Doanh nghiệp Việt trước yêu cầu tái định hình trong kỷ nguyên AI

(SHTT) - Các chuyên gia cho rằng thay vì chỉ phản ứng trước những biến động của thị trường, doanh nghiệp cần chủ động thiết kế lại tổ chức, cách thức vận hành và công việc, đồng thời kết hợp công nghệ với năng lực con người để nâng cao hiệu suất.

Thông tin trên được đưa ra tại hội thảo thường niên The Makeover 2026 do Công ty Cổ phần Kết nối Nhân tài (Talentnet) tổ chức tại TP.HCM mới đây với chủ đề “RE.verse: Đối ứng giữa vạn biến”.

Bà Tiêu Yến Trinh, Nhà sáng lập và Tổng Giám đốc Talentnet, chia sẻ tại sự kiện. Ảnh: BTC. 

Theo bà Tiêu Yến Trinh, Nhà sáng lập và Tổng Giám đốc Talentnet, các nhà lãnh đạo hiện nay không chỉ đối mặt với một thế giới liên tục thay đổi mà còn phải xử lý nhiều biến động diễn ra đồng thời. Trong bối cảnh đó, thay vì tìm cách ngăn cản sự thay đổi, doanh nghiệp cần chủ động kiến tạo những phương thức hoạt động mới.

“Người lãnh đạo phải giải quyết đồng thời nhiều bài toán: thích ứng với xu hướng thị trường, đổi mới mô hình kinh doanh, tạo ra giá trị mới cho khách hàng, thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao hiệu suất và giảm chi phí”, bà Trinh nói.

Không chỉ dừng lại ở hiệu quả kinh doanh, theo bà Trinh, doanh nghiệp còn phải xây dựng môi trường làm việc linh hoạt, duy trì sự gắn kết và phát huy năng lực của nhân viên. Những chuyển dịch đồng thời về công nghệ, nhân khẩu học, kinh tế, địa chính trị và con người đang tạo nên một thế giới mà bà gọi là “đa vũ trụ”.

Trước những thay đổi này, những phương thức từng mang lại thành công trong quá khứ chưa chắc còn phù hợp. Công nghệ số và AI ngày càng phát triển, trong khi nhu cầu kết nối và hỗ trợ con người cũng trở nên cấp thiết. Vì vậy, doanh nghiệp cần chủ động thay đổi, thay vì chờ đợi tình hình rõ ràng hơn hoặc chỉ hành động khi biến động đã xảy ra.

Thực tế thị trường cho thấy, những thay đổi về môi trường kinh doanh và hành vi tiêu dùng có thể khiến các mô hình hoạt động quen thuộc mất đi lợi thế. Dẫn ví dụ về thị trường trung tâm thể dục thể thao, bà Trinh cho biết nhiều cơ sở phải đóng cửa do chi phí quản trị, vận hành và mặt bằng cao, trong khi mô hình thu phí hội viên trả trước nhiều năm không còn duy trì được nguồn thu ổn định như trước.

Cùng với áp lực về chi phí, hành vi tiêu dùng cũng thay đổi khi người trẻ ưu tiên các gói tập theo tháng với mức chi nhỏ hơn. Thị trường đồng thời xuất hiện những mô hình phòng tập tự động ứng dụng công nghệ, có mức phí 10-20 USD/tháng mà không cần nhân viên vận hành.

Từ ví dụ này, bà Trinh cho rằng doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào những mô hình kinh doanh từng hiệu quả mà cần liên tục xem xét lại cách tạo doanh thu, phục vụ khách hàng và tổ chức hoạt động.

Bên cạnh việc đổi mới mô hình kinh doanh, cách tiếp cận trong quản trị con người cũng cần thay đổi. Ông Lewis Garrad, Giám đốc mảng Tư vấn Lực lượng Lao động và Đãi ngộ Khu vực châu Á, Marsh, cho rằng vai trò lãnh đạo không nên chỉ dừng ở việc kiểm soát công việc, định hướng hành động của nhân viên và quản lý nguồn lực. Cách tiếp cận này có thể hạn chế quyền chủ động và khiến nhân viên khó phát huy hết năng lực.

Thay vào đó, những nhà lãnh đạo xuất sắc cần biết cách nâng đỡ nhân viên, giúp họ vượt qua giới hạn của bản thân và thực hiện những điều từng nghĩ mình không thể làm được. Do đó, đặt con người ở vị trí trung tâm trong hoạt động doanh nghiệp là một yêu cầu quan trọng đối với vai trò lãnh đạo trong giai đoạn tới.

AI đòi hỏi hệ thống nhân sự sẵn sàng chuyển đổi

Để hiện thực hóa yêu cầu đổi mới này, bên cạnh năng lực lãnh đạo, mức độ sẵn sàng của hệ thống nhân sự cũng là yếu tố cần được xem xét khi doanh nghiệp triển khai AI.

Dẫn số liệu từ Khảo sát Lương, Thưởng và Phúc lợi Talentnet - Mercer (Marsh) 2026, bà Nguyễn Thị Quỳnh Phương, Giám đốc Giải pháp nguồn nhân lực, Talentnet, cho biết 46,1% doanh nghiệp vẫn quản lý nhân sự thủ công hoặc sử dụng các nền tảng riêng biệt cho từng nhiệm vụ.

Trong khi đó, 28,9% doanh nghiệp đã hợp nhất hoạt động trên 1-2 ứng dụng hoặc nền tảng chính, còn 24,8% sử dụng một nền tảng tích hợp.

Những con số này cho thấy mức độ số hóa và tích hợp hệ thống nhân sự giữa các doanh nghiệp vẫn có sự khác biệt. Đây là một trong những vấn đề cần được cân nhắc khi doanh nghiệp muốn đưa AI vào hoạt động, bởi hiệu quả ứng dụng công nghệ không chỉ phụ thuộc vào công cụ mà còn liên quan đến cách tổ chức quy trình và quản lý công việc.

Về tác động của AI đối với thị trường lao động, theo bà Phương, công nghệ này không nhất thiết làm giảm số lượng công việc mà có thể thay đổi cách thức thực hiện. AI có khả năng hỗ trợ nâng cao hiệu quả và năng suất, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển và cải thiện biên lợi nhuận.

Như vậy, trong bối cảnh áp lực tăng trưởng, tối ưu chi phí và đổi mới mô hình kinh doanh cùng lúc gia tăng, bài toán đặt ra với doanh nghiệp không đơn thuần là ứng dụng thêm công nghệ. Quan trọng hơn, doanh nghiệp cần thiết kế lại công việc, chuẩn bị hệ thống nhân sự và tạo điều kiện để người lao động phát huy năng lực trong môi trường mới.

Điều này đồng thời đặt ra yêu cầu mới đối với bộ phận nhân sự: chuyển từ vai trò quản lý các quy trình riêng lẻ sang tham gia sâu hơn vào quá trình nâng cao hiệu suất và tổ chức lại hoạt động doanh nghiệp, trong đó công nghệ và con người cần được phát triển song hành.