“Chuỗi Optimus”: Nhà cung ứng Trung Quốc là trụ cột trong tham vọng robot hình người của Tesla

Kế hoạch chuyển hướng sang sản xuất robot hình người của Tesla được dự báo sẽ kéo theo sự tham gia của một mạng lưới lớn các nhà sản xuất linh kiện Trung Quốc.

Mẫu robot hình người Optimus – dự án AI và robot tham vọng của Tesla. Ảnh: Reuters

Elon Musk muốn đưa hoạt động sản xuất robot Optimus của Tesla về Mỹ, trong bối cảnh hãng xe điện này đang chuẩn bị xoay trục sang lĩnh vực robot hình người — những cỗ máy thông minh có thể trở thành một phần lực lượng lao động trong các nhà máy Mỹ trong tương lai.

Tuy nhiên, theo các nhà phân tích và nguồn tin trong ngành, sáng kiến đầy tham vọng này nhiều khả năng vẫn sẽ phụ thuộc vào chuỗi cung ứng robot quy mô lớn và phát triển nhanh của Trung Quốc trong tương lai gần, ngay cả khi khâu lắp ráp cuối cùng của Optimus được đặt tại Mỹ.

Ngay từ ba năm trước, Tesla đã bắt đầu tìm nguồn và hợp tác với hàng trăm nhà cung ứng linh kiện Trung Quốc, đồng thời làm việc chặt chẽ với một số đối tác trong nghiên cứu – phát triển (R&D) cũng như thiết kế phần cứng, theo những nguồn tin không được phép công khai các hợp tác này.

Các nhà cung ứng đã gửi những lô linh kiện mẫu với số lượng nhỏ cho Tesla để đáp ứng phản hồi từ khách hàng. Chẳng hạn, trong vài tháng gần đây, các nguyên mẫu mới của phần đầu bằng kính cong của Optimus đã được một nhà cung cấp Trung Quốc chuyển tới Tesla.

Theo các nguồn tin, những doanh nghiệp này tự xem mình là một phần của “chuỗi Optimus” đang hình thành — mô hình được kỳ vọng sẽ phản ánh mạng lưới nhà cung ứng linh kiện hùng hậu mà Apple và Tesla từng xây dựng tại Trung Quốc.

Các đối tác sản xuất — bao gồm nhà cung cấp bộ truyền động, động cơ, hộp giảm tốc, vòng bi, hệ thống thị giác, cảm biến, ốc vít và pin — đang cạnh tranh để giành vị trí trong chuỗi này, với kỳ vọng các đơn hàng trong tương lai sẽ giúp tăng doanh thu và nâng tầm vị thế doanh nghiệp.

“Khoảng 50–70% năng lực sản xuất và chuyên môn về linh kiện cốt lõi hiện nằm ở Trung Quốc. Chúng tôi kỳ vọng các doanh nghiệp Trung Quốc sẽ đảm nhận vai trò ngày càng lớn trong chuỗi cung ứng robot hình người toàn cầu,” ông Cheng Xin, đối tác tại công ty tư vấn Bain & Co. (Mỹ), nhận định. “Ở một số linh kiện trọng yếu, các nhà cung cấp Trung Quốc chiếm ít nhất 55% tổng giá trị cấu thành (BOM) của robot hình người trên toàn cầu.”

Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh hôm thứ Tư, Musk cho biết Tesla sẽ bắt đầu thu hẹp sản xuất hai mẫu xe điện Model S và Model X từ quý tới, nhằm tái cấu trúc nhà máy Fremont (California) để phục vụ sản xuất Optimus và hướng tới sản xuất hàng loạt vào cuối năm 2026.

Mục tiêu dài hạn là đạt sản lượng 1 triệu robot hình người mỗi năm tại cơ sở Fremont, Musk nói thêm, đồng thời tiết lộ Tesla sẽ ra mắt thế hệ thứ ba của Optimus “trong vài tháng tới”.

Tesla có kế hoạch bắt đầu sản xuất robot hình người Optimus thế hệ thứ ba. Ảnh: Shutterstock

Khi được hỏi về hiệu suất của Optimus trong môi trường nhà máy, Musk tỏ ra thận trọng hiếm thấy, cho rằng dự án hiện “vẫn đang ở giai đoạn rất sớm”.

Thế hệ Optimus tiếp theo sẽ được sản xuất tại nhà máy Giga Texas với “sản lượng cao hơn nhiều”, Musk viết trên mạng xã hội X hôm thứ Năm.

Dù vậy, những thông tin về một Optimus “sẵn sàng sản xuất”, kết hợp với làn sóng quan tâm rộng lớn của Trung Quốc đối với robot hình người, đã thúc đẩy đà tăng của các cổ phiếu liên quan trong suốt năm qua.

Trong số các nhà cung ứng tiềm năng được theo dõi sát sao nhất trong “chuỗi Optimus” có Zhejiang Sanhua Intelligent Controls — đối tác lâu năm của Tesla trong lĩnh vực linh kiện quản lý nhiệt, được giới phân tích liên hệ với hệ thống truyền động khớp của Optimus — và Ningbo Tuopu Group, một nhà cung cấp linh kiện xe điện lớn, đồng thời đang phát triển bộ truyền động, động cơ cho bàn tay linh hoạt và “da điện tử”.

Những doanh nghiệp khác cũng thu hút sự chú ý của thị trường gồm Leaderdrive (thiết bị bánh răng sóng hài), Seenpin Electromechanical Transmission và Beite Technology Group (vít lăn hành tinh), Shuanghuan Driveline (bánh răng chính xác), CSB (vòng bi) và Xusheng (vỏ khớp nối).

Trong báo cáo nghiên cứu công bố tháng 1, Morgan Stanley ước tính thị trường linh kiện robot hình người toàn cầu có thể đạt doanh thu tới 780 tỷ USD vào năm 2040. So với các nhà sản xuất “cơ thể” và “bộ não” robot, các nhà cung ứng linh kiện được dự báo sẽ là bên hưởng lợi sớm nhất từ sự tăng trưởng của lĩnh vực non trẻ này.

Với robot hình người, động cơ cung cấp năng lượng; bộ truyền động điều chỉnh và khuếch đại chuyển động; các khớp tạo ra mức độ linh hoạt; còn hộp giảm tốc, vòng bi, vít và cảm biến được tích hợp trong hệ thống sẽ quyết định phần lớn hiệu năng và độ tin cậy của robot.

“Chi phí và hiệu quả vẫn là lợi thế cốt lõi của chuỗi cung ứng Trung Quốc,” ông Zhang Xin, nhà phân tích tại công ty chứng khoán Longbridge Dolphin Research, nhận định.

Theo ông, một nền tảng công nghiệp dày đặc và tích hợp cho phép sản xuất được nội địa hóa — từ nguyên liệu thô đến các linh kiện nhỏ — giúp kiểm soát chi phí, đồng thời cho phép nhà cung ứng phản hồi nhanh trước các vòng lặp thiết kế liên tục.

Tuy nhiên, do lộ trình công nghệ của Optimus vẫn chưa được chốt, danh sách nhà cung cấp vẫn mang tính linh hoạt. Ngay cả những thay đổi thiết kế nhỏ từ Tesla cũng có thể dẫn tới biến động lớn về nhu cầu linh kiện, Zhang cho biết. Ông nói thêm rằng Tesla lựa chọn đối tác dựa trên công nghệ, chi phí, kinh nghiệm sản xuất hàng loạt, tốc độ phản hồi và năng lực sản xuất ở nước ngoài, không phân biệt quy mô doanh nghiệp.

Theo Morgan Stanley, tổng chi phí BOM cho robot hình người tại Trung Quốc được dự báo sẽ giảm 16% trong năm nay. Tesla đặt mục tiêu chi phí sản xuất khoảng 20.000 USD cho mỗi robot Optimus.

Một báo cáo thực địa của Goldman Sachs công bố hồi tháng 11 cho biết, một số nhà cung ứng linh kiện đã bắt đầu đầu tư mở rộng sản xuất, dù chưa có đơn hàng quy mô lớn hay lịch trình sản xuất hàng loạt rõ ràng.