Cybercab là thời khắc “ngã rẽ” của Tesla

Hôm nay có thể là ngày Tesla thay đổi mãi mãi.

Nguồn ảnh: Jay Janner/The Austin American-Statesman / Getty Images.

Trong vài giờ tới, Tesla sẽ “ra mắt” Cybercab - một mẫu sedan hai chỗ ngồi nhỏ, màu vàng, không có vô-lăng hay bàn đạp, sử dụng camera và AI để điều hướng trong thế giới thực - tại quê nhà của hãng ở Austin, Texas.

Công ty chưa nói chính xác sự kiện ra mắt sẽ bao gồm những gì. Đó có thể chỉ là một vài chiếc xe đưa đón hành khách trong một khu vực nhỏ ở trung tâm thành phố, hoặc một sự kiện có quy mô và phạm vi lớn hơn nhiều.

Tesla chắc chắn muốn bạn tin rằng đó là phương án thứ hai.

Trong thời gian chuẩn bị cho sự kiện, Tesla đã bố trí hàng chục - có lẽ còn nhiều hơn - Cybercab quanh Austin và tại nhiều thành phố khác ở Mỹ. Tại thời điểm bài viết được xuất bản, có 420 phương tiện tự hành được đăng ký tại Texas, theo hệ thống theo dõi phương tiện tự động của bang.

Ashok Elluswamy, người đứng đầu bộ phận AI của Tesla, gần đây viết trên X rằng “đường phố sẽ không còn như trước nữa”. Khi một người dùng khác viết rằng Tesla “sắp tràn ngập Austin”, CEO Elon Musk trả lời: “Đúng vậy”. Tối thứ Tư, Musk đăng một bức ảnh dường như được tạo bằng AI, trong đó Cybercab bao phủ thành phố cùng một cơn bão bụi khổng lồ.

“Một cơn bão Cybercab”, Musk viết trong một bài đăng khác.

Những bài đăng mang đậm sắc thái nghiêm trọng này đánh dấu sự thay đổi so với thông điệp “chậm và an toàn” mà công ty đưa ra trong những tháng trước sự kiện. Musk và các lãnh đạo Tesla trước đó từng tuyên bố họ đang tiếp cận hoạt động robotaxi một cách thận trọng vì lý do an toàn, dù đôi lúc họ dường như quan tâm nhiều hơn đến cách công chúng nhìn nhận về một thất bại tiềm tàng.

Tất nhiên, chiến lược ra mắt của Tesla không có ý nghĩa lớn bằng kết quả. Khả năng Tesla xây dựng thành công một mạng lưới robotaxi xoay quanh Cybercab sẽ là bằng chứng hữu hình đầu tiên cho thấy công ty đã chuyển đổi từ một nhà sản xuất ô tô có một số dự án phụ thành một công ty AI và robot.

Có một phép ẩn dụ mà Musk thường ưa dùng và khá phù hợp với thời điểm này: ngã rẽ. Đây là chủ đề trong email ông gửi cho nhân viên Twitter vào năm 2022, khi đưa ra tối hậu thư yêu cầu họ ở lại hoặc rời đi. Ông một lần nữa viện dẫn hình ảnh này vào đầu năm 2025, khi khuyến khích các nhân viên chính phủ liên bang rời đi trong thời gian ông lãnh đạo DOGE, trước khi thực sự bắt đầu “đập phá mọi thứ”.

Musk yêu thích phép ẩn dụ này đến mức vào năm 2022, ông đã đặt làm một tác phẩm điêu khắc cao 30 foot hình một chiếc nĩa theo đúng nghĩa đen trên một con đường theo đúng nghĩa đen cho Burning Man, trước khi chuyển tác phẩm này đến một văn phòng Tesla.

Cybercab chính là ngã rẽ của Tesla. Đây có thể là thời điểm công ty bắt đầu thay đổi phương thức vận tải đô thị như chúng ta biết, hoặc là thời điểm cho thấy rằng, bất chấp nhiều nỗ lực, Tesla rốt cuộc vẫn chỉ là một nhà sản xuất ô tô.

Robotaxi

Một chiếc robotaxi của Tesla tại Austin, Texas.Nguồn ảnh: Tim Goessman/Bloomberg / Getty Images.

Musk lần đầu công bố Cybercab vào năm 2024 tại một phim trường ở Hollywood. Nhưng ý tưởng này đã xuất hiện từ lâu trước đó.

Musk đã dành hơn một thập kỷ để hứa rằng Tesla sẽ tìm ra cách khiến ô tô của hãng hoàn toàn tự hành, mở đường cho một mạng lưới robotaxi. Thậm chí vào năm 2016, ông còn tuyên bố rằng mọi chiếc Tesla được sản xuất đều có khả năng trở nên hoàn toàn tự hành và những chiếc xe chỉ cần một bản cập nhật phần mềm phù hợp để biến điều đó thành hiện thực.

Ông đã sai. Tesla đã nhiều lần thiết kế lại phần cứng trên những chiếc xe của mình kể từ tuyên bố đó, và gần đây Musk thừa nhận rằng hàng triệu chiếc xe sẽ cần một hình thức nâng cấp phần cứng nào đó để trở nên tự hành.

Tuy vậy, Tesla vẫn tiếp tục phát triển phần mềm tự động hóa việc lái xe. Hãng đã đều đặn phát hành và cải tiến sản phẩm chủ lực của mình, Full Self-Driving (Supervised). Nhưng dù phần mềm này đã trở nên có năng lực đến đâu, nó vẫn là phần mềm hỗ trợ lái xe. Trách nhiệm và nghĩa vụ pháp lý vẫn thuộc về người lái.

Cybercab được kỳ vọng sẽ thay đổi tất cả những điều đó. Mẫu xe này xuất phát từ nỗ lực của Tesla nhằm phát triển một nền tảng xe điện thế hệ tiếp theo có chi phí sản xuất thấp hơn.

Kế hoạch là công ty sẽ tận dụng những gì đã học được từ Model 3 và Model Y - hai sản phẩm thành công nhất trên thị trường đại chúng của hãng - để phát triển một nền tảng mới có chi phí chỉ bằng một nửa, qua đó cho phép Tesla sản xuất những mẫu xe điện có giá phải chăng hơn.

Các bài báo được công bố trong nhiều năm qua cùng tiểu sử của Musk cho thấy ông quyết tâm đạt được khả năng tự hành hoàn toàn đến mức đã quyết định không xây dựng một mẫu xe có thể được điều khiển thủ công trên nền tảng này. Thay vào đó, Musk tập trung hoàn toàn vào việc sử dụng nền tảng mới để vận hành mẫu robotaxi hai chỗ ngồi mà ngày nay chúng ta biết đến với tên gọi Cybercab.

Vào tháng 4/2024, vài tháng trước khi Cybercab được công bố, ông đã phê duyệt việc sa thải quy mô lớn tại Tesla nhằm phục vụ mục tiêu “dốc toàn lực cho khả năng tự hành”, điều mà ông gọi là một “nước đi hiển nhiên đến mức chói mắt”.

“Mọi thứ khác chỉ là những biến thể của xe ngựa”, ông viết vào thời điểm đó.

Chậm rồi nhanh?

Tesla Cybercab được trưng bày tại AutoSalon vào tháng 1/2025 ở Brussels, Bỉ. Nguồn ảnh: Sjoerd van der Wal / Getty Images.

Tesla bắt đầu thử nghiệm phiên bản đầu tiên của chương trình Robotaxi vào tháng 6 năm ngoái tại Austin bằng những chiếc SUV Model Y đã được sửa đổi. Trong vài tháng đầu tiên, công ty bố trí một nhân viên ở ghế trước (đôi khi ngồi sau vô-lăng, đôi khi ngồi ở ghế hành khách), người có thể dừng xe nếu xảy ra sự cố.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, đã có những sự cố xảy ra, dù không mang tính thảm khốc. Tesla đã báo cáo vài chục sự cố tại Austin kể từ khi ra mắt chương trình thí điểm Robotaxi. Phần lớn là những vụ va chạm nhỏ với các vật thể đứng yên, và một số liên quan đến việc nhân viên điều khiển từ xa di chuyển phương tiện ở tốc độ thấp.

Công ty đã mở rộng hệ thống dựa trên Model Y này sang một số thành phố khác ở Texas và Florida. Nhưng trong năm qua, mạng lưới này chưa đáp ứng được sự kỳ vọng mà Tesla tạo ra khi ra mắt vào tháng 6/2025. Tháng 7, công ty tiết lộ rằng số dặm có trả phí mà mạng lưới này phục vụ thực tế đang giảm.

Tuy nhiên, điều đó có thể không quá quan trọng đối với Tesla, công ty tin rằng việc mở rộng mạng lưới robotaxi đòi hỏi Cybercab.

Tesla thiết kế Cybercab xoay quanh yếu tố chi phí. Xe nhỏ hơn, nhẹ hơn và có bộ pin dung lượng thấp hơn bất kỳ mẫu Tesla nào khác. Việc sử dụng ít nguyên liệu thô hơn - đặc biệt là ở bộ phận pin - giúp xe có chi phí sản xuất thấp hơn. Chi phí sản xuất càng thấp, Tesla càng có khả năng nhanh chóng tạo ra lợi nhuận sau khi triển khai xe.

Phép tính đó khiến những người hâm mộ Tesla nhiệt thành nhất phấn khích. Họ nhìn vào khả năng Tesla sản xuất hàng chục chiếc Cybercab với số tiền tương đương khoản Waymo bỏ ra để mua và trang bị chưa đến 10 chiếc xe van “Ojai” mới nhất của hãng, và coi đó là bằng chứng cho thấy cuộc chiến robotaxi đã được quyết định.

Musk dường như cũng đồng tình. Trong một phản hồi đối với bài đăng có hình minh họa cho lập luận này, ông viết: “điều này thậm chí còn chưa tính đến hiệu quả vận hành của Cybercab”.

Tuy nhiên, có những điểm cần cân nhắc. Cho đến nay, Tesla mới chỉ vận hành mạng lưới robotaxi bên trong một khu vực giới hạn ở mỗi thành phố. Một số khu vực lớn hơn những khu vực khác và công ty vẫn tiếp tục mở rộng một số khu vực, nhưng chính Musk từng nói: “Nếu bạn cần một khu vực được giới hạn địa lý, thì bạn không có khả năng tự lái thực sự”.

Sau đó là thách thức vận hành mạng lưới ở quy mô lớn.

Cho đến nay, Tesla được hưởng lợi từ việc chỉ vận hành một mạng lưới nhỏ tại một vài thành phố. Điều đó đương nhiên có nghĩa phần mềm tự lái của hãng gặp ít trường hợp đặc biệt (edge case) hơn Waymo, công ty có 4.000 robotaxi đang hoạt động trên đường. Ít chuyến đi hơn và ít trường hợp đặc biệt hơn cũng đồng nghĩa với ít cơ hội hơn để hành khách phát hiện vấn đề rồi đăng chúng lên mạng xã hội hoặc báo cáo cho cơ quan quản lý hay các nhà báo.

Tesla cũng được hưởng lợi từ thực tế rằng đội xe của hãng gồm những chiếc SUV Model Y, vốn khó phân biệt trên đường hơn một chiếc Jaguar I-Pace màu trắng sáng được trang bị cảm biến. Điều đó sẽ thay đổi với Cybercab. Nếu phần mềm của Tesla không đáp ứng được yêu cầu, những thất bại của hãng sẽ khó bị bỏ qua hơn nhiều khi chúng xảy ra trên những chiếc xe màu vàng bóng.