Mười quốc gia kêu gọi EU xem xét lại mức giá carbon mới với nhiên liệu

14:25, 16/07/2026

Mười quốc gia, trong đó có Italy, Ba Lan và Cộng hòa Séc, đã kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) xem xét lại cơ chế định giá carbon mới đối với nhiên liệu, trong khuôn khổ đợt rà soát độc lập đối với thị trường carbon của EU...

Ảnh minh hoạ. Ảnh: UNDP

Động thái này có thể tạo ra sự đối đầu với các quốc gia ủng hộ việc áp dụng cơ chế mới, như Đức và Thụy Điển.

Ủy ban châu Âu (EC) dự kiến sẽ trình đề xuất sửa đổi Hệ thống mua bán phát thải (EU ETS). Theo đó, các nhà máy điện, cơ sở sản xuất, hãng hàng không, doanh nghiệp vận tải biển và nhiều ngành khác sẽ phải trả tiền cho lượng khí CO₂ mà họ phát thải.

Theo kế hoạch, Ủy ban châu Âu sẽ công bố đề xuất sửa đổi ETS vào ngày 17/7.

Trong tuyên bố chung gửi tới EC, 10 quốc gia cho rằng đợt rà soát lần này là cơ hội phù hợp để xem xét lại cơ chế định giá carbon mới mang tên ETS2. Theo kế hoạch của EU, ETS2 sẽ được áp dụng đối với nhiên liệu sử dụng cho sưởi ấm và giao thông vận tải từ năm 2028.

"Trong bối cảnh địa chính trị và kinh tế hiện nay, người dân châu Âu không nên phải gánh thêm một loại thuế khí hậu mới. ETS2 cần được xem xét trong quá trình sửa đổi và được đánh giá một cách thận trọng", tuyên bố nêu rõ.

Tuyên bố do Italy, Ba Lan, Bulgaria, Cyprus, Cộng hòa Séc, Estonia, Hy Lạp, Hungary, Romania và Slovakia ký kết cũng kêu gọi điều chỉnh một số nội dung của thị trường carbon.

Cụ thể, các nước đề xuất EU cấp thêm hạn ngạch phát thải CO₂ miễn phí mà không kèm theo điều kiện. Trong khi đó, Ủy ban châu Âu cho biết chỉ muốn cấp thêm hạn ngạch miễn phí cho các doanh nghiệp cam kết đầu tư vào quá trình khử carbon (decarbonisation) của châu Âu.

Trước đó, do lo ngại cơ chế định giá carbon mới sẽ làm tăng chi phí đối với người tiêu dùng, Brussels đã quyết định lùi thời điểm triển khai ETS2 thêm một năm.

Tuy nhiên, thuế carbon được xem là công cụ quan trọng nhằm khuyến khích người dân và doanh nghiệp chuyển sang sử dụng các công nghệ sạch hơn.

Ủy ban châu Âu cho biết không mong muốn tiếp tục điều chỉnh ETS2 trước thời điểm chính thức có hiệu lực, nhằm tạo đủ thời gian để doanh nghiệp chuẩn bị.

Tuy nhiên, trong quá trình các chính phủ thành viên và Nghị viện châu Âu đàm phán, thông qua các sửa đổi đối với thị trường carbon, họ vẫn có thể bổ sung các điều chỉnh riêng, bao gồm cả việc thay đổi cơ chế ETS2.

Với số phiếu hiện có trong hệ thống biểu quyết của EU, 10 quốc gia ký tuyên bố có khả năng tạo thành thiểu số đủ điều kiện để ngăn chặn (blocking minority) một số sửa đổi nếu cùng thống nhất quan điểm.

ETS là công cụ khí hậu quan trọng nhất của EU, yêu cầu các nhà máy điện, cơ sở công nghiệp, doanh nghiệp vận tải biển và hãng hàng không mua hạn ngạch phát thải CO₂. Cơ chế này tạo động lực kinh tế để doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch và giảm phát thải.

Việc điều chỉnh nhằm đồng bộ ETS với mục tiêu giảm 90% lượng phát thải vào năm 2040 mà EU đã thông qua năm ngoái, đồng thời giải quyết những lo ngại từ các quốc gia thành viên về chi phí carbon ngày càng ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.