Chuyển đổi số góp phần để ngày bầu cử trở thành ngày hội toàn dân
Nếu trước đây, công tác bầu cử phần lớn dựa trên phương thức quản lý truyền thống, sổ sách giấy tờ và quy trình thủ công, thì đến cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ số mạnh mẽ trong công tác bầu cử đã trở thành một trụ cột quan trọng.
Những đổi mới ấy không chỉ nằm ở việc tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình hai cấp, hay việc rút ngắn thời gian thực hiện một số bước trong quy trình bầu cử, mà còn thể hiện rõ trong quyết tâm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số (CĐS) vào toàn bộ quá trình chuẩn bị và tổ chức bầu cử.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh và Đoàn công tác kiểm tra công tác chuẩn bị bầu cử tại khu vực bỏ phiếu số 7, khu phố Bãi Cháy 5B và khu vực bỏ phiếu số 14, khu phố Hùng Thắng 1 thuộc phường Bãi Cháy, tỉnh Quảng Ninh ngày 3/3/2026.
Chủ động ứng dụng công nghệ số cho công tác bầu cử
Theo báo cáo của Bộ Công an, việc khai thác Cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia về dân cư và ứng dụng định danh điện tử VNeID đã tạo bước đột phá trong lập và quản lý danh sách cử tri.
Đến nay, 3.320/3.321 đơn vị cấp xã trên cả nước (trừ đặc khu Hoàng Sa) đã ứng dụng phần mềm quản lý, phân bổ hơn 78,5 triệu cử tri về các khu vực bỏ phiếu một cách chính xác, đạt tỷ lệ 99,48%.
Tính năng Bầu cử Quốc hội khóa XVI hiển thị trên ứng dụng VNeID. (Ảnh: hanoi.gov.vn)
Con số này không chỉ cho thấy mức độ phủ rộng của hạ tầng dữ liệu dân cư, mà còn phản ánh sự thay đổi căn bản về phương thức quản lý: từ rà soát thủ công sang xử lý trên nền tảng dữ liệu tập trung, có khả năng cập nhật theo thời gian thực. Việc thống kê, đối chiếu, điều chỉnh thông tin cử tri trở nên nhanh chóng hơn, giảm thiểu sai sót và hạn chế tình trạng trùng lặp.
Công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đã được đưa vào hỗ trợ biên tập nội dung tuyên truyền, góp phần làm cho thông tin về bầu cử trở nên trực quan, sinh động và dễ tiếp cận hơn với nhiều nhóm cử tri.
Nếu trước đây, ở nhiều địa phương, thông tin về bầu cử chủ yếu truyền tải qua hệ thống truyền thanh cơ sở, pano, áp phích hoặc các hội nghị tại thôn, tổ dân phố, thì năm nay, cùng với các phương thức truyền thống, nhiều xã, phường, kể cả ở miền núi, vùng sâu, đã chủ động tận dụng mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến để lan tỏa thông tin.
Sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại giúp mở rộng phạm vi tiếp cận, đồng thời bảo đảm tính chính thống và thống nhất về nội dung. CĐS trong bầu cử, vì vậy, không chỉ là câu chuyện của hạ tầng công nghệ, mà còn là thay đổi tư duy phục vụ người dân theo hướng nhanh chóng, thuận lợi và chính xác hơn.
Hà Nội sẵn sàng cho Ngày hội toàn dân
Dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”: Xương sống của bầu cử minh bạch
Tại Hà Nội - địa phương có quy mô dân số lớn, địa bàn rộng và số lượng đơn vị bầu cử nhiều - công tác chuẩn bị bầu cử được triển khai với tinh thần chủ động và bài bản.
Một hệ thống văn bản chỉ đạo được xây dựng xuyên suốt từ Thành ủy đến các cấp chính quyền, bảo đảm sự lãnh đạo, điều hành thống nhất. Nhiệm vụ của từng thành viên Ủy ban bầu cử và các tiểu ban được phân công cụ thể, theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền”.
Đến nay, các mốc thời gian quan trọng đều đạt hoặc vượt tiến độ. Thành phố đã chủ động triển khai phần mềm quản lý thông tin bầu cử tới tận cấp xã; phối hợp với các đơn vị viễn thông để cấp tài khoản, tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ cơ sở.
Đặc biệt, việc sử dụng CSDL quốc gia về dân cư và ứng dụng VNeID đã giúp việc thống kê nhân khẩu, lập danh sách cử tri chính xác, đồng bộ hơn. Thay vì phải rà soát nhiều lần qua các nguồn khác nhau, dữ liệu dân cư trở thành điểm tựa thống nhất, giảm áp lực cho cơ sở và nâng cao tính minh bạch.
Tại phường Giảng Võ, dữ liệu dân cư được xác định là “xương sống” của kỳ bầu cử. Việc rà soát, cập nhật thông tin cử tri dựa trên hệ thống định danh điện tử giúp danh sách được lập chính xác theo từng khu vực bỏ phiếu; thẻ cử tri được in trực tiếp từ hệ thống, bảo đảm thống nhất và bảo mật.
Toàn bộ hồ sơ ứng cử cũng được số hóa, qua đó rút ngắn thời gian xử lý, đồng bộ hóa quy trình quản lý và lưu trữ. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và tích hợp, việc kiểm tra, đối chiếu thông tin trở nên thuận tiện hơn, giảm nguy cơ sai lệch.
Mục tiêu được đặt ra là tổ chức một kỳ bầu cử “Dân chủ - Đúng luật - An toàn - Tiết kiệm”. Trong đó, công nghệ đóng vai trò hỗ trợ quan trọng, giúp tiết kiệm nguồn nhân lực nhưng vẫn bảo đảm tuân thủ chặt chẽ quy định pháp luật.
Việc coi dữ liệu là nền tảng cho quản trị cũng phản ánh yêu cầu mới của thời đại số: dữ liệu phải “đúng, đủ, sạch, sống” - tức là chính xác, đầy đủ, được làm sạch và luôn cập nhật. Khi dữ liệu đạt được những yêu cầu này, mọi khâu tổ chức bầu cử sẽ trở nên minh bạch và có thể kiểm chứng.
Khu vực bỏ phiếu số 10, phường Liễu Giai, quận Ba Đình, Hà Nội.
Từ mã QR đến bản đồ số: Mở rộng tương tác hai chiều
Một trong những điểm mới đáng chú ý là việc ứng dụng mã QR trong tuyên truyền bầu cử. Tại phường Cửa Nam, việc gắn mã QR tại các điểm niêm yết giúp cử tri dễ dàng tra cứu địa điểm bỏ phiếu, thông tin liên quan, đồng thời gửi phản ánh, kiến nghị khi cần thiết.
Đây không chỉ là một giải pháp kỹ thuật đơn giản, mà là sự chuyển đổi từ truyền thông một chiều sang tương tác hai chiều. Người dân không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn có thể chủ động truy cập, kiểm chứng và phản hồi.
Ở cấp thành phố, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam TP Hà Nội đã ra mắt bản đồ số thông tin bầu cử - một nền tảng tích hợp dữ liệu về đơn vị bầu cử, danh sách và tiểu sử tóm tắt người ứng cử, chương trình hành động cùng các liên kết tới cơ quan báo chí chính thống.
Sản phẩm truyền thông đặc biệt “Bản đồ số thông tin về bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND thành phố Hà Nội nhiệm kỳ 2026 - 2031”.
Thông qua bản đồ số, cử tri có thể tra cứu đơn vị bầu cử theo địa giới hành chính, xác định rõ địa bàn cư trú của mình; theo dõi thông tin người ứng cử tại từng đơn vị; cập nhật lịch tiếp xúc cử tri và chương trình hành động. Giao diện được thiết kế tối ưu cho cả điện thoại thông minh và máy tính, giúp cử tri có thể tra cứu mọi lúc, mọi nơi.
Việc hệ thống hóa thông tin trên một nền tảng trực quan giúp nâng cao tính minh bạch và giảm thiểu nguy cơ tiếp cận thông tin không chính thống. Đây là bước tiến đáng ghi nhận trong hiện đại hóa phương thức cung cấp thông tin chính thống đến cử tri, đặc biệt là lớp cử tri trẻ, vốn quen thuộc với môi trường số.
Tuổi trẻ xung kích: Công nghệ gắn với việc cụ thể
Chuyển đổi số trong bầu cử không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan chuyên môn, mà còn ghi nhận sự tham gia sáng tạo của lực lượng trẻ.
Tại phường Hà Đông, Đoàn Thanh niên đã xây dựng và đưa vào sử dụng Chatbox hỗ trợ công tác bầu cử. Xuất phát từ nhu cầu giải đáp nhanh các thắc mắc của công dân, Chatbox tập trung vào những nội dung cử tri quan tâm như: khu vực bỏ phiếu, đơn vị bầu cử, quy trình bỏ phiếu, văn bản hướng dẫn liên quan.
Giao diện của Chatbox hỗ trợ công tác bầu cử
Chỉ với một vài thao tác đơn giản, người dân có thể nhận được câu trả lời nhanh gọn và chính xác. Mô hình này giúp giảm tải cho công tác tuyên truyền trực tiếp, đồng thời tạo điều kiện để người dân tiếp cận thông tin thuận tiện hơn.
Phía sau Chatbox là sự tham gia thường xuyên của đội ngũ cán bộ, đoàn viên thanh niên, liên tục rà soát, cập nhật nội dung để bảo đảm tính thống nhất. Dù không phải công nghệ phức tạp, nhưng cách làm này thể hiện tư duy linh hoạt: đưa công nghệ vào giải quyết nhu cầu cụ thể, sát thực tiễn và gần dân.
Tuổi trẻ phường Hà Đông sáng tạo Chatbox hỗ trợ công tác bầu cử
Từ hiệu quả bước đầu, mô hình đã được lan tỏa tới các chi đoàn tổ dân phố, góp phần hình thành một môi trường tuyên truyền bầu cử hiện đại, thân thiện.
Công nghệ góp phần cho ngày bầu cử trở thành ngày hội toàn dân
Từ dữ liệu dân cư, số hóa hồ sơ ứng cử, mã QR, bản đồ số cho đến Chatbox hỗ trợ người dân, có thể thấy hạ tầng số đang dần tạo thành một hệ sinh thái công nghệ phục vụ bầu cử.
Khi các lớp dữ liệu được kết nối, thông tin được công khai và tương tác được tăng cường, quy trình bầu cử không chỉ chính xác hơn mà còn minh bạch và gần dân hơn. Mỗi khâu được chuẩn hóa góp phần giảm thiểu sai sót, nâng cao niềm tin của cử tri vào quá trình tổ chức.
Trong kỷ nguyên số, mỗi lá phiếu không chỉ được bảo đảm bằng khuôn khổ pháp luật, mà còn được nâng đỡ bởi một nền tảng công nghệ đồng bộ, khoa học. CĐS vì vậy không làm thay đổi bản chất của bầu cử, mà làm cho quyền làm chủ của nhân dân được thực hiện trên nền tảng thông tin đầy đủ, minh bạch và đáng tin cậy hơn.
Những đổi mới trong cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 cho thấy một hướng đi rõ ràng: xây dựng một nền quản trị hiện đại, lấy dữ liệu làm trung tâm, lấy người dân làm mục tiêu phục vụ. Khi công nghệ được vận dụng đúng cách, ngày bầu cử thực sự trở thành ngày hội của toàn dân - nơi mỗi lá phiếu là sự kết tinh của niềm tin, trách nhiệm và khát vọng phát triển của đất nước./.
