Bỏ thủ tục cấp chứng chỉ thẩm tra viên an toàn giao thông đường bộ

Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP bãi bỏ thủ tục cấp, cấp đổi, cấp lại chứng chỉ thẩm tra viên an toàn giao thông đường bộ, đồng thời cắt giảm nhiều điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực hàng hải và đường thủy.

Bỏ thủ tục cấp chứng chỉ thẩm tra viên an toàn giao thông đường bộ. Ảnh minh họa

Bỏ thủ tục cấp chứng chỉ thẩm tra viên an toàn giao thông

Cơ sở đào tạo không còn phải thực hiện thủ tục chấp thuận kinh doanh đào tạo thẩm tra viên an toàn giao thông đường bộ. Cơ quan quản lý cũng không thực hiện thủ tục cấp, cấp đổi và cấp lại chứng chỉ thẩm tra viên.

Đây là một trong những nội dung cắt giảm thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực đường bộ tại Phụ lục I.8 ban hành kèm theo Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP của Chính phủ.

Theo đó, thủ tục chấp thuận cơ sở kinh doanh đào tạo thẩm tra viên an toàn giao thông đường bộ quy định tại Luật Đường bộ năm 2024 và Nghị định số 165/2024/NĐ-CP không tiếp tục được thực hiện.

Ba thủ tục liên quan đến chứng chỉ thẩm tra viên, gồm cấp mới, cấp đổi và cấp lại, cũng được loại bỏ. Cá nhân thực hiện công việc này không còn phải trải qua quy trình xin cấp chứng chỉ như trước.

Tuy nhiên, bỏ thủ tục cấp chứng chỉ không đồng nghĩa mọi cá nhân đều có thể thực hiện thẩm tra an toàn giao thông đường bộ. Nghị quyết vẫn duy trì các tiêu chuẩn về nhân thân, sức khỏe, trình độ chuyên môn và kinh nghiệm làm việc.

Thẩm tra viên phải là công dân Việt Nam hoặc người nước ngoài được phép cư trú, làm việc hoặc học tập tại Việt Nam. Người thực hiện công việc phải có đầy đủ năng lực hành vi dân sự và bảo đảm sức khỏe.

Về chuyên môn, người có trình độ đại học trở lên trong ngành công trình đường bộ phải có ít nhất ba năm làm việc về thiết kế công trình đường bộ.

Trường hợp tốt nghiệp đại học ở ngành khác, cá nhân phải có ít nhất năm năm tham gia một trong các lĩnh vực như quản lý giao thông, vận tải đường bộ, xây dựng đường bộ hoặc bảo trì đường bộ.

Phương án này chuyển trọng tâm quản lý từ việc cấp chứng chỉ sang kiểm soát năng lực thực tế. Cơ quan quản lý không duy trì thêm một lớp thủ tục hành chính nhưng vẫn có căn cứ để kiểm tra trình độ và kinh nghiệm của người thực hiện hoạt động thẩm tra.

Cắt điều kiện kinh doanh đại lý và lai dắt tàu biển

Trong lĩnh vực hàng hải, Nghị quyết cắt giảm điều kiện đối với nhiều nhóm hoạt động, gồm đại lý tàu biển, lai dắt tàu biển, nhập khẩu và phá dỡ tàu biển đã qua sử dụng, khai thác cảng biển, vận tải biển và dịch vụ bảo đảm an toàn hàng hải.

Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ đại lý tàu biển không phải thực hiện các điều kiện được quy định tại Điều 242 Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2015 và các điều 11, 12 của Nghị định số 160/2016/NĐ-CP.

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài kinh doanh dịch vụ đại lý tàu biển vẫn phải bảo đảm tỷ lệ vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài không vượt quá 49% vốn điều lệ.

Đối với dịch vụ lai dắt tàu biển, doanh nghiệp không phải thực hiện các điều kiện tại Điều 257 Bộ luật Hàng hải Việt Nam và các điều 13, 14, 15 của Nghị định số 160/2016/NĐ-CP.

Giới hạn sở hữu nước ngoài trong doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lai dắt tàu biển vẫn được duy trì ở mức không quá 49% vốn điều lệ.

Như vậy, Nghị quyết cắt giảm các điều kiện về tổ chức hoạt động nhưng không loại bỏ giới hạn vốn đối với nhà đầu tư nước ngoài. Doanh nghiệp cần phân biệt hai nhóm quy định này khi thực hiện thủ tục đầu tư và đăng ký kinh doanh.

Nới điều kiện khai thác cảng biển và vận tải biển

Đối với hoạt động khai thác cảng biển, doanh nghiệp không phải thực hiện một số điều kiện được quy định tại Nghị định số 37/2017/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, bổ sung.

Tuy nhiên, doanh nghiệp kinh doanh khai thác cảng biển có vốn đầu tư nước ngoài tham gia dịch vụ bốc dỡ hàng hóa chỉ được thành lập dưới hình thức công ty liên doanh. Tỷ lệ vốn góp của nhà đầu tư nước ngoài thực hiện theo biểu cam kết của Việt Nam khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới, viết tắt là WTO.

Trong lĩnh vực vận tải biển, doanh nghiệp không phải thực hiện một số điều kiện tại Nghị định số 160/2016/NĐ-CP. Nghị quyết cũng không thực hiện nội dung giao Chính phủ quy định điều kiện đối với tổ chức, cá nhân vận chuyển nội địa bằng đường biển.

Tổ chức nước ngoài tham gia vận chuyển nội địa bằng tàu mang cờ quốc tịch Việt Nam vẫn phải tuân thủ giới hạn tỷ lệ vốn góp không vượt quá 49% vốn điều lệ của doanh nghiệp.

Các quy định này có thể giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp vận tải và khai thác cảng biển. Dù vậy, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện những yêu cầu về an toàn hàng hải, bảo vệ môi trường, an ninh cảng biển, đăng ký phương tiện và tiêu chuẩn thuyền viên theo pháp luật chuyên ngành còn hiệu lực.

Giảm điều kiện nhập khẩu, phá dỡ tàu biển cũ

Nghị quyết quy định không thực hiện một số điều kiện đối với cơ sở kinh doanh nhập khẩu và phá dỡ tàu biển đã qua sử dụng.

Nhóm điều kiện được cắt giảm gồm các quy định tại Điều 48 Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2015 và Điều 7 Nghị định số 82/2019/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 08/2022/NĐ-CP.

Việc cắt điều kiện kinh doanh không loại bỏ trách nhiệm về bảo vệ môi trường trong hoạt động phá dỡ tàu biển. Doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ các quy định liên quan đến quản lý chất thải, vật liệu nguy hại, an toàn lao động, phòng cháy và kiểm soát ô nhiễm.

Đây là điểm cần được làm rõ trong quá trình thực hiện. Nếu doanh nghiệp hiểu việc cắt điều kiện kinh doanh là miễn toàn bộ nghĩa vụ chuyên ngành, nguy cơ vi phạm về môi trường và an toàn lao động có thể phát sinh.

Cắt giảm điều kiện kinh doanh vận tải đường thủy

Trong lĩnh vực vận tải đường thủy nội địa, Nghị quyết quy định không thực hiện các điều kiện kinh doanh tại Nghị định số 110/2014/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 128/2018/NĐ-CP.

Nghị quyết cũng không thực hiện quy định tại khoản 2 Điều 77 Luật Giao thông đường thủy nội địa năm 2004, đã được sửa đổi, bổ sung năm 2014.

Việc loại bỏ những điều kiện kinh doanh này có thể tạo thuận lợi cho doanh nghiệp gia nhập thị trường vận tải đường thủy. Đây là lĩnh vực có vai trò vận chuyển hàng hóa khối lượng lớn với chi phí thấp, nhưng nhiều doanh nghiệp quy mô nhỏ còn gặp khó khi đáp ứng đồng thời các yêu cầu về phương tiện, nhân lực và tổ chức kinh doanh.

Cắt giảm điều kiện gia nhập thị trường không làm thay đổi các quy định về đăng ký, đăng kiểm phương tiện, bằng cấp chuyên môn của thuyền viên, an toàn giao thông đường thủy và bảo vệ môi trường. Các yêu cầu trực tiếp bảo đảm an toàn cho người, phương tiện và hàng hóa vẫn phải được tuân thủ.

Nhiều điều kiện dịch vụ an toàn hàng hải được loại bỏ

Tại phụ lục I.8 đã chỉ rõ việc cắt giảm một loạt điều kiện đối với doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bảo đảm an toàn hàng hải.

Các nhóm dịch vụ chịu tác động gồm thiết lập, vận hành, duy trì và bảo trì báo hiệu hàng hải; khảo sát khu nước, vùng nước và luồng hàng hải; điều tiết bảo đảm an toàn hàng hải; khảo sát, xây dựng và phát hành hải đồ; cung cấp thông tin điện tử hàng hải; hoa tiêu hàng hải và nhập khẩu pháo hiệu hàng hải.

Hà Nội cho phép thử nghiệm hệ thống giao thông tự hành thông minh

Nhiều điều kiện tại Nghị định số 70/2016/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi không tiếp tục được thực hiện. Chính phủ cũng không tiếp tục quy định điều kiện cung cấp dịch vụ bảo đảm an toàn hàng hải theo khoản 5 Điều 108 Bộ luật Hàng hải Việt Nam trong thời gian Nghị quyết có hiệu lực.

Riêng doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hoa tiêu hàng hải vẫn phải bảo đảm Nhà nước nắm giữ tối thiểu 75% vốn điều lệ.

Dịch vụ hoa tiêu liên quan trực tiếp đến việc dẫn tàu ra vào cảng, di chuyển trong luồng và vùng nước có mật độ giao thông cao. Việc giữ tỷ lệ vốn nhà nước tối thiểu cho thấy đây vẫn là lĩnh vực được kiểm soát chặt vì liên quan đến an toàn hàng hải và hoạt động của cảng biển.

Cắt giấy phép nhưng phải tăng hậu kiểm

Thay đổi tại ba lĩnh vực đường bộ, hàng hải và đường thủy cho thấy cơ quan quản lý đang chuyển từ kiểm tra điều kiện trước khi doanh nghiệp hoạt động sang kiểm tra trong và sau quá trình hoạt động.

Với đường bộ, thủ tục cấp chứng chỉ thẩm tra viên được bỏ nhưng yêu cầu về trình độ và kinh nghiệm vẫn còn. Với hàng hải, nhiều điều kiện kinh doanh được cắt nhưng giới hạn vốn nước ngoài trong đại lý tàu biển, lai dắt và vận tải biển vẫn được duy trì. Với hoa tiêu hàng hải, Nhà nước tiếp tục nắm tối thiểu 75% vốn điều lệ.

Cơ chế mới giúp giảm giấy tờ và thời gian chờ đợi, song đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác hậu kiểm. Cơ quan quản lý cần có dữ liệu về nhân sự chuyên môn, phương tiện, lịch sử vi phạm và mức độ tuân thủ của từng doanh nghiệp để phát hiện sớm rủi ro.

Phần lớn nội dung của Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 28/2/2027. Vì vậy, cụm từ “không thực hiện” trong Nghị quyết cần được hiểu là cơ chế áp dụng trong thời hạn của văn bản, không đồng nghĩa các điều kiện được dẫn chiếu đã bị bãi bỏ vĩnh viễn.

Trước ngày 1/3/2027, các bộ, ngành phải ban hành hoặc trình cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật để đưa các phương án cắt giảm, đơn giản hóa vào hệ thống pháp luật ổn định.