Giải thích: ETF đòn bẩy là gì và chúng đang thúc đẩy đà tăng trưởng của AI như thế nào?

SINGAPORE, ngày 16 tháng 7 (Reuters) – Quỹ hoán đổi danh mục (ETF) đã trở thành một phần quen thuộc của thị trường tài chính kể từ những năm 1990, được xem là một phương thức phổ biến với chi phí thấp để các nhà đầu tư mua một rổ cổ phiếu và giao dịch chúng giống như cổ phiếu thông thường trên tài khoản môi giới.

Trong hình minh họa chụp ngày 16 tháng 10 năm 2025, chữ "ETF (Exchange-Traded Fund)" được in 3D nằm phía trước biểu đồ chứng khoán

Các quỹ ETF đòn bẩy – vốn cam kết nhân gấp nhiều lần lợi nhuận hàng ngày của tài sản mục tiêu – đã xuất hiện được hai thập kỷ và hiện đang bùng nổ mạnh mẽ về mức độ phổ biến, đặc biệt là xoay quanh làn sóng AI và một số công ty đi đầu trong lĩnh vực bán phần cứng.

Các quỹ ETF đòn bẩy đơn cổ phiếu (single-stock leveraged ETFs), được ra mắt tại Mỹ vào năm 2022, đang bùng nổ ở châu Á như một cách để gia tăng tỷ lệ đặt cược vào các nhà sản xuất chip Hàn Quốc là Samsung Electronics và SK Hynix. Chúng đang thu hút dòng tiền lớn đến mức định hình lại thị trường, làm gia tăng mức độ biến động và khiến các cơ quan quản lý lo ngại.

Cách thức hoạt động của một quỹ ETF đòn bẩy

Các quỹ ETF đòn bẩy sử dụng các hợp đồng tương lai hoặc hợp đồng hoán đổi để mô phỏng một vị thế đặt cược bằng tiền đi vay, nhằm nhân lợi nhuận hàng ngày của tài sản mục tiêu lên thường là hai, ba hoặc thậm chí năm lần — giúp khuếch đại mức lãi khi thị trường đi lên và tăng mức lỗ khi thị trường đi xuống.

Các ETF đòn bẩy đơn cổ phiếu đã được ra mắt vào tháng 5 tại Hàn Quốc, mặc dù các ETF đòn bẩy gấp hai lần theo dõi Samsung và SK Hynix đã được niêm yết tại Hồng Kông vào năm 2025 và chứng kiến tài sản dưới quyền quản lý (AUM) của họ tăng vọt. Tài sản của quỹ theo dõi SK Hynix tại Hồng Kông đã tăng gấp 20 lần kể từ đầu năm đến nay.

Khi các nhà đầu tư mua một chứng chỉ quỹ của các sản phẩm này, quỹ cần phải mua cổ phiếu cơ sở cũng như các công cụ phái sinh để tạo đòn bẩy cho hiệu suất hoạt động. Nếu cổ phiếu tăng giá, ETF cần mua thêm và nếu cổ phiếu giảm giá, quỹ bắt buộc phải bán ra.

Các giao dịch tái cân bằng hàng ngày này tạo ra một vòng lặp phản hồi, làm trầm trọng thêm các chuyển động theo cả hai hướng và đẩy biến động lên cao.

Ai là người đang giao dịch chúng?

Các nhà quản lý quỹ phân phối các sản phẩm này cho biết chúng được hướng tới các nhà giao dịch chuyên nghiệp và các nhà đầu tư sành sỏi. Nhiều sản phẩm được dán nhãn cảnh báo rõ ràng rằng chúng không phù hợp cho những nhà đầu tư theo trường phái mua và nắm giữ dài hạn.

Chi phí để duy trì một vị thế đòn bẩy sẽ bào mòn lợi nhuận theo thời gian, nghĩa là hiệu suất của chúng thường lệch đi đáng kể so với tài sản đầu tư mục tiêu ban đầu.

Tuy nhiên, nhiều nhà đầu tư cá nhân vẫn vui vẻ đổ tiền vào để săn tìm các khoản lợi nhuận lớn.

Điều gì đang xảy ra tại Hàn Quốc?

Tại Hàn Quốc, mọi thứ đều bị khuếch đại bởi quy mô khổng lồ của dòng vốn ETF và của chính các cổ phiếu liên quan. Cả SK Hynix và Samsung đều sở hữu vốn hóa thị trường hàng nghìn tỷ USD và chiếm hơn một nửa chỉ số chuẩn KOSPI.

Sự kết hợp này đang "tạo ra một vòng lặp phản hồi khủng khiếp thúc đẩy sự biến động trong mảng bán dẫn," Michael Green, chiến lược gia trưởng kiêm nhà quản lý danh mục đầu tư tại Simplify Asset Management, nhận định. "Điều đó đang đẩy mức độ biến động ở cấp độ đơn cổ phiếu lên rất cao."

Quỹ ETF đòn bẩy gấp hai lần theo dõi SK Hynix niêm yết tại Hồng Kông do công ty quản lý quỹ CSOP cung cấp đã phát triển thành quỹ lớn nhất thế giới thuộc loại này, với tài sản đạt 51,8 tỷ đô la Hồng Kông (khoảng 6,6 tỷ USD).

Dòng vốn của quỹ này đã góp phần giúp giá cổ phiếu của SK Hynix tăng vọt, nhưng gần đây, hoạt động tái cân bằng hàng ngày vào lúc mở cửa và đóng cửa phiên giao dịch đang gây ra những biến động dữ dội cho giá cổ phiếu này và cho cả chỉ số KOSPI nói chung.

Cùng với Samsung, hai cổ phiếu này chiếm hơn 80% khối lượng giao dịch của chỉ số KOSPI trong một số ngày của năm nay, theo tính toán từ nhân viên của Reuters.

Chỉ số đo lường trạng thái biến động của KOSPI (VIX của Hàn Quốc) đứng ở mức 89 vào thứ Năm, sau khi chạm mức cao kỷ lục 97,99 vào ngày 29 tháng 6, tăng mạnh so với mức 28,85 vào cuối năm 2025.

Việc SK Hynix ra mắt trên sàn Nasdaq trong tháng này đã bổ sung thêm một nguồn biến động khác, đi kèm với một làn sóng niêm yết các quỹ ETF đòn bẩy mới tại Mỹ.

Các cơ quan quản lý nói gì?

Cơ quan quản lý tài chính hàng đầu của Hàn Quốc, Ủy ban Dịch vụ Tài chính (FSC), vào thứ Năm đã công bố một loạt biện pháp mới đối với các quỹ ETF đòn bẩy đơn cổ phiếu, bao gồm việc cấm các sự kiện quảng cáo và khuyến nghị không nên ra mắt các quỹ mới.

Tháng trước, Cơ quan Giám sát Tài chính (FSS) – cơ quan giám sát thị trường – đã có một động thái thừa nhận sai sót hiếm hoi khi cho biết các phê duyệt đối với các quỹ này đã được "chuẩn bị một cách vội vã" như một phần của nỗ lực thu hút các nhà đầu tư cá nhân quay trở lại từ thị trường Mỹ và kiềm chế sự suy yếu của đồng won Hàn Quốc.