Bộ Khoa học và Công nghệ một năm làm 10 luật, 23 nghị định

Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ đã xây dựng 10 luật, 23 nghị định và 71 thông tư trong năm 2025 nhằm "đột phá về thể chế".

Tại họp báo chiều 31/12/2025, Thứ trưởng đánh giá đây là "khối lượng công việc rất lớn", thể hiện rõ trọng tâm của Bộ trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo cơ chế, chính sách cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Ngay sau khi hợp nhất, Bộ Khoa học và Công nghệ đã bắt tay tạo dựng hành lang pháp lý dẫn dắt sự phát triển của lĩnh vực. Kết quả, trong vòng 9 tháng, Bộ chủ trì soạn thảo, lấy ý kiến, trình Quốc hội và được thông qua 10 luật.

Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương tại họp báo thường kỳ tháng 12/2025 của Bộ Khoa học và Công nghệ. Ảnh: Thùy Linh.

Trong hơn một giờ họp báo, đại diện các đơn vị thuộc Bộ cũng chia sẻ thêm một số thông tin về Luật Trí tuệ nhân tạo, Luật Chuyển đổi số và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ - ba trong số năm luật thuộc lĩnh vực khoa học công nghệ được Quốc hội thông qua đầu tháng trước.

Ông Trần Văn Sơn, Phó viện trưởng Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia cho biết, Luật Trí tuệ nhân tạo được ban hành trong bối cảnh AI vượt ra ngoài phạm vi một công nghệ đơn lẻ, trở thành hạ tầng chiến lược, tác động đến nhiều lĩnh vực.

Luật Trí tuệ nhân tạo được xây dựng trên nguyên tắc lấy con người làm trung tâm, yêu cầu các hệ thống AI được phát triển và ứng dụng an toàn, minh bạch, có trách nhiệm và vì lợi ích của con người. AI được xác định là công cụ hỗ trợ, không thay thế vai trò quyết định của con người, đồng thời phải gắn với bảo vệ lợi ích quốc gia và quyền lợi công dân.

Về phạm vi điều chỉnh, luật quy định hoạt động nghiên cứu, phát triển, cung cấp, triển khai và sử dụng hệ thống AI tại Việt Nam, ngoại trừ lĩnh vực quốc phòng, an ninh và cơ yếu. Luật áp dụng với tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia hoạt động AI trên lãnh thổ Việt Nam.

Trong khi đó, ông Trần Quốc Tuấn, đại diện Cục Chuyển đổi số quốc gia, cho biết Luật Chuyển đổi số ra đời để hoàn thiện khuôn khổ pháp lý thống nhất cho chuyển đổi số quốc gia. Trước đó, Việt Nam ban hành nhiều luật liên quan, song còn thiếu một đạo luật mang tính hệ thống để định hình quan điểm và định hướng xây dựng quốc gia số. Luật mới sẽ kết nối các luật chuyên ngành, điều chỉnh quan hệ phát sinh trong môi trường số.

Luật được xây dựng theo hướng luật khung, không đi sâu vào nội dung đã được quy định tại các luật chuyên ngành, nhưng bổ sung những vấn đề còn thiếu như kinh tế số, xã hội số, hạ tầng số và cơ chế điều phối ở tầm quốc gia. Một điểm mới là việc quy định mức chi tối thiểu 1% ngân sách hằng năm cho hoạt động chuyển đổi số, cùng cơ chế đánh giá, công khai kết quả thực hiện định kỳ.

Họp báo thường kỳ tháng 12/2025 của Bộ Khoa học và Công nghệ. Ảnh: Thùy Linh.

Liên quan đến Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ, ông Chu Thúc Đạt, Phó cục trưởng Đổi mới sáng tạo, cho biết luật hướng tới ba mục tiêu chính: hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về chuyển giao công nghệ; thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ nội sinh; phát triển thị trường khoa học và công nghệ theo hướng minh bạch, chuyên nghiệp.

Theo ông Đạt, luật mở rộng khái niệm công nghệ, không chỉ bao gồm máy móc, thiết bị mà còn cả tri thức, dữ liệu, thiết kế, mô hình, thuật toán và phần mềm. Các hình thức chuyển giao được xác định rõ hơn, phản ánh đúng giá trị gia tăng của tài sản trí tuệ.

Luật cũng hoàn thiện quy định về xác lập, bảo vệ quyền sở hữu và quyền sử dụng công nghệ, cho phép tổ chức, cá nhân thương mại hóa hoặc góp vốn bằng công nghệ theo quy định pháp luật. Về quản lý rủi ro, việc thẩm định công nghệ chỉ áp dụng với các dự án sử dụng công nghệ hạn chế chuyển giao hoặc có nguy cơ tác động xấu đến môi trường. Thủ tục chuyển giao cũng rút gọn còn một lần thẩm định. Với 21 điều được sửa đổi, Luật được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn cho hoạt động chuyển giao công nghệ, phát triển thị trường công nghệ.

10 luật về khoa học công nghệ được thông qua trong năm 2025, gồm: Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; Luật Công nghiệp công nghệ số; Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi); Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật; Luật Chuyển đổi số; Luật Công nghệ cao (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ; và Luật Trí tuệ nhân tạo.