Chính thức vượt Mỹ, Trung Quốc trở thành quốc gia chi tiêu cho R&D nhiều nhất thế giới

Trong một năm, Trung Quốc chi 615 tỷ USD cho nghiên cứu và phát triển, vươt qua Mỹ...

Ảnh minh họa - Ảnh: China Daily.

Trung Quốc đã chính thức vượt qua Mỹ để trở thành quốc gia dẫn đầuthế giới về chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển (R&D) của các công ty và trường đại học. Dữ liệu mới nhất từ Nhật Bản cho thấy Bắc Kinh đang tăng tốc đầu tư vào đổi mới nhằm ứng phó với các biện pháp hạn chế xuất khẩu chip từ Washington.

Theo báo cáo thường niên mang tên Chỉ số Khoa học và Công nghệ Nhật Bản 2026 của Viện Chính sách khoa học và công nghệ Quốc gia Nhật Bản, chi tiêu R&D của Trung Quốc trong năm 2024 đã tăng 13,1%, đạt mức 97,1 nghìn tỷ yên, tương đương khoảng 615 tỷ USD.

Con số này của Trung Quốc đã vượt qua mức chi tiêu vào R&D 95,3 nghìn tỷ yên (khoảng 603,5 tỷ USD) của Mỹ, tăng 6,7% so với năm trước.

Nhật Bản đứng thứ ba với 22,1 nghìn tỷ yên, tương đương khoảng 140,1 tỷ USD, tăng 8,4%.

Báo cáo cho biết động lực chính thúc đẩy sự gia tăng chi tiêu R&D của Trung Quốc đến từ đầu tư của các doanh nghiệp.

Chi tiêu R&D của các công ty Trung Quốc đã tăng 13%, đạt 75,4 nghìn tỷ yên (khoảng 477,5 tỷ USD), với mức tăng trưởng mạnh nhất tập trung vào ngành sản xuất máy tính, sản phẩm điện tử và quang học.

Sự bùng nổ này được cho là phản ứng trực tiếp với các lệnh hạn chế xuất khẩu thiết bị bán dẫn tiên tiến và thiết bị sản xuất chip mà Mỹ áp đặt vào năm 2022. Bắc Kinh đã đáp trả bằng cách đẩy mạnh nỗ lực R&D trong nước và tự chủ các công nghệ then chốt, biến thách thức thành cơ hội để tăng cường năng lực nội tại.

Không chỉ dẫn đầu về chi tiêu R&D, Trung Quốc còn củng cố vị thế là quốc gia đi đầu thế giới trong nghiên cứu khoa học.

Trung Quốc đã vượt Mỹ về số lượng bài báo khoa học được công bố vào năm 2017, trở thành nước dẫn đầu trong top 10% bài báo khoa học được trích dẫn nhiều nhất vào năm 2018, và liên tục duy trì vị trí số 1 về số lượng bài báo được trích dẫn nhiều nhất trong top 1% kể từ năm 2019.

Kết quả một cuộc khảo sát do tờ báo Nikkei Asia phối hợp thực hiện với công ty nghiên cứu Patent Result, được công bố mới đây, cho thấy các ngân hàng và công ty công nghệ Trung Quốc đã vượt Mỹ để dẫn đầu thế giới về số đơn đăng ký bằng sáng chế công nghệ tài chính (fintech) trong 10 năm qua.

Đây là cuộc khảo sát hồ sơ đăng ký bằng sáng chế liên quan đến công nghệ tài chính tại 118 quốc gia và vùng lãnh thổ trong 10 năm tính đến năm 2025. Kết quả cho thấy tổng số hồ sơ đạt khoảng 120.000, gần gấp 3 lần so với thập kỷ trước. Trong đó, Trung Quốc chiếm 38% tổng số hồ sơ đăng ký, bỏ xa Mỹ với 17%. Hàn Quốc đứng sau với 9%, còn Nhật Bản chiếm 8%. Đáng chú ý, số hồ sơ của Trung Quốc tăng gấp 10 lần so với thập kỷ trước, thời điểm nước này đứng thứ 3 sau Mỹ và Hàn Quốc.

Trở lại với báo cáo Chỉ số Khoa học và Công nghệ Nhật Bản 2026, chi tiêu R&D của Mỹ vẫn tiếp tục tăng, được hỗ trợ bởi các khoản đầu tư mạnh mẽ vào trí tuệ nhân tạo (AI) từ các gã khổng lồ công nghệ. Đáng chú ý, các ngành công nghiệp phi sản xuất chiếm khoảng một nửa tổng chi tiêu R&D của doanh nghiệp Mỹ trong năm 2024.

Trên bản đồ R&D toàn cầu, Đức đứng thứ tư với mức chi 18,3 nghìn tỷ yên (khoảng 115,9 tỷ USD) trong năm 2024, tiếp theo là Hàn Quốc với 15,3 nghìn tỷ yên (khoảng 96,9 tỷ USD), Anh với 10,8 nghìn tỷ yên (khoảng 68,4 tỷ USD) và Pháp với 8,8 nghìn tỷ yên (khoảng 55,7 tỷ USD).