách khoa TP.HCM, các đội tuyển đến từ Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội; Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM cùng ganh đua giành suất tham dự Chung kết ICPC toàn cầu.

Thành tích của các đội Việt Nam từng bước cải thiện, nhiều năm nằm trong nhóm top 100 thế giới. Số lượng đội tham dự cũng tăng dần, từ một đội trong những năm đầu lên hai đến ba đội ở giai đoạn sau.

Theo thống kê, riêng Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội đã có 10 lần góp mặt tại Chung kết Thế giới trong giai đoạn 2006 đến 2021 cùng Đại học KHTN, Đại học Quốc gia Tp HCM cũng có tới 9 lần góp mặt . Điều này cho thấy sự ổn định của các đội tuyển Việt Nam tại sân chơi quốc tế.

Đây cũng là giai đoạn phong trào ICPC trong nước phát triển mạnh. Hệ thống thi đấu từ cấp trường, khu vực đến quốc gia được hình thành, thu hút hàng nghìn sinh viên tham gia mỗi năm, hơn thế nữa lan tỏa tới ICPC giành cho học sinh THPT tạo nguồn tuyển chọn chất lượng cho các đội tuyển quốc gia.

Huy chương Đồng lịch sử năm 2021

Sau nhiều năm tích lũy phấn đấu vị trí tiệm cận Top 30-50, năm 2018 tại ICPC Wold Final tại Bắc Kinh Trung Quốc, đội tuyển Unsign của Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia đã có rank 15 tại Chung kết Thế giới mở đường tiếp cận Huy Chương ICPC. Năm 2021 đánh dấu bước ngoặt quan trọng của ICPC Việt Nam. Đội EggCentroy của Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội gồm ba sinh viên Bùi Hồng Đức, Vũ Hoàng Kiên và Nguyễn Hải Bình đã giải được 8 trên 12 bài toán tại Chung kết Thế giới.

Kết quả chung cuộc, đội EggCentroy xếp hạng 12 và giành huy chương Đồng. Đây là lần đầu tiên đại diện Việt Nam đoạt giải có huy chương tại Chung kết toàn cầu ICPC, đồng thời cũng là lần đầu tiên một quốc gia Đông Nam Á giành được giải thưởng chính thức tại sân chơi này.

Lần đầu tiên Việt Nam có giải tại kỳ thi World Final ICPC và cũng là lần đầu tiên các nước ASEAN có giải trong kỳ thi lập trình danh giá nhất toàn cầu.

Cột mốc lịch sử này không chỉ khẳng định năng lực của sinh viên Việt Nam mà còn tạo động lực mạnh mẽ cho phong trào lập trình thi đấu trong nước.

Giai đoạn phát triển ổn định từ 2021 đến nay

Sau huy chương lịch sử, các đội Việt Nam tiếp tục duy trì sự hiện diện tại World Finals. Mỗi năm Việt Nam có từ hai đến ba đội tham dự, đến từ các trường đại học có mặt thường xuyên như Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội; Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM; Đại học Bách khoa Hà Nội. Sau khi Đại học Cần Thơ lần đầu có vé dự World Final  năm 2013, năm tiếp theo Đại học FPT có mặt năm 2014, từ năm 2022 có thêm Đại học Quốc tế, ĐHQG Tp HCM, và gần đây là Đại học Bách khoa Đà Nẵng, Đại Học Kinh tế Quốc dân và Đại học Sư phạm Kỹ thuật Tp HCM dã ghi danh trong Chung kết ICPC toàn cầu cho thấy sự lan tỏa của Kỳ thi ICPC đến các trường Đại học Việt Nam.   

Các đội tuyển Việt Nam tiếp tục cải thiện thứ hạng. Nhiều năm gần đây, đại diện Việt Nam nằm trong nhóm High Honours và tiệm cận top 30 thế giới.

Đoàn Việt Nam tham dự World Final ICPC 2022 (46) và World Final ICPC 2023 (47) tại Luxor -  Ai Cập.

Đoàn Việt Nam tham dự ICPC World Finals 2024 tại Astana, Kazajhstan.

Tại ICPC World Finals 2025 tổ chức ở Baku, Azerbaijan, đội HCMUS AtCoder của Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP.HCM giải được 8 trên 12 bài, xếp hạng 32 thế giới và thuộc nhóm High Honours. Đây là thành tích tốt nhất của trường sau 12 lần tham dự Chung kết Thế giới.

Những kết quả này cho thấy Việt Nam không chỉ duy trì sự hiện diện mà đã trở thành đối thủ cạnh tranh đáng chú ý tại sân chơi lập trình sinh viên toàn cầu.

Hành trình 20 năm trưởng thành

Từ đội tuyển đầu tiên năm 2006 đến huy chương lịch sử năm 2021 và những thành tích ổn định hiện nay, ICPC Việt Nam đã trải qua hành trình phát triển mạnh mẽ. Từ vị trí học hỏi kinh nghiệm, sinh viên Việt Nam từng bước khẳng định năng lực và cạnh tranh với các đại học hàng đầu thế giới.

Đoàn Việt Nam tham dự Kỳ thi ICPC Asia Pacific Championship 2026.

Tháng 3/2026 vừa qua, Đoàn Việt Nam tham dự Kỳ thi ICPC Asia Pacific Championship 2026 gồm 19 đội đã có thành tích rất tốt với 3 huy chương Bạc và 5 huy chương Đồng. Và 3 đội gồm infinity - Trường Đại học Công nghệ - ĐHQGHN; HCMUS-ThaiFamily - Trường Đại học KHTN - TP.HCM  và NEU.Anarchaos của Đại học Kinh tế Quốc dân  sẵn sàng tham dự chung kết thế giới ICPC World Finals 2026 sẽ diễn ra từ 15 đến 20/11/2026 tại Dubai, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).

Hai mươi năm là dấu mốc đáng nhớ, đồng thời mở ra kỳ vọng mới. Với nền tảng đã xây dựng, các đội tuyển Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục chinh phục những cột mốc cao hơn tại ICPC World Finals trong thời gian tới.